Traġitt Timisoara - Deva

Għaddiet ġimgħa minn meta missejt l-art Rumena għall-ewwel darba. Bħal dal-ħin ġimgħa ilu kont fuq tren minn Timisoara lejn Deva. Illum qiegħed fuq tren oħra, din id-darba tlaqt minn Deva, d-dar temporanja għal dawn l-erba’ ġimgħat li joffri April, bid-destinazzjoni għandha tkun Sighisoara, raħal ċkejken medjevali fejn se nqatta’ egħluq il-ġimgħa.

L-ewwel impressjoni tar-Rumanija għalhekk offritieli Timisoara, belt fejn hija l-aktar magħrufa mar-Rumeni minħabba l-università tagħha. Fi triqti ġo taxi mill-ajruport għall-istazzjon, ma rajt ebda università, imma blokkok aktar għolja milli twal, bi bżonn ta’ laqgħqa żebgħa ta’ kulur daqs wiċċ pallidu bil- ponot għandu bżonn irtokki qabel jintefa’ d-dawl abjad fuqu għal fuq it-televiżjoni. Imma llum lanqas dawl ma hawn tant, bl-isħab griż pjuttost l-isfel.

Wasalt l-istazzjon. Qtajt il-biljett. Għal vjaġġ ta’ tlett siegħat u nofs iħaffiflek il-kartiera bl-ekwivalenti ta’ ħdax –il ewro. L-ambjent tal-pjattaformi jieħdok lura fiż-żmien u tesperjenza parti mill-Ewropa, li għalkemm fl-Unjoni Ewropea hija ‘l bogħod ħafna miċ-ċentru tagħha f’Brussell. Jien li liebes jeans, flokk u ġakketta diċenti li nxtrat fl-aħħar Milied żgur qed nistona. Il-maġġoranza assoluta tan-nies li qed nara lebsin il-ġersijiet tas-suf, kollha kuluri merħija, b’toqob ‘l hemm u ‘l hawn, b’effett griż-sewdieni sforz mhux ta’ aktar suf kulurit imma nuqqas ta’ ilma, sapun u probabilment tmegħik mal-art għal meta jasal ħin il-lejl. U l-istess tċaħħid tal-ilma u sapun fuq il-ġersi, ikkumplimentat b’nuqqas ta’ snien fil-ħanek.

Tasal it-tren. U magħha t-tren twassal l-ewwel kuntrast, bl-istess stil ta’ meta pustier jimpustalek kartolina fil-kaxxa tal-ittri meta mhux egħluq snienek jew żmien il-Milied. It-tren qisha għadha kif ħarġet mil-linja tal-produzzjoni. Nirkeb, u madwari hawn ħafna passiġieri, x’aktarx studenti li sejrin lura d-dar għal tmiem il-ġimgħa, min jilgħab bil-mobajl, min b’xi ktieb f’idu. It-tren titlaq minn Timisoara bi preċiżjoni sal-aħħar minuta.

Minn ħin għal ieħor jiġi l-kunduttur jiċċekja l-biljett, u fl-ewwel stazzjon u waqfa ta’ dan it-traġitt hawn uffiċjal qsajjar b’palletta ħamra f’idu jagħti s-sinjali (nimmaġina) lix-xufier (il-kelma adattata għal wieħed li jreġi ferrovija sħiħa?). Jidher li qed iħossu mportanti u dritt xemgħa, f’uniformi mgħakkra.

Il-veduta mit-tieqa wiesgħa tat-tren differenti minn dik li offriet it-tieqa żgħira tat-taxi. Hawnhekk l-effett rurali jnessi dak urban. L-isħab għadu pjuttost l-isfel imma l-effett fuq il-ħdura tal-madwar jikkuntrasta pjaċevolment, bħal kif kull karattru interessanti għandu l-kuntrasti tiegħu, flok jingħaqad mal-blokok griżi. U l-mużika tal-Arcade Fire tinħass maħluqa għal dan l-effett.

Pass kajman ta’ paċi li jwasslek minn post għall-ieħor mingħajr ġenn jew għaġla, li jagħti sinifikat lill-vjaġġ innifsu, u jagħmel tlett siegħat u nofs parti mill-ambjent minflok sempliċi 210 minuta ta’ tedejnza.

Għaxar mili f'Ħad Dingli

Iltqajna quddiem il-monument ta’ Francis Ebejer. Ebejer, bħal dejjem qiegħed bil-qiegħda. Imma llum ma ġejniex hawn biex noqogħdu bil-qiegħda. Ġejna biex niġru għaxar mili f’Ħad Dingli. U la qegħdin f’Ħad Dingli se nkunu qrib il-Buskett. Imma llum San Ġużepp u mhux l-Imnarja, u moħħi mistrieħ li mhux se jkun hawn folol joħonqu kull m’hawn u aktar minn hekk, la qegħdin quddiem Ebejer stess ta’ min jiftakar li llum mhuwiex żmien il-qtil.
Il-fatt li r-rotta hija mkejjla bil-mili minflok bil-kilometri, ttiha laqta aktar robusta. U llum fil-għodu, t-temp huwa ħafna robust aktar mill-aħħar jumejn, bi sħab f’temperament li jiddomina s-sema u ma jċedix pulzier lix-xemx, u l-elevazzjoni ta’ Ħad Dingli trendi l-arja dik il-ħarira aktar kiesħa minn postijiet oħra.

