F'Rokna

L-instituzzjoni

2012-01-09T21:29:00.001+01:00

Sieħbi Pawlu Mizzi berfel bloggata mill-isbaħ illum fejn argumenta li Malta huwa pajjiż tal-Yes Men.

Ma tantx naħseb hemm x’targumenta fiha. Biss forsi naħseb li aktar milli Yes Men, pajjiżna huwa mimli b’individwi li jpoġġu l-instituzzjoni li huma jagħmlu partu minnha, uħud b’deċiżjoni, uħud oħra għax ħadu deċiżjoni li ma jeħdux deċiżjoni, fuq kollox u fuq kulħadd.

Meta fil-fatt l-instituzzjoni qiegħda hemm biex isservi lill-individwu biex jikber, tispiċċa biex l-individwu jiċkien hu biex l-instituzzjoni tikber hi. Il-mexxej ta’ din l-istituzzjoni jiġi mpenġi bħala eroj u flok id-deċiżjonijiet tiegħu jiġu sfidati jew għallinqas mistoqsija, l-opinjoni tal-individwu tiġi bbażata fuq dak li jgħid (aktar milli jagħmel) il-mexxej. Il-mexxej jitqies bħala eroj aktar milli għal-egħmilu imma għal dak li s-sudditi tiegħu jikkonvinċu lilhom nfushom li dan hu hekk. Għadhom bżonn lil dak ix-xi ħadd li huma jemmnu li hu bravu ħafna, li hu fuq kollox, u li jistaw jafdaw, ituh idejhom u jwassalhom minn post għall-ieħor ‘il bogħod minn kull saram. M’għandniex xi ngħidu, din hija sitwazzjoni mill-aktar għammiela sabiex il-paternaliżmu mill-mexxej tal-instituzzjoni lejn il-membri tal-instituzzjoni jirrenja.

Mingħajr ma nfittex b’mod storiku lejn il-voti li ttieħdu fil-Parlament Malti, tara kif naħa waħda tal-kamra dejjem tivvota mod u n-naħa l-oħra dejjem tivvota mod ieħor. Il-membri tal-parlament huma mistennija li jagħmlu hekk mill-pubbliku. Meta per eżempju, l-president Amerikan ippropona servizz tas-saħħa għal kulħadd f’pajjiżu, dan l-ewwel kellu jikkonvinċi lill-membri Demokratiċi fis-Senat. Xorta waħda kellu minn ivvota kontrih. Hawnhekk le. Hawnhekk, li jgħid il-mexxej jagħti d-direzzjoni bil-bastun u n-nagħaġ isegwi. Il-vot aktar milli l-aktar punt kruċjali ta’ deċiżjoni huwa sempliċiment formalita.

Dan iwassal biex l-individwu jinħanaq, il-kreattività tiegħu tinfaga u l-isatus quo rari jiġi sfidat. Dak li qiegħed hemm, qiegħed hemm għal raġuni. Iva. Imma dik ir-raġuni tagħmel aktar sens? U b’hekk jħalli lil pajjiżna b’ħafna anomaliji li persuni barra minn xtutna ma jifhmux. Sentejn ilu kellna l-każ taċ-ċensura. Saret protesta. Konna ftit għexieren. Ħafna mill-artisti lanqas biss indenjaw ruħhom jattendu. Iġġustifikaw l-għażż tagħhom billi qallu li spiċċa ż-żmien tal-protesti. F’Jannar ta’ din is-sena stess, ir-rivista influwenti ‘Time’ għażlet lil-Protester bħala l-persunaġġ tas-sena tagħha.

Li persuna joħroġ mill-qoxra tiegħu, jistaqsi f’liema direzzjoni l-instituzzjoni sejra hawnhekk hija meqjusa bħala att prużuntuż. Il-kuxjenza tan-nazzjon bħalissa hija maqrusa. M’aħniex imdorrijin nistaqsu. Waqt li bil-kemm hawn triq li hi waħda li tista’ tissejjaħ dritta, noħolqu linji għalina nfusna dritti xemgħa, li jew inti ġewwa jew inti barra. Anke l-midja nnifisha, li suppost qiegħda hemm biex teduka, biex tinvestiga qiegħda hemm biex isservi lill-istituzzjonijiet.

Il-qawl tagħna stess, ‘il-mistoqsija oħt il-għerf’ hija meqjusa aktar bħala sempliċiment klixe milli bħala ftit mill-għerf ta’ missirijietna.

Il-Ġifen

2011-12-29T17:47:00.004+01:00

Tal-injam. Ta’ ħafna injam. Waħda msammra fejn l-oħra. Ħalli meta nintefa’ fuq il-baħar nibqa’ fil-wiċċ. U nofroq il-baħar. Immur minn post għall-ieħor. ‘Il bogħod mill-art xotta, fejn kollox iebes, stirat u bla melodija. Fejn biex tmur minn post għall-ieħor għandek bżonn ir-roti minflok tintefa’ fuq żaqqek stess, tintelaq f’armonija mal-mewġa u tħalli rima warajk. Mingħajr żaqżieq ta’ xejn.

Mas-sinsla ħoxna fin-nofs, żaqqewni għat-tond. L-imsiemer illum il-ġurnata jidhru bħal kif jidher it-tikmix fuq wiċċ dik li qabżet l-erbgħin. Imma l-imsiemer fuqi għadhom jagħmlu xogħolhom. Għadhom iżommuni sħiħa. U la sħiħa niddomina fuq il-baħar. Nimxi fuq il-baħar mingħajr ħadd ma jistgħaġeb. Jew jaħseb li miraklu. Inħalli lil min jidħol ġo fija xott. Naqsam il-mewġ waqt li nafulhom li jien min jien grazzi għalihom.

Baħħart ibħra kbar, minn port sa port. Il-mewġ kultant kien akbar minni. Imma għaraft nitgħannaq magħhom u żgiċċajt mill-aħħar waħda biex nitgħannaq ma’ li jmiss. U t-tgħanniqa wara l-oħra saru katina astratta għal port li jmiss. Fejn umbgħad nistejqer u nisma’ min jgħid li l-baħar żaqqu ratba u rasu iebsa. Rasu iebsa iva, imma jinxtara b’tgħanniqa. U naħseb li aktar milli żaqqu ratba, vanituż.

Il-bieraħ bdew isejħuli dgħajsa. Ma stajt ngħid xejn. Imma niftakar għexirien ta’ snin ilu kienu jsejħuli Il-Ġifen.

Dan ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Aktar ritratti partikulari ta' Francesca, jinsabu hawn.

Gverta

2011-12-26T19:10:00.003+01:00

Akbar minni. Ħafna akbar minni. U la akbar minni, ngeżwruhom kollha. Nibżgħu għalihom, kif suppost. Lili geżwruli rasi biss, ħalli meta jitla’ jsib kollox xott u ma jkunx hemm umdu.

U bħall-kbar ta’ ħdejja tellgħuni ‘l fuq. ‘Il fuq mill-baħar. ‘Il fuq minn ħajti. Mingħajr il-mobbilita tiegħi. L-iskop tiegħi. L-iskrun jista’ jdur kemm idur għax se nibqa’ fl-istess post. Bħal neħqa ta’ ħmar, li tgħajjat kemm tgħajjat qatt ma titla’ s-sema. Jew bħal dak il-passaport skadut. Jidher l-istess minn barra, tista’ tixtri l-biljett tal-ajru imma meta tiġi quddiem l-uffiċjal, il-biljett isir biċċa karta u jkollok iddawwar denbek lura lejn darek, għax hemm linja li inti ma tistax taqbeż.

U fuqi llum hawn sħab magħqud. Ingħaqad wara li ftit ilu infetaħ biżżejjed biex kważi jgħerreq l-irħula ta’ din il-blata li qiegħda fuqha. Imma issa kajman u mistrieħ, qishom garġi ħomor nar tal-istess ħmar wara erba’ ħanqiet qawwija.

U la s-sħab m’għerreqx kull m’hawn, jien għadni hawn mal-art bi gverta fuq parti żgħira minni. Fuq iċ-ċatt u s-siment ta’ moll li jobrox biss u li tajjeb biss għall-gaffa li ġabu hawn biex resqu ħdejn xulxin lil dawn it-tnejn kbar ta’ ħdejja.

U warajja fil-ħemda ta’ wara l-maltempata hawn id-dawl jitmelles fuq il-baħar. L-istess baħar li hu tant qrib imma li għalissa ma nistax nofroq. Bi gverta jew mingħajr.

Dan ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Aktar ritratti partikolari minn Francesca Galea jinsabu hawn.

Arblu

2011-12-13T11:30:00.008+01:00

Xi darba kont ta’ użu. Kont twil u dritt, mislut. Nofroq l-arja waqt li ngħaqqad il-wajers. Il-fuq il-fuq fejn in-nies jilwu għonqhom ‘il fuq u jindunaw li qatt ma jistgħu jilħqu b’idejhom. B’rispett lejja l-wajers kienu jistiraw dritti, dritti. Daqs xemgħa. U bħax-xemgħa kienu jħallu l-belt tixgħel. Mertu tiegħi wkoll. U meta inti tmur tistkenn taħt is-saqaf ta’ dak li ssejjaħ darek, mikrija jew mixtrija, kont issib id-dawl b’għafsa ta’ swiċċ. U jekk il-lejl hu iswed u bla ebda stilla, ma kienx jagħmillek wisq differenza. Għax il-bozza tal-mija f’kamartek tixgħellek id-dinja tiegħek.

Fija imma ċert li qatt ma ħsibt. Fl-irdoss u l-wens tal-bozza ma kontx taħseb f’min qiegħed barra. Bħal kif jien dak iż-żmien ma kontx naħseb f’dak li qed ikewwes il-faħam biex jgħaddi l-kurrent ġewwa l-wajers li qed inżomm jien stess. U la qed nitkellmu fuq dak li jidher, kont nogħxa meta kienu jiġu jiżbgħuni u nidher tant frisk. Bħal kif inti tħossok meta xxidd libsa ġdida.