Bħas-soltu qiegħed kmieni. Hawn ovvjament ħafna anqas nies minn tlett ġimgħat ilu, jum il-maratona. Hawn erba’ wċuh li issa qed isiru familjari, f’ritwal personali ta’ tħejjija għal qabel jiġi sparat il-bidu tat-tellieqa. Illum min qiegħed hawn, qiegħed hawn għax l-isport umli tal-ġiri qiegħed f’demmu, aktar milli għall-okkażjoni.
Id-disgħa issa kważi se jdoqqu, u kulħadd qed isib postu fil-folla ċkejkna. Tlieta, tnejn u spara. Għafast l-arloġġ u tlaqt. Florence and The Machine reġgħet intgħażlet għal widnejja għall-ewwel parti tat-tellieqa. Ftit ftit il-folla qed titferrex u ta’ quddiem qed jattakkaw il-miftuħ ta’ quddiemhom. Jien qed nipprova nsib ftit spazju komdu biex inmattar saqajja kif nixtieq u ngħaġġel il-pass mingħajr ma nidħol f’ta’ quddiemi. L-eċitament tal-bidu u l-ewwel sforzi qed jiskomodawni xi ftit u qisni għadni ma ntunajtx lili nnifsi sew. Imma mal-ħin insib lili nnifsi sew u nieħu pjaċir bl-arja nadifa ta’ hawn fuq. L-unika ħaġa mhux nadifa hawnhekk hija l-ilma minn ftit xita li għamlet ftit ilu u nġema’ f’xi ħofra ‘l hemm u ‘l hawn.

Kilometru għadda u erba’ minuti u nofs għaddew miegħu. Il-ħin ikompli għaddej, numru wara numru, u jien għaddej pass wara pass, kultant iġagħlni niġġebbed iżjed hu stess, drabi oħra, xi ħadd li nzerta qiegħed quddiemi u li nitħajjar naqbeż u jirnexxieli. Imma issa li qbiżtu, rrid niġġustifika lili nnifsi u naqta’ bi snieni aktar u nibqa’ hemm quddiemu. U kultant jiġi xi ħadd minn wara u jiġġustifika postu quddiemi bl-istess mod li nagħmel jien.
Il-mili għaddejin, u issa baqa’ anqas milli għamilt. Florence and the Machine waqfet qabli u allura f’dan l-ambjent rurali nagħzel il-mużika li kultant naħsibha għana ta’ Gogol Bordello. It-toroq jew aħjar il-mogħdijiet ifakkruni aktar f’xi trekk milli fit-traġitt lejn ix-xogħol bħal kif ġara tlett ġimgħat ilu. Fuq ix-xellug tiegħi ħdura, fuq il-lemin l-istess u issa faċċata jidher l-ikħal tal-baħar li llum jidher tant kalm minkejja t-temp kemmxejn ikrah. Forsi bħali, għaraq ħiereġ minni imma hemm serenità li l-ġiri tant jaf joffri. Filfla issa tidher u minkejja li l-finishing line ma jidhirx naf li wasalt fl-aħħar. Qalbi qed tħabbat u jien insabbat saqajja b’aktar saħħa kontra l-asfalt biex negħleb li għandi f’moħħi. L-aħħar ftit metri, nagħfas l-arloġġ u nsib il-preċiżi 1:20:00 quddiemi. Nitbissem ftit, nieħu ftit nifs il-barra u nħares lejn il-midalja li sabet ruħha f’idejja.
Ġirja tajba. Ġurnata tajba.

Is-sempliċità timla mingħajr ma tgħajjat.

Nofs maratona

Ir-riħ venven u x-xita niżlet. Rari rajt friefet fil-bitħa. Imma forsi mill-bogħod vjaġġaw biex jistkennu fl-istonku tiegħi, u qajla għalaqt għajn m’għajn. L-eċitament u l-friefet fl-istonku kompattibli daqs l-għasel fil-misħun ma’ griżmejn misluħa. Ilni nistenna dil-ġurnata. U issa li baqa’ ftit siegħat għaliha se jkolli ngħixha minuta b’minuta.

In-nofs maratona. Issa ilna li jien u l-ġiri sirna ħbieb kbar. U magħna jakkumpanjana dejjem ikun hemm l-iPod. Sport primittiv u sempliċi ma’ biċċa gadget moderna. Diffiċli li ma ssibx kuntradizzjonijiet ma’ kull ħaġa li tagħmel. U issa li qed fl-eqdem belt ta’ Malta, l-Imdina, qed nipprova ngħix dan il-preżent u għandi taħlita ta’ ferħ li fl-aħħar il-ġurnata waslet. U biża’. Wieħed u għoxrin kilometru u biċċa żgħira quddiemi fuq asfalt iswed u ħofor ‘l hemm u ‘l hawn. Did-distanza għamiltha waħdi kemm il-darba imma anke taqra f’qalbek, u quddiem in-nies differenti. Illum ċelebrazzjoni ta’ kull min jieħu gost jagħmel pass wara l-ieħor, jinqata’ minn mal-art, iterraq it-toroq flok fuq it-tredmill, joħroġ l-għaraq u jintilef fih innifsu ma’ kull taħbita ta’ saqajh mal-art u ta’ qalbu.
Ir-riħ m’għadux ivenven imma ir-riħ kiesaħ u x-xemx donnha għadha tixxaħxaħ taħt il-gverti magħmula mhux mis-suf imma mis-sħab.

Daqqew l-għaxra u salpajna. Għafast l-arloġġ u l-isem Brikkuni fuq l-Ipod. Bdiet L-Assedju ż-Żgħir.
‘Tamietna fuq dahar it-Tramuntana baħħarna lejn Sqallija’

Tamietna llum lejn tas-Sliema. F’anqas minn sagħtejn iddeċidejt. Kemm jista’ jkun qrib is-siegħa u ħamsin minuta. Inkun x’imkien fin-nofs hekk.