Illum jien xjaħt. Bħal kif xjaħet dil-belt. Minn hawn fuq kull ma qed nara, bjut maħmuġa u ħġieġ imkisser. Qisu m’hawn ħadd li għadu joqgħod hawn. U dawl allura m’hemmx bżonn. Il-wajers inqatgħu, u minn dritti u stirati saru kobba suf, li ma jsaħħnux imma jsaddu biss. Kultant jiġi xi sturnell ipoġġi fuqi. M’għadniex nintimidah. Għadni twil imma għad fini personalità inqas minn lasta ta’ xkupa.

Imma llum is-sema differenti. Is-senilità tiegħi għal darba se ninsieha u nitpaxxa bil-kuluri u l-forom li hawn fuqi.

Dan ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Aktar ritratti partikolari ta' Francesca Galea jinsabu hawn.

Wieħed u għoxrin

2011-11-06T19:20:00.000+01:00

Wieħed u għoxrin... numru mhux tond, anzi fart imma li minn tfuliti kellu ċertu affaxinu għalija. Forsi għax hu l-ġurnata li twelidt fih, u kull meta xi ħadd isemmih b’xi mod ifakkarni f’hekk. Naħseb dik l-unika spjegazzjoni għax il-bieb tad-dar qatt ma kien f’dawk l-inħawi, u żgur ma kienx xi numru li naspira għalih f’xi eżami jew hekk. Lanqas kien xi numru ta’ tal-linja li ridt nirkeb kuljum. Illum il-ġurnata imma naħseb nista’ nispjega dan il-faxxinu ma’ dan in-numru aħjar. Wieħed u għoxrin, għal kull kilometru tiġi nofs maratona. U fil-każ tiegħi tiġi l-aktar distanza twila li sa issa lħaqt. U la hi l-itwal distanza li nagħmel, il-wieħed u għoxrin jippreżenta sfida fiżika u mentali. Niftakar l-ewwel darba li għamilthom, kont tlaqt mid-dar sa Għajn Tuffieħa u dort lura. Kien baqa’ ftit biex inlaħħaq il-wieħed u għoxrin, u qgħadt indur mal-akwati sakemm in-numru ta’ kilometri fuq l-arloġġ jaqleb minn għoxrin sa wieħed u għoxrin. Qisni tifel ngħodd iċ-ċenteżmi u jekk ma jlaħħqux ma’ xi numru deċimali, nara minnfejn ħa nsib xi tnejn oħra biex ngħaqqad lira ħalli flok muniti biss fil-karus inkun nista’ ngħid li għandi l-karti wkoll.

Illum kienet ġurnata oħra li sejjħet biex ngħaqqad il-wieħed u għoxrin f’ġirja waħda. U biex inkunu preċiżi mitt metru oħra magħhom. Ġewwa ż-Żurrieq. U wara nduru mal-madwar. Biex ngħaqqdu dawn il-wieħed u għoxrin. Ġo toroq li nammetti li minkejja ċ-ċokon ta’ din il-gżira qatt m’għaddejt minnhom, u li llum ngħid li ħaqqni familjari magħhom ħafna aktar.

Fil-għodu kmieni wara raqda, li ma kienetx sħiħa daqs il-ġirja li ridt nagħmel, bdew jidħlu d-dubji. Stat ta’ moħħ li beda jissospendi fin-nofs il-preparamenti ta’ qabel u dak li jista’ jiġri avolja sa issa qatt ma ġara. Imma doċċa u ftit kolazzjon ta’ kukkudina u ħobż mixwi bil-ġamm malajr mewwet din is-sospensjoni u ftakart li ilni nistenna din il-ġurnata daqs persuna fil-waiting list għal xi viżta l-Mater Dei. U issa la l-ġurnata waslet, jonqos biss li nagħmel dak li ngħix biex nagħmel kull fil-għodu. Din id-darba ma’ oħrajn bl-istess stil ta’ ħajja.

U siegħa qabel wasalt. Ġirja ċkejkna biex nidħol ftit fil-vena u nipprepara ftit, u s-soltu uċuh kienu hemm. Uċuh li llum għandhom isem, u meqjusin bħala ħbieb fl-istess komunità tiegħi. U s-siegħa gerbet u wasal il-ħin biex nitilqu. L-ewwel kilometru fl-aħħar għadda u r-ritmu sar aktar faċli. B’pass aktar mgħaġġel mis-soltu għax ridt inpassi ma’ ħabib ġdid u nċekken in-numri tal-arloġġ meta dawk il-wieħed u għoxrin ikunu tlestew. Il-mużika f’widnejja ma kienx hemm tant bżonnhom bħal fil-passat, meta kull pass kien jirrikjedi ossiġnu konsiderevoli u kont ridt ninsa dan. U l-kilometri wieħed wara l-ieħor bdew għaddejin, ħriġna mir-raħal u wasalna fil-ftuħ tal-kampanja u mingħajr kenn, esposti għar-riħ ivenven, prezz li llum kellna nħallsu għall-ħdura quddiemna u l-libertà mill-urbaniżmu. U nofs it-triq għaddiet. Ftit nifsijiet bil-mod, u niżla konsiderevoli, l-ewwel sospiża bejn asfalt u żrar, wara fuq tarmak sewdieni ċatt li ma mposta l-ebda attenzjoni żejda fejn tniżżel saqajk pass wara pass. U l-ftuħ ta’ baħar fuq il-lemin tagħna, llum l-ikħal tiegħu mċappas bl-abjad tar-ragħwa tal-mewġ imdaqqas.

In-niżla tkompliet, b’pass wara l-ieħor mingħajr wisq impenn. Imma bħal meta taqbeż il-baħar, hemm bżonn titla’ ‘l fuq b’xi mod u slielem f’dawk l-inħawi ma kien hemm imkien. Kien hemm imma telgħa li għal mument nammetti li tefatni ftit f’riċessjoni ta’ spirtu wara r-rilassiment ta’ minuti qabel. It-telgħa imma għaddiet u issa kien baqa’ l-aħħar kwart, li dehru mwittija.

Imma bħal kif mhux kull ma jleqq hu deheb, mhux kull viżjoni hi reali. L-aħħar żewġ kilometri u nofs kienu tlajja silenzjużi, li staqsew u staqsew kull parti kardjali u ta’ riġlejja kemm veru tixtieq tara l-finishing line. F’solitudni ta’ emozzjonijiet, l-uniku wens kien l-arloġġ li minkejja li bil-mod bħal meta qed tistenna xi ħaġa bi ħġarek, n-numri tal-metri bdew b’xi mod jiżdiedu.

Il-wieħed u għoxrin intlaħaq imma u kien hemm bżonn biss dawra ma’ kantuniera u din id-darba niżla għal dak il-mument ħelu li jħallieni nwaqqaf l-arloġġ: siegħa, ħamsa u erbgħin minuta, tmintax –il sekonda. Mitt sekonda aħjar minn tmien xhur ilu, fuq triq li ssaqsi ħafna anqas. Rebħa personali.

Iċ-ċelebrazzjoni? Flixkun ilma u banana. U ewforja kwieta. Il-ġiri sempliċiment personali u anti- materjalista.

Għaliex Niġri?

2011-08-22T17:52:00.001+02:00

X’għallimni kowċ biex inkun annimal intelliġenti

Bil-kemm niflaħ nara aktar. L-għaraq mielaħ dieħel f’għajnejja qed jaħraqni tant, li biex neħles minnu qed inteptep u nteptep għajnejja. Fuqi, x-xemx qed tiżreġ tant li tidher li qed tferra lava maħlula fuqna. Nisforza il-viżjoni mċajpra tiegħi fuq l-ispallejn żewġ jardi quddiemi. Mhux li kien inżomm magħhom. Mhux li kien.

L-ispallejn jappartjenu lil John J. Kelley. Il-kowċ tiegħi, mentor u ispirazzjoni, imma fuq kollox, dal-mument, spallejh huma l-unika ħaġa bejni u kollass totali.

Diġa għamilna tnax –il mil fil-lunga ta’ din il-ġurnata f’Lulju. Erbgħa oħra biss baqa’. Imma dawk l-erba’ mili jinkludu żewġ mili sprint max-xmara Mystic, nofs mil attakk fuq dik it-triq leali lejn isimha Cliff Street, u mil u nofs avvanz fil-passaġġ forestiku fil-bosk Pequot, li jserrep u jqarraq bik. Il-passaġġ jispiċċa fid-destinazzjoni finali tagħna – il-bitħa ta’ wara ta’ Kelley.

Inħossni eżawrit, diħidrat, u naħraq iż-żejjed. Il-prospetti tiegħi ma jidhrux tajba. Ma naħsibx li nista’ inżomm miegħu. U qed insaqsi lili nnifsi: Għaliex qed nagħmel dan kollu? Għaliex qiegħed niġri?

Hija mistoqsija li se nisma’ aktar minn kull oħra fl-erba diċċenji li ġejjin. Hija mistoqsija li kull min jiġri jsaqsi lilu nnifsu jew nnifisha mal-miljun darba. U hija mistoqsija li trid tiġi mwieġba, jew inkella ma nistgħux nibqgħu ġerrejja, atleti, u nies tal-avventura.

Fortunatament għalija, Kelley se jaqsam t-tweġiba miegħi f’sempliċiment tletin minuta oħra. Biss, bħalissa, waqt li qed intellqu mat-triq tax-xmara Mystic, ma nafx. Naf biss li l-volonta qed tisfuma, u saqajja qegħdin jinbidlu f’lasktu.

Fi Cliff Street, ma niflaħx inkompli iżjed. Kelly jibda jinqata’ minn miegħi, xagħru bjond joqmos quddiemi, hekk kif saqajh qosra imma b’saħħithom iġibu fix-xejn it-telgħa wieqfa ta’ quddiemu. Inħossni se nċedi, imma ma nċedix. Aħna nisfumaw, “nidħlu fil-ħajt”, u kultant nispiċċaw nimxu. Imma dejjem nibqgħu sejrin.