Dil-ġimgħa qattajtha f’lotta miegħi nnifsi biex ma niġrix wisq, ħa nħalli kemm jista’ jkun għal-lum. Imma l-adizzjoni għall-ftuħ kmieni fil-għodu u ġirja imqar fil-vojt hija għolja wisq. Imma naħseb b’xi mod sibt kompromess. It-tieni lotta kienet ta’ numri. Ammont ta’ minuti u sekondi kull kilometru, u kemm jiġu b’kollox għal wieħed u għoxrin darba. Jew total ta’ minuti diviżi għal wieħed u għoxrin darba u kemm għandi bżonn naqta’ ħin għal kull kilometru. U meta tqis li minuta fiha sittin sekonda u mhux mija, r-riżultat għalina tal-ġenerazzjoni tad-deċimali kultant jikkomplika ruħu.

Għadni r-Rabat, imma l-ewwel kilometru nqata’. L-arloġġ f’idi qed jurini li qalbi qed tħabbat bil-mija u sebgħin. Mhux soltu. Imma mhux soltu inkun niġri ma’ xi 900 oħra. Ħadt xi ħaġa fuq l-erba’ minuti għalih, li għal darba oħra mhux soltu nagħmlu daqshekk malajr. U wieħed wara l-ieħor bdew għaddejin u issa qed f’ritmu tajjeb, aħjar milli stennejt bħal kif it-temp hu ħafna aħjar milli stennejt dan il-lejl, bix-xemx qiegħda titmattar u ttajjar is-sħab minn fuqha.
Ħamsa. Qiegħed Ta’ Qali u wasal ħin l-ilma u naħtaf wieħed malajr u nisqi lili nnifsi ftit. Ir-ritmu għadu tajjeb. Hawnhekk hawn ħafna aktar inżul mit-toroq li s-soltu nagħmel jien. U fotografi ‘l hemm u ‘l hawn mixħutin jiġbdu r-ritratti għax jafu li rridu kemm jista’ jkun xi jfakkarna ta’ dak li qed nagħmlu bħalissa. U bir-raġġi tax-xemx iddawwlu l-ġurnata u l-okkażjoni, ma nistax ma nieħux pjaċir nagħmel dak li nħobb wisq. L-arloġġ għaddej u saqajja għaddejin wkoll. In-nifs tajjeb. Wasalt Ħ’Attard. Triq li ngħaddi minnha kuljum fil-għodu lejn ix-xogħol. Triq mimlija karozzi. Illum flok qed bil-qiegħda wara steering qed fuq saqajja. It-triq vojta u t-traffiku hu uman mhux tal-metall. U hawn arja aħjar. Siegħa wara li tlaqt l-Imdina qed x’imkien bejn il-Marsa u Ħal Qormi. Id-distanza hi xi tnax –il kilometru u nofs. Qed tajjeb. Kuntent u nkompli pass wara l-ieħor, nifs wara l-ieħor u issa wasalt fejn tal-larinġ u niżżilt felli milli offrewlna.

Il-pass beda jmajna xi ftit imma bil-Bieb tal-Bombi quddiemi fi triq vojta mill-karozzi hawn il-paċi. Il-Brikkuni issa ilhom li spiċċaw u bħalissa Sixto Rodriguez qed f’widnejja.
L-ewwel memorji fi tfuliti tal-kelma maratona hi taż-żebgħa safra mal-art. Illum m’hawnx żebgħa mal-art imma d-direzzjonijiet huma ċari u niġbdu fuq ix-xellug minn quddiem id-Depot tal-Pulizija u ninżlu l-isfel minn Sa Maison. Il-baħar quddiemi, kantuniera oħra u issa qiegħed l-Imsida. Flok nies bil-larinġ insib nies bi sponża mxarrba u naħsel wiċċi malajr biha. Baqa’ ħafna inqas milli għamilt.

Mill-Imsida nasal Ta’ Xbiex u kull ma baqa’ issa triq dritta. L-aħħar sforz. Inneħħi l-earphones minn widnejja għax irrid inħoss l-atmosfera kollha tal-aħħar biċċa. ‘Running Crazy’ xi ħadd kiteb bil-ġibs mal-art. ‘Well Done’, l-istess persuna kiteb ftit wara, umbgħad ‘Smile’. Ma nistax ma nitbissimx. L-adrenalina tiela’ u tiela’. U bl-arloġġ bin-numri ħomor quddiemi nagħti l-aħħar salt u nasal qabel l-arloġġ jaqleb lejn is-sebgħa u erbgħin. Għelibt il-ħin ottimist tiegħi. Kienu siegħa, sitta u erbgħin minuta u tmienja u ħamsin sekonda ta’ pjaċir pur. Hemm ftit konfużjoni ta’ nies u atleti li waslu imma minn ġewwa nħoss li kollox sew. Ferħan.

Il-ħajja kulħadd jgħid li mgħaġġla u kull ġirja tgħaġġilni ‘l bogħod mill-ġenn. Illum inkluż.

Kenny Dalglish

F’Liverpool, partikolarment fil-Kop, l-Union Jack, simbolu tal-imperu Ingliż hija popolari daqs bandiera Spanjola fin-Nou Camp. Il-monarkija Ingliża hija meqjusa bħala sempliċiment il-familja privileġġjata taħt l-isem ta’ Windsor li tieħu kollox b’xejn. It-titoli tagħhom huma għalhekk meqjusa bħala sekondarji. Metall li jleqq imma mhux deheb. Il-veru titoli jingħataw mingħajr ċerimonji ġewwa Buckingham Palace, imma huma eterni. Bob Paisley, b’tlett Tazzi taċ-Champions qatt ma ġie meqjus denju li jkun Kavallier u jieħu t-titolu ta’ ‘Sir’. Biss f’għajnejn kull partitarju Bob Paisley huwa Kavallier indiskutibbli u f’kull konversazzjoni t-titlu ‘Sir’ huwa awtomatiku għal dan il-persunaġġ umli li kiseb fuq li kiseb fil-logħba tal-ballun. Kenny Dalglish huwa sempliċiment meqjus bħala ‘King Kenny’. Ir-Re.