Fil-Bosk Pequot, nitlef lil Kelley kompletament fil-mogħdija mserrpa. Kiser il-kantuniera u issa qiegħed quddiemi sew. Nikkonċentra fuq li nkompli sal-aħħar, inħares l-isfel minħabba z-zkuk, ġebel u għadajjar. Pass falz wieħed u nispiċċa nitgerbeb. Mifluġ kif jien, indum ħafna kieku biex inqum.

B’xi mod jirnexxieli inżomm fuq saqajja, u eventwalment, nogħtor lejn il-bitħa ta’ Kelley. Probabilment għaddieni b’ħames minuti, ankè forsi għaxra. B’kwalunkwè rata, mhu juri ebda sinjal tal-ġirja ta’ sittax –il mil li tkisser l-għadam li għadna kif għamilna. Hu neħħa l-flokk u l-papoċċ, u mill-ewwel qabad pala biex jibda jaħdem fuq il-ġnien vast organiku li għandu u li jokkupa l-biċċa l-kbira ta’ wara tad-dar tiegħu.

Hu qed jifrex il-kompost mal-ġnien, sal-aktar kantuniera mbiegħda, fejn ix-xitel tal-ful qegħdin jixxebilku. Qed nistgħaġeb, bid-dud oħxon, kannella, li hawn mijiet tagħhom, f’kull pala tal-kompost. Wara, Kelley, jitfa’ l-kompost max-xitel tat-tadam, waqt li jiċċekja li m’għandhomx ħsara. Waqt li jagħmel hekk jien u nbati biex nirkupra mill-ġirja, hu jibda jgedwed fuq it-tensjoni li teżisti bejn il-bniedem modern u ċ-ċikli eterni ma jieqfu qatt tan-Natura.

Jgħid li aħna qed ninqatgħu mis-sinkronija. B’dak l-ispirtu Irlandiż tiegħu Kelley jargumenta, li aħna l-membri tal-ispeċi Homo Sapiens insejna li aħna sempliċiment evolvejna minn xadini u l-predeċessuri tagħhom riċentament. Imxejna il-quddiem wisq malajr, u qed ninsew l-ego annimal tagħna. Għandna wisq magni u kimiċi, u ma neżerċizzitawx biżżejjed. U jitbaqbaq, “Kif jistgħu l-karozzi u t-televiżjonijiet jagħmluna aħjar jew aktar b’saħħitna?”

Għadni addoloxxenti, u qiegħed nimtela sax-xifer bil-kliem ta’ Kelley. Qatt ma nsejt, u dejjem nipprova ngħix magħhom. Iva, għandi karozza, u televiżjoni. Imma għandi wkoll ġnien organiku u drawwa ta’ eżerċizzju ta’ kuljum. U tal-aħħar għalija mportanti aktar minn tal-ewwel.

Kelley għallimni nofs it-tweġiba tal-mistoqsija, Għaliex Niġri? U din hija: Jiena niġri għax jien annimal. Jien niġri għax hija parti mill-ġenetika tiegħi. Jien niġri għax evoluzzjoni ta’ miljuni ta’ snin ħallietni programmat li niġri. U finalment, niġri għax m’hemmx mod aħjar biex nara x-xemx titla’ jew tinżel.

Ħaditli ħafna snin imma, biex nitgħallem it-tieni biċċa tat-tweġiba.

Iż-żmien urieni li l-ġiri jikklarifika l-proċess tal-ħsieb kif ukoll jippurifika l-ġisem. Jien naħseb l-aħjar – u bl-aktar mod wiesa’ u sħiħ – meta nkun qed niġri.

Naf professur ta’ Yale li pprova jispjega għaliex aħna naħsbu tant tajjeb meta niġru. Hu jgħid li dan hu minħabba li l-ġiri huwa “attivita indifferenti”. Jistema’ qisu kliem tal-professuri, hux hekk?

Jien naħseb li jrid jgħid hekk: M’għandekx bżonn sengħa biex tiġri. Kontra ta’ hekk, fil-golf per eżempju trid tolqot il-ballun dritt biżżejjed biex jibqa’ fil-korsa, u dan jirrikjedi taħseb f’xi tnax -il teknika differenti. Fit-tennis, jew taqbad sew il-backhand, jew inkella r-rallies tiegħek ikunu qosra. Fil-għawm.... tegħreq jekk ma tiżvillupax ċertu kompetenzi.

Il-ġiri mhux hekk. Kull tifel jew tifla ta’ tlett snin taf kif tiġri. Fl-istess ħin, il-ġiri huwa l-aktar eżerċizzju enerġiku magħruf fix-xjenza. Jisforzalek qalbek biex jippompja kwantitajiet kbar ta’ demm ma’ ġismek kollu – inkluż il-moħħ. Għalhekk il-moħħ ikun qed jieħu dan l-ossiġnu kollu waqt li m’għandux x’jagħmel. Qed sempliċiment tiġri. Mhux qed tippjana xi biċċa negozju, issolvi xi somma kkumplikata, jew tipprova zżżomm il-karozza milli tisskidja mit-triq.