Dalglish twieled f’Dalmarnock, distrett fil-belt ta’ Glasgow, l-iSkozja, fl-4 ta’ Marzu, 1951, bl-isem reġistrat fuq iċ-ċertifikat tat-twelid ta’ Kenneth Mathieson, iben ta’ inġinier. L-ewwel imħabba tiegħu kienu Rangers, imma jistqarr li dan ma kellu x’jaqsam xejn mal-qasma reliġjuża li teżisti f’din il-belt. Kienet sempliċiment għażla ta’ futbol. Meta Celtic ġew iħabbtu l-bieb, ma ħass ebda kunflitt personali li jingħaqad magħhom. Ix-xemx minn fil-għodu turik, u fi żmien meta l-iscouting kien għadu limitat meta mqabbel mal-lum, fl-adoloxxenza bikrija tiegħu, żewġ klabbs Ingliżi kienu diġa raw xi ħaġa speċjali fih u ġie mistieden għal prova.

Fil-fatt il-konessjoni bejn Dalglish u Liverpool tibda minn ferm qabel is-sena 1977, meta ffirma uffiċjalment. Fl-eta ta’ ħmistax –il sena, f’Awwissu tal-1966, Dalglish żar Liverpool għall-ewwel darba u ngħata prova. L-impressjoni li ħalla kienet pożittiva. Liverpool offrewlu kuntratt, imma l-kuntratt ma ġiex milqugħ. Fl-eta ta’ ħmistax –il sena, missier Dalglish ħass li ibnu kien għadu żgħir wisq biex jitlaq id-dar. Iżda l-impressjoni kienet reċiproka. Bill Shankly u l-bqija ħallew impatt qawwi fuqu, u r-rispett li wera Skoċċiż bħalu Bill Shankly baqa’ f’moħħu. L-ewwel żerriegħa ta’ mħabba lejn Liverpool kienet nibtet.

Għal Celtic, Dalglish għamel id-debutt tiegħu fl-1967, meta daħal bħala sostitut f’rebħa ta’ 4-2 kontra Hamilton Academical fil-kwarti tal-finali tal-League Cup Skoċċiża, meta kien għadu meqjus bħala sostitut. Il-manager li wera l-fiduċja fih ma kien ħadd anqas ħlief il-leġġendarju Jock Stein, li kien l-ewwel manager li mexxa tim Brittaniku għar-rebħa tat-Tazza taċ-Champions, meta fl-1967 Celtic għelbu lil FC Inter bl-iskor ta’ 2-1.
Il-progress ta’ Dalglish kien gradwali, u skorja l-ewwel gowl uffiċjali bil-kuluri ħodor u bojod f’Awissu tal-1971, meta mill-ħdax –il metru ma falliex kontra r-rivali eterni Rangers, fil-League Cup Skoċċiża. Dan il-gowl imma kien preludju mill-aqwa għal dak l-istess staġun, fejn f’49 partita, sab ix-xibka 23 darba.
Mill-ewwel logħba kontra Hamilton Accademical, sal-aħħar logħba kontra Motherwell, Dalglish lagħab 322 darba, fejn fihom skorja 167 darba. Rebaħ il-Kampjonat Skoċċiż erba’ darbiet, it-Tazza Skoċċiża erba’ darbiet ukoll, u l-League Cup Skoċċiża darba. Dalglish huwa meqjus bħala wieħed mill-aqwa plejers ta’ kull żmien ta’ Celtic u r-rekord tiegħu jitkellem waħdu.

Ir-relazzjoni bejn Dalglish u Liverpool bdiet uffiċjalment fis-sajf tal-1977. Liverpool kienu rebbieħa tat-Tazza taċ-Champions, iżda wieħed mill-istilel kbar, Kevin Keegan kien fi triqtuj ‘l barra minn Anfield u se jittanta xortieh fil-kontinent, meta ta l-firma tiegħu lil Hamburg FC. Keegan kien wera l-intenzjonijiet tiegħu minn sena qabel u għalhekk Liverpool kellhom żmien biżżejjed biex jaraw min se jieħu postu. L-ispekulazzjoni fl-istampa Ingliża kienet qed tagħti x’tifhem li Bob Paisley qiegħed jaħsibha bejn Trevor Francis, Liam Brady u Kenny Dalglish. Biss f’qiegħ qalbu Paisley ried lil Dalglish, u fil-fatt ġie kkwotat jistqarr li, “Plejer wieħed biss hemm għal tim li jħobb iqassam il-ballun. Dalglish ġej magħna.” Min-naħa tiegħu Dalglish kien ilu għall-aħħar ftit staġuni juri lill-manager tiegħu li wasal iż-żmien sabiex jibda avventura u sfida ġdida, u minflok jispiċċa jiffirma kuntratt ġdid wara li jiġi mdawwar minn Stein. Iżda fis-sajf tal-1977, Dalglish kien deċiż u għal tour li sar fl-Awstralja minn Celtic, Dalglish irrifjuta li jivvjaġġja u baqa’ d-dar. Paisley kellu konnesjoni tajba ma’ Stein, u dan għen biex fl-aħħar mill-aħħar it-transfer iseħħ, minkejja li tal-aħħar baqa’ sal-aħħar minuta jipprova jipperswadi lil Dalglish ibiddel fehmtu. Dalglish iffirma ma’ Liverpool fid-9 ta’ Awissu, sitt ijiem biss qabel id-data tal-15 t’Awissu, l-ġurnata li fiha kull tim ried jirreġistra l-lista tal-plejers tiegħu eliġibbli għall-kompetizzjonijiet Ewropej.
Dalglish iffirma għas-somma rekord bejn klabbs Brittaniċi sa dak iż-żmien ta’ £440,000, sittin elf anqas milli Liverpool kisbu għal Kevin Keegan. Il-verdett tac-chairman John Smith kien, “L-aqwa biċċa negozju li qatt għamilna”.
Dokumentarju fuq Liverpool u l-finali f’Ruma kontra Borussa Moenchengladbach li ntwera fuq il-BBC jidher li ħalla mpressjoni kbira fuq Dalglish. Fil-fatt, rigward x’kien qed iħoss qabel iffirma, Dalglish qal, “Hemm xi ħaġa li veru tqanqlek f’Liverpool Football Club. Jien kont hemm għal żmien qasir meta kien għad kelli ħmistax –il sena, fi żmien ta’ Shankly bħala manager u kont naf li hemm similiritajiet bejn Liverpool u Celtic. Fuq it-televiżjoni deher kemm kulħadd huwa magħqud ġewwa Anfield. Teżisti atmosfera ta’ familja. Kollox ma’ kollox il-programm pinġa lil Liverpool bħala klabb li rrid nilgħab għalih, speċjalment li naf li se jtuni l-opportunita ta’ suċċess fl-Ewropa, xi ħaġa li ilni nistenna bil-ħrara. M’hemm klabb ieħor li ridt nilgħab għalih.”
Wara li ffirma Dalglish stqarr, “Jien mhux se nipprova nbiddel lil Kevin (Keegan). Jien sempliċiment irrid inkun jiena nnfisi. Qaluli li Kevin ried sfida ġdida. L-istess jien, u dak li issa ħadt. Liverpool kienu l-ewwel klabb Ingliż li ġew għalija u min għandu bżonn wisq persważjoni biex jingħaqad ma’ xi ħadd bħalhom? Il-kobor tas-somma ma tinkwetanix. Jien mhux se noqgħod inġorr tiketta bil-prezz ma’ dahri. Jien sempliċiment irrid nilgħab fl-aħjar tal-abilita tiegħi.”
Id-debutt ta’ Dalglish għal Liverpool seħħ fit-13 t’Awissu, bin-numru sebgħa fiċ-Charity Shield kontra Manchester United, logħba li ntemmet fi draw ta’ mingħajr gowls. L-ewwel gowl tiegħu wasal ġimgħa wara, meta skorja wara biss seba’ minuti f’Ayresome Park kontra Middlesbrough. Tlett’ijiem wara fid-debutt tiegħu f’Anfield, Dalglish skorja l-ewwel gowl f’rebħa ta’ 2-0 kontra Newcastle. Fl-ewwel staġun tiegħu Dalglish skorja 31 gowl f’62 logħba. L-ebda gowl minnhom imma ma ħalla impatt daqs il-gowl tiegħu f’Wembley kontra FC Bruges fil-finali tat-Tazza taċ-Champions. Dalglish xtaq l-isfida ta’ futbol Ewropej, u hawnhekk, fl-akbar logħba fuq livell ta’ klabb, iddeċieda l-logħba b’gowl fil-65 minuta. Ir-Re għamel ċert li l-kuruna ta’ Champions Ewropej tibqa’ f’Liverpool. Kien pass delikat ta’ Souness li offra l-ispazju fil-kaxxa l-kbira lill-kompatrijott tiegħu. Il-goalkeeper avversarju prova jagħlaq l-anglu tal-lasta malajr kemm jista’ jkun imma ċipp delikat fuq in-naħa l-oħra tal-lasta kien biżżejjed biex Dalglish ikun jista’ jiftaħ idejh beraħ, u jiġri lejn il-partitarji ta’ Liverpool bi tbissima sħiħa. Paisley iddeskriva ċ-ċelebrazzjoni ta’ Dalglish daqs li kieku dan il-gowl kien l-ewwel gowl li qatt skorja f’ħajtu, u li biex jiċċelebra ġera aktar milli ġera waqt il-logħba kollha. Kellu kull raġun. Qalb il-partitarji kienet ġa mirbuħa, u issa kien qed jirbaħ l-ewwel unur għalihom.



Il-konsistenza ta’ Dalglish kompliet staġun wara staġun. Fit-tieni staġun tiegħu skorja 25 gowl f’54 partita, sabiex kien parti kruċjali biex jintrebaħ il-Kampjonat Ingliż. Fis-sena ta’ wara, fl-istaġun 1979-80, Dalglish skorja 22 gowl f’59 partita u l-Kampjonat Ingliż baqa’ fil-vetrini ta’ Anfield. Fl-istaġun ta’ wara l-Kampjonat Ingliż ġie ċedut, imma Dalglish u Liverpool irritornaw fil-quċċata tal-Ewropa meta fil-finali għelbu lil Real Madrid 1-0. U hekk baqa’ sejjer Dalglish, staġun wara staġun, iżid mal-partiti, iżid il-gowls, isaħħaħ ir-relazzjoni tiegħu mal-Kop. Isem Dalglish beda jkun l-ewwel isem kantat qabel kull logħba.

Dalglish lagħab 515 darba bil-flokk ta’ Liverpool u sab ix-xibka 172 darba. Rebaħ tlett Tazzi taċ-Champions, sitt Kampjonati, FA Cup u erba’ League Cup’s. Għandu fidda aktar minn arġentier!