Għalhekk mhu tal-ebda skantament li l-moħħ joħroġ bl-aktar ħsibijiet fantastiċi waqt li qed tiġri. Lanqas mhu tal-ebda skantament li, idejat friski u krejattivi jiġu f’moħħok waqt li l-inqas qed tistenniehom. Ma nistgħaġeb xejn li ħafna nies li jiġru jikkunsidraw l-workouts tagħhom bħala l-ħin perfett biex jirrinerġizzaw kemm ġisimhom u moħħhom.

Il-Griegi ovvjament indunaw mill-ewwel. Fehmu l-importanza tal-konessjoni bejn il-moħħ u l-ġisem. Sfortunatament, f’dan iż-zmien diġitali, ħafna minna insew x’għallmuna l-Griegi.

Qrajt li dalwaqt ikollna kompjuters li nibdew inħitu mal-ħwejjeġ. Dawn il-kompjuters jibdew jiġu magħna kullimkien. Diġà nġorru l-mobajl, biex inżommu kuntatt mad-dinja f’kull ħin.

Imma, qed naħseb bejni u bejn ruħi, x’se nagħmlu biex inżommu kuntatt magħna nfusna? Għalija t-tweġiba hija li niġri. Għax inżomm ruħi kompletament intunat, kemm fiżikament u kemm mentalment.

Silta maqluba bil-Malti minni mill-ktieb, ‘The Runner’s Guide To The Meaning of Life’ ta’ Amby Burfoot, rebbieħ tal-Maratona ta’ Boston tal-1968.

Dak li l-lejl iħallik tgħid

2011-07-16T20:48:00.003+02:00

Faċli. Sempliċi. Kelma wara kelma. Anke jien naf nagħmel hekk. Kliem issib kemm trid. Il-Malti stess jgħid li bħaċ-ċirasa. Tiekol waħda u tmur għal oħra. Tgħid waħda u wara tgħid oħra. Tant hu faċli li l-istess Malti jgħid li n-nuqqas ta’ kliem jew aħjar is-silenzju, huwa meqjus bħala prezzjuż aktar mill-kliem.

Fil-każ ta’ Mejlak, jittajpja waħda u jittajpja oħra. Skond kif smajtu jgħid f’intervista wara jaqrahom jgħajjat biex jara kif qed idoqqu waħda wara l-oħra. U b’hekk issir sentenza. Minn sentenza tinsilet storja. F’kemm ilni qrajt saru għaxra minnhom. F’każin taf tisma mija f’lejla.

Imma l-mija li tisma’ f’każin ċert li ma jgħarrxukx bħal waħda mill-għaxra ta’ Mejlak, li ġabar riċentament fi ktieb taħt l-isem Dak li l-lejl iħallik tgħid. Tagħrix sempliċi bi swaba indokrati u difrejn maqtugħa qosra bi preċiżjoni biex żgur ma jigirfukx. U forsi apparti dan kull storja li qrajt mal-lejl aktar ma ħallietni ngħid, ħallietni nehwden, għax kliem ma kienx jibqgħali.

Mejlak uża kelma sempliċi wara l-oħra. Kultant waqt li naqra, bdejt ngħid, anke jien naf nagħmel hekk. Imma l-fatt hu li Mejlak kiteb ktieb b’għaxar stejjer u jien qiegħed hawn nibblogja. Mejlak ta dimensjoni oħra tas-sempliċita lil-letteratura Maltija. Imma minn din is-sempliċita kollha, uża s-sengħa tiegħu biex b’dawn l-istess kliem ipitter sitwazzjoni, u aktar minn hekk, jispjega emozzjonijiet. Ħafna drabi kellna monologi. U f’monologu toħroġ il-verita. U mal-veritajiet joħorġu ħafna s-sigrieti. U forsi dik hi d-differenza kollha bejn monologu u djalogu. Tal-ewwel żgur onest. U aktar milli onest, jgħidlek kollox mill-bidu sal-aħħar. Imma taf iweġġgħek. U jbiddillek il-perspettiva kollha ta’ dak li dejjem emmint fih, jew kont tiftaħar bih, imqar jekk f’qalbek.

Kultant Mejlak jeħdok sa ġnien fi Spanja, darba oħra fil-ġnien tiegħek stess fejn tista’ tara l-koppla tal-knisja tar-raħal. Darba oħra fil-kamra tas-sodda tiegħek tiddiskuti ma’ martek, darba oħra f’kamra ta’ lukanda ‘l bogħod mid-dar ma’ stranġier. Jew f’qiegħ ta’ sodda fl-isptar x’aktarx fis-sezzjoni ITU.

Il-postijiet huma iżda sfond. U waqt dan kollu tapprezza li anke l-melankonija taf tkun ewforika.