Internazzjonalment, Dalglish irrapreżenta lil pajjiżu f’102 logħba, li fihom skorja 30 darba. Huwa għalhekk l-aktar plejer li qatt lagħab għal pajjiżu u flimkien ma’ Dennis Law, l-aktar plejer li skurja. Id-debutt tiegħu seħħ kontra l-Belġju fil-grupp preliminari tat-Tazza tan-Nazzjonijiet Ewropej, fl-eta tenera ta’ 20 sena. Huwa fatt ukoll kurjuż għalina l-Maltin li Dalglish ġie nfurmat li ntgħażel għall-ewwel darba għal pajjiżu minn Tommy Docherty meta kien f’Malta, minħabba li Celtic kienu mpenjati kontra Sliema fit-Tazza taċ-Champions. Dik l-ewwel logħba wittiet it-triq għal tlett Tazzi tad-Dinja, fl-1974,1978 u 1982, waqt li anke libes il-faxxa ta’ kaptan diversi drabi. Biss fi kliem Dalglish stess, l-akbar trijonf bil-flokk blu skur tal-Iskozja kien fl-1976, meta f’Hampden Park għen lill-iSkozja billi skurja l-gowl uniku tal-logħba kontra l-Ingilterra biex b’hekk l-iSkozja rebħu l-Home Championship għall-ewwel darba f’disa’ snin. Il-gowlkiper avversarju ma kien ħadd ħlief Ray Clemence, li fis-snin futuri kien il-kustodju tal-lasti opposti ta’ fejn iħobb jiskurja Dalglish.

Barra l-gowls tiegħu, Bob Paisley għaraf ġo fih l-altruwiżmu u intelliġenza li jdaħħal fil-logħba lil sħabu. “Plejers kbar huma normalment bħas-solisti f’orkestra. Dawn idoqqu waħedhom u normalment iħarsu b’disprezz lejn sħabhom b’anqas abilita minnhom. Biss dan qatt ma kien il-każ ma’ Kenny. Hu daħħal fil-logħba plejers oħra”. Darba oħra, Paisley stqarr li,”Meta Kenny jixgħel, it-tim sħiħ jiġi lluminat.” Huwa għalhekk li Dalglish ħalla impatt fit-tim daqshekk malajr. Bil-ballun f’saqajh u b’rasu mgħollija seta’ jara grawnd sħiħ u fejn qegħdin sħabu, il-pass deċiżiv kien faċli għalih. Waqt li mhux l-aktar plejer veloċi, l-intelliġenza tiegħu flimkien mal-istint kienet ittih dawk il-ftit passi vantaġġ fuq id-difensuri avversarju. Il-mod ta’ kif idur u l-abilita ta’ xutt jew ċipp, kien jagħmlu letali u dak li hu. Meta Bob Paisley b’karriera ta’ aktar minn 40 sena fil-logħba, bħala plejer u manager jgħid li huwa l-aktar plejer b’talent li qatt ħadem miegħu, xi ħaġa tajba jkollok żgur. Meta l-Kop jibqa’ jkanta ismek, ‘Where once we watched the King Kenny play’, snin sħaħ wara l-aħħar logħba tiegħek, xi ħaġa speċjali għandek żgur.

Waqt li Dalglish kien għadu jilgħab, Liverpool iddeċidew li jaħtruh bħala manager. Joe Fagan iddeċieda li jirriżenja u l-għażla waqgħet fuq Dalglish. Iċ-ċirkustanzi kienu ferm ‘il bogħod minn ideali. Dalglish ġie ppreżentat bħala l-manager il-ġdid l-għada tat-traġedja ta’ Heysel. Fl-ewwel staġun tiegħu bħala player-manager, Dalglish kiseb id-double għall-ewwel darba fl-istorja ta’ Liverpool. Dan il-persuna kien suldat u ġeneral fl-istess ħin. Bennej u perit fl-istess ħin. Is-suċċessi ma waqfux hemm, meta fl-istaġun 1987-88 u 1989-90, l-iskwadra mmexxija minnu rebħet il-Kampjonat Ingliż waqt li fl-istaġun ta’ bejniethom rebaħ l-FA Cup għat-tieni darba.

Fi Frar tal-1991, Dalglish, mingħajr spekulazzjoni ta’ xejn fil-ġranet ta’ qabel, u b’Liverpool fit-taqtiegħa għar-rebħ tal-Kampjonat sejjaħ konferenza stampa u rriżenja. Ħabta u sabta. Fi kliemu stess, kellu jagħżel bejn il-logħba tal-ballun u s-sanità tiegħu. Kellu bżonn il-ħin għalih innifsu u għall-familja tiegħu. It-traġedja ta’ Hillsborough ħalliet l-effetti tagħha u kkulminat tnejn u għoxrin xahar wara. Fil-ġranet immedjati ta’ wara Hillsborough, Dalglish kien involut b’ruħu u ġismu mal-qraba u jipprova jfarraġ lill-familjari tal-mejta bil-preżenza tiegħu stess jew tal-plejers tiegħu. Ma kellux ċans jaħseb, u l-effetti ħarġu wara. Bħala persuna riservata ammetta li rari tkellem ma’ min offra terapija mentali. Il-prezz kellu jitħallas wara. Tlettax –il sena wara li ffirma, kien wasal iż-żmien biex jinqatgħu l-kuntratti uffiċjali.

Il-qalb baqgħet imma tħabbat u llum dsatax –il sena wara dik il-ġurnata, bil-klabb bħal dgħajsa fil-maltemp, Dalglish reġa’ qiegħed fit-tmun. Forsi min qed jegħreq ma’ kull tibna jaqbad biss flok ma’ tibna l-bord qabad ma’ salvawomo li l-preżenza tiegħu biss ukoll tagħti t-tama. U mat-tama ġiet lura l-ħeġġa, u mal-ħeġġa ċ-ċertezza li xi ħaġa akbar minnha lkoll qed terġa’ titla’ ‘l fuq, u rridu nkunu parti minnha lkoll.