Merħla

2011-07-14T21:51:00.006+02:00

Illum waħħluli t-tabella ma’ widinti. U llum għall-ewwel darba, ħallewni noħroġ mal-oħrajn. U issa parti mill-merħla. Skond l-oħrajn jiena stramba. Indum ma nidra. U nħobb nagħmel dak li jfettilli. Imma maż-żmien għamluni bħalhom. Ma nafx tefgħulix xi ħaġa fl-ikel. Jew sempliċiment tammbruli u tammbruli f’moħħi u spiċċajt nirrepeti dak li jgħidu huma. Gidba tirrepeti ruħha ssir verita. Naħseb qiegħda nikkonforma ma’ sħabi. Sħabi fis-sens tal-kelma li ngħixu taħt l-istess saqaf tal-istess razzett. Dak li għandna komuni. Li ma kontx mogħża, x’aktarx kont insejjaħ lil dawn ‘sħabi’ kollegi. Kollegi fis-sens li b’mod komuni ninħalbu kull fil-għodu u fil-għaxija. U l-ħalib tagħna b’mod komuni wkoll imur għand il-M.D.P., u s-sid, li xi nies isejjħu r-ragħaj jistagħna minn fuqna. Hu jgħid li m’għandniex għalxiex ingergru għax b’hekk jagħtina saqaf taħt rasna. U saqaf taħt rasna jfisser sigurta. U s-sigurta tfisser kollox. Is-sigurta tfisser li apparti saqaf hemm l-ewrofakk kull lejl jistenniena. Kieku ħaxix ħażin biss niekol. U bħalissa ma tantx hawn isqfa fejn tistkenn. Almenu hekk itenni s-sid.

F’qiegħ qalbi jien ma nagħtix kas. Ħrabt kemm il-darba imma dejjem sabni u ġarrni lura.

Bħalissa veru sħana. Imma xorta ħariġna. Ħariġna f’din l-għalqa ċkejkna li fiha ħitan tas-sejjieħ mall-erba’ rkejjen tagħha. U fejn is-soltu jkun miftuħ biex minnu jidħol xi trakk, illum imbarrat b’erba’ tankijiet tal-erbgħin imsadda. F’kelma waħda ma nistgħu mmorru imkien. Fuqna hawn sema ikħal, mingħajr sħaba waħda. Hawn ħafna ftuħ. Imma l-ftuħ għandu katnazz li ħadd m’hu jara. Avolja mhuwiex żgħir. Imma jqarraq. Il-katnazz fil-fatt l-istess tankijiet tal-erbgħin imsadda li għadni kif semmejt.

Billi s-sħana, s-sid mhux qiegħed magħna. Ħalla lilna hawnhekk nomogħdu waħedna. Ix-xemx qed tagħmel bija, u hawn riħa qawwija. Tagħna stess naħseb. Lili qed taffetwani ħafna aktar minn sħabi imma. Ftakar li jien qiegħda mal-oħrajn għall-ewwel darba. Is-soltu pjuttost inkun waħdi. U r-riħa tiegħek stess qatt ma tinten. Il-kokka tgħid li uliedha l-isbaħ. Il-merħla tirfes il-ħara u tgħid li ma xxomm xejn. Tmieri s-sewwa magħruf. Għax jekk kollega waħda tinten, kif tista’ merħla sħiħa ma timmultiplikax ir-riħa?

Imma forsi jien minkejja t-tabella u kollox m’iniex verament parti minn din il-merħla. Forsi emanċipajt ruħi bl-emarġinazzjoni minn din il-merħla. Xi darba ma ndumx ħa nħares il-fuq, nara s-sema ikħal u ma jkun hawn ebda katnazz jew tank tal-erbgħin. U minflok saqaf taħt rasi se nibda nsib il-kenn tiegħi qalb il-qasab li hawn ħdejna imma li llum ma nistax nasal sa ħdejh.

Meta għadni ma nafx imma.

Dan ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Aktar ritratti partikolari tal-istess Francesca, jinsabu hawn.

Pupa safra

2011-07-03T21:34:00.004+02:00

Il-bieraħ waqqawni u ksirt idi t-tnejn. X. bdiet tolfoq u tixher. Jien ovvjament bqajt bl-istess ħarsa tas-soltu. U ma ħassejt xejn lanqas. Imma X. qaltli li anke hi darba kisret idha. U kienu għamlulha l-ġibs. Xi ġimgħat wara kien għaqqdilha u neħħewulha. Qaltli li batiet ħafna, għax kien is-sajf u kien qabbdilha ħafna sħana. U kien kaġun ta’ ħafna mistoqsijiet żejda. Mistoqsijiet li kull min jafha kien f’qiegħ qalbu jaf it-tweġiba tagħhom. Imma hi kienet twieġeb dak li jridu jisimgħu minflok. Bħal kuntratt bejn xerrej u bejjiegħ. Ix-xerrej jiffranka u l-bejjiegħ jagħmel irċevuta mhux kif suppost. U kuntenti t-tnejn.

Minflok ġibs qaltli li se tagħmilli t-tejp. U tejp fil-fatt għamlet ħafna. Qaltli li fi ftit ġimgħat tkun tista’ tneħħiehuli u idi jibqgħu mwaħħlin bħal kif ġara lilha. Jien għandi d-dubji tiegħi, imma ma merejtiex. L-ewwel nett għax ma nistax nitkellem. U t-tieni għax ma ridtx niksrilha qalbha.