Tbissima u idejn miftuħa reġgħu qegħdin jixgħelu Anfield.

It-Tnejn

Mexa fil-vojt u l-passi dwew. Imma wara tefa s-cd ta’ Leonard Cohen u l-passi tiegħu ma dwewx aktar. Dwiet biss il-vuċi ta’ kantant melankoliku, kultant melliesi ta’ Leonard Cohen. Kitarra safja ma’ kliem jaqtgħu. Bħall-fidi li ttik it-tama u ddaħħallek id-dubji fl-istess ħin. Imma wara ftit ried xi ħaġa differenti. Xi ħaġa b’ritmu aktar mgħaġġel, u sab il-Pulp. U issa mela d-dar il-vuċi sarkastiku ta’ Jarvis Cocker. U f’dan il-mument għoġbu wisq u mlieh ħafna aktar mill-ikel li kiel magħha jew quddiemha.

Whilst you were gone I got along
I didn’t die
I carried on

Għadu kmieni imma, u l-lejl għadu żagħżugħ.

Tela’ ‘l fuq lejn soddtu, l-istess sodda li kien jaqsam magħha. U tefa’ ħwejġu fuq is-siġġu mal-ġenb u ftakar kemm kienu jdejquha u kienet tgergirlu meta kultant jagħmel hekk, normalment wara xarba diċenti. Imma llum flok sema’ t-tgergir tagħha sema’ lilu nnifsu jidħak. U ntelaq fuq is-sodda. Tqalleb. Imma qajla raqad. Barra għadha nieżla x-xita u sema kull taptipa ta’ kull qatra tħabbat bis-saħħa mal-ħġieġa tat-tieqa. Moral aktar milli baxx, tedjanti.

“Issa kollox f’idejja, imma.”

Ħareġ mis-sodda u mexa lejn il-kamra tal-imbarazz u qabad kaxxa tal-kartun mimlija u nieżel l-isfel biha. Il-kaxxa tal-programmi tal-logħob. U ntefa’ mal-art fuq it-tapit, ħariġhom wieħed, wieħed u ddeċieda li jagħmilhom wara xulxin, era wara era, staġun wara staġun, logħba wara logħba. Riħa ta’ kamla. Karti sofor u stampi suwed u bojod jew aħjar griżi. U kuluri jleqqu fuq dawk aktar riċenti. Imma kollha ftit mgħawwġin, għax dejjem bil-vizzju li jdaħħalhom fil-but ta’ wara tal-jeans. Programm wara l-ieħor, u kultant iserraħ dahru mas-sufan u jaqra. U jagħti b’rasu bil-mod u jitbissem lejn il-memorji ġejjin lura. U ġol-kaxxa tal-kartun mhux se jerġgħu jidħlu lura, daqskemm għasfur li tħobb ma tpoġġiehx ġo gaġġa. Għal-lum joqogħdu mal-art fil-ġenb, jaqsmu l-arja miegħu, imbgħad jaħsbilhom għal xkaffa.

Il-ħin tgerbeb aktar milli tqalleb hu f’soddtu qabel u wasal il-ħin għax-xogħol u biex jiffaċja t-Tnejn mal-bqija tan-nies. Imma, jekk xejn ikellem ftit lil min ta l-biljett u jgħidlu kif mar.

“Nispera li mar tajjeb, għax dan l-aħħar biljett li ħa mingħandi.”

Il-ġurnata għaddiet bil-mod il-mod, u mar lura d-dar u poġġa mal-art qrib il-programmi. L-ewwel ħares lejhom u wara beda jaqbad wieħed bl-addoċċ bħall-Ipod meta ttih ix-shuffle, u qagħad iduru paġna, paġna, jara x’jifakar minn dik il-ġurnata.

Il-mobajl kiser ftit il-paċi. Daħal messaġġ.
“Narak fis-7. Xx’’
Wieġeb.
“Ok”.

Sema’ l-ħabbata tħabbat bil-mod flok il-qanpiena. U kien hemm hi. Rasha baxxuta waqt li qed tipprova tfittixlu għajnejh. Kif se tgħidlu? Daħlet ġewwa warajh u kif se titlaq ilsnieha, għajnejha marru fuq il-frejm ta’ ħdejn it-televixin. Ma kienx aktar il-bordura għar-ritratt tiegħu u tagħha imqabbdin f’xulxin taħt l-Eiffel. Kien hemm stampa ta’ gazzetta, ta’ wieħed b’kowt twil iswed sportiv b’idejh mgħollija qed isellem.

U l-melodija u l-kliem ta’ I Want You Back for Good li daqqet ġurnata sħiħa, issa nstemgħu tant sfieqa.

Il-Ħadd

Żamm kelmtu. Ma marx il-logħba, u mar magħha jieklu. Jew aħjar ħallieha ġġorru, bħal kelb li jifraħ b’ċinga ma’ għonqu basta joħroġ ftit barra. Imma hu mhux joħroġ barra ried. Ried jgħid lill-intern li kapaċi jżomm kelma. Marru fejn għażlet hi ovvjament. Ma kienx hemm wisq għażla. Jaf postijiet tajba tal-ikel daqskemm hawn nies li qatt ma semgħu bil-Beatles. Waħdiet, u l-waħdiet x’aktarx jifhmu fil-mużika daqs kemm hu jifhem fl-ikel.

Il-Ħadd u gazzetta ma ndenjax ruħu jixtri.
“X’qed jiġrili?”, staqsa lilu nnifsu, hekk kif ra r-riflessjoni tiegħu fil-ħġieġa mtappna bl-ilma tax-xita li issa kienet ilha nieżla ġmielha mingħajr wisq ġmiel u qed timla kullimkien għadajjar b’ilma maħmuġ.
“Kelli nibda paġna ġdida llum imma qisu s-siġar kollha spiċċaw u karti ma baqax.”

Anzi ma damux wisq ma waslu, għax ir-riflessjoni tiegħu bdiet iddejqu. Qabdilha idejha u għaġġlu lejn fejn ibbukjat hi. Ġie wieħed kollu ħlewwa jilqagħhom, qallhom kelmtejn fuq it-temp biex jindiehes ftit magħhom, sabilhom il-mejda, u ntasbu t-tnejn bil-qiegħda. Hi b’ħafna aktar entużjażmu minnu.

Tatu tbissima oħra.
Illum ħassha newtrali.
Mhux it-tbissima biss kienet newtrali. L-ikel ukoll. Ma tafx tgħid x’togħma kellu. Biċċiet tal-ikel iżejnu platt kbir u sabiħ. Ħa ftit inbid, biex itiehem xi ħaġa, u fl-istess ħin jevita li jwieġeb dak li staqsietu. Imqar għal ftit sekondi.

Minflok il-gazzetta tal-bieraħ, illum hemm hi titkellem, kliem li ma jgħaqqadx sentenza. Jew moħħu mhux hemm, jew hi ma fihiex wisq sens aktar.
“Illum ngħidilha”, qal fl-aħħar lilu nnifsu.

Hu u nnifsu ħbieb kbar. Jgħidu kull sigriet lil xulxin. Ġieli ġġieldu imma mingħajr xulxin ma jgħixux. U f’ġurnata bħal-lum qed iħoss lilha tidħol bejniethom it-tnejn.

Ftit ġelat fl-aħħar kien l-aħjar parti tal-ikla.

“Dejjem post mimli pretensjonijiet tagħżel. U għandha tant pretensjonijiet kif għadha mwaħħla miegħi? U jien qed nipprova l-punti magħha bħal dak is-saddist li jixtieq jagħmel il-punti fuq għajnejh.”

Ħarġu u qabdu taxi oħra lura lejn id-dar.

Waslu u fetaħ it-televixin. Jaf li tilfu, imma jrid jara kollox. Hi poġġiet ħdejh, tkellmu u tgerfixlu f’xagħru. Umbgħad deher Dalglish lura b’ġakketta sewda twila u l-Liverbird fuq ix-xellug irrakmat fl-aħmar isellem lil niesu. U qam bil-wieqfa u wiċċu xegħel għall-ewwel darba illum.

Minn warajh telgħet il-fuq tiġri tibki u hu lanqas biss induna. Ftit wara niżlet bid-dmugħ għadu jġelben.

“Għada niġi niġbor kollox.”

L-idolu ta’ tfulitu frankalu biċċa xogħol diffiċli.

Sibt fil-għodu

Ġera malajr mill-ħanut tal-gazzetti sad-dar. Imma l-gazzetta xorta laħqet saret għasra. U dik ir-riħa ta’ gazzetta friska telqet. Kull ma baqagħlu, subgħajh suwed bil-linka.
Is-Sibt. L-aħjar mod kif tibda l-ġurnata. Jew forsi le.
Poġġa ftit fuq is-sufan, u fetaħ il-gazzetta forsi jaqra ftit. Imma moħħu kien kullimkien, barra fuq il-gazzetta mxarrba. Fl-isfond hemm ir-radju, jdoqq l-imbarazz tas-soltu. Diski jakkumpanjaw ir-reklami.

Għada lanqas biss sejjer. Hekk hu. Ta l-biljett lil sieħbu, jew aħjar wieħed jaħdem miegħu. Ma jiflaħx jerġa’ jara dik l-apatija minn ħdax –il raġel lebsin flokk aħmar. U għandu bżonn jirbaħ ftit punti ma’ xbintu, daqskemm Liverpool għandhom bżonn punti biex forsi jiċċaqalqu min-nofs il-klassifika.

Qed jiċċassa lejn il-gazzetta u jipprova jikkonvinċi ruħu li għamel sew u fl-aħħar żamm kelmtu miegħu nnifsu. Meta qalilha l-bieraħ, tatu tbissima li kien ilu ma jara żmien, u kellu jniżżel għajnejh mal-art għax għal mument ħassu skomdu.

“Agħzel x’imkien int u mmorru nieklu hemm. Ma rridx pubbijiet. Il-Ħadd kollu għalik.”
Tatu tbissima oħra issa akbar, tgħanniqa u aktar. Għajnejha ħasshom jixgħelu u jleqqu fl-istess ħin.

Wara r-reklami, wasal ħin l-aħbarijiet. Niżżel il-gazzetta fuq ħoġru, forsi li ma rnexxielux jiskopri mill-gazzetta ta’ quddiemu, jieħdu mir-radju.
Xejn. Flok ittri fuq xulxin, kliem fuq xulxin.
“U fl-aħħarnett, mix-xena sportiva, eżattament minn Anfield, Kenny Dalglish inħatar bħala manager.....”

Kenny Dal-glish!!!!

Qalbu waqfet u ħass tagħrixa ma’ ġismu kollu. U issa eżaltazzjoni.
U issa paniku u ħtija.
Mhux se nkun hemm għall-ewwel logħba tiegħu. L-idolu ta’ tfuliti.

Niżlet hi.
“Ilek imqajjem qalbi?”
U tbissmet tbissima oħra sħiħa waqt li resqet lejh biex tbusu fuq xufftejh.

Kull ma seta’ jara did-darba imma kien ix-xquq ta’ bejn snienha tan-nofs.