Illum ħarġitni barra fil-bitħa, biex nieħu ftit xemx. U għax billi suppost muġugħa trid tara kif tfissidni ftit. Mhux soltu. Anzi l-aktar li tħobb hu li tinħeba miegħi fil-gwardarobba. Kultant wara li tiġi lura mill-iskola. U lili tużani flok psikologa. U tinfetaħ miegħi. Jien nibqa’ b’dik il-ħarsa ċassa. Għall-inqas sa fejn naf jien. Għax kultant naraha titbissimli differenti mis-soltu, u ttini l-impressjoni li tara ġo fija xi ħaġa differenti mis-soltu. Anke t-ton li tkun qed tuża miegħi fil-fatt kultant tbiddel wara li tagħtini ċertu ħarsiet.

Il-bitħa. Veru qiegħda għax-xemx imma ftit hawn ħajja madwari. Qasrija ħdejja li kull ma baqagħlha huwa z-zokk biss. Ta’ ħdejha hi ftit aħjar, u għandha weraq imma hemm xi ħaġa fiha li hi nieqsa u ma nistax nippunta subgħajja lejha. Bejn għax ma nafx eżatt x’inhi u bejn għax idejja huma miksurin u għalhekk ma tantx nista’ nċaqlaqhom. Il-katusa tidher. Aktar minn kollox qiegħda sservi biex il-ġrieden ikollhom ma’ xiex jinżlu minn fuq il-bejt.

Issa imma ġiet X. fil-bitħa. U l-bitħa mtliet. Id-dar vojta, u għalhekk mimlija b’X. biss. U meta jkun hawn X. biss fid-dar ħafna aħjar. Ma jkunx hawn storbju u ġlied. X. tieħu r-ruħ ukoll. U llum hawn barra fil-bitħa f’daqqa waħda qed inħossni ħafna aħjar. U l-libsa safra qed inħossha tiskontra ma kull griż li hawn. X. qed titbissem. U jien qed inħossni altruwista.

Ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Għal aktar ritratti partikolari, meħuda mill-istess Francesca, agħfas hawn.

Uniformi

2011-06-19T20:54:00.004+02:00

Qalziet iswed. Qmis bajda. B’arma fuq idi x-xellugija. Ingravata sewdinija bl-armi żgħar tal-kumpanija għaxar ċentimetri mbegħdin minn kull waħda, b’għoqda ma’ għonqi tgħattili l-buttuni li jgħaqqduli l-qmis min-nofs. Iċ-ċinturin iswed kelli nixtrieh jien, u l-istess iż-żarbun iswed. Flimkien jagħmlu uniformi.

Daqs ħmistax ilu, ħaduli ritratt dritt stirat b’din l-istess uniformi li qiegħed nispjega u li nilbes tmien siegħat kuljum, ħamest ijiem fil-ġimgħa. Bgħattu lil ommi f’nofs kartolina ma’ ftit flus li dejjem nibgħat biex forsi tlett ijiem fil-ġimgħa l-familja jkollha x’tiekol diċenti. Il-bieraħ ċempiltilha u qaltli li rċiviethom. Leħinha kien imriegħed aktar mis-soltu u qaltli li r-ritratt ferraħha aktar mill-flus. Qaltli li uriet ir-ritratt lill-ġirien kollha. Ħadd min-naħa tagħna qatt ma libes uniformi. Kelli nkun jien l-ewwel wieħed, u reġgħet tenniet kemm hi ferħana bija.
Ma, mhux kull ma jleqq hu deheb. U bħal din il-qmis li liebes, mhux kull ma hu abjad hu nadif.

Hawnhekk veru qed naqla’ l-ħobża tiegħi b’saqaf taħt rasi flok taħt xemx tgħanni. U hawn l-arja kkundizzjonata wkoll. Il-ħitan imma bojod u l-passatemp tiegħi hawn sar li ngħarrex għajnejja biex forsi niskopri girfa ‘l hemm u ‘l hawn fil-ħajt. Ftit ta’ differenza minflok dan l-abjad ċass li hawn. Hawnhekk ma nerfax u ma negħriqx għaraq lanqas. Il-ġlieda tiegħi mhux kontra l-piż tal-ixkejjer li kont inġorr waħda wara l-oħra imma kontra l-ħin, avolja arloġġ f’idi ma nilbisx. L-ixkejjer konna ngħinnu lil xulxin nerfgħu. Imma l-ħin ma nista’ nerfgħu ma’ ħadd. M’hawn xejn indifferenti iżjed mill-ħin. Effiċjenza perfetta mingħajr karattru ta’ xejn. Agħar mill-kafè bla togħma tal-magna t’hawn. Inteptep għajnejja u nifraħ li mela għaddiet sekonda oħra. Inħakkek rasi darbtjen u nifraħ li flok sekonda, għaddew tnejn. Kollox waqt li liebes din l-uniformi.

L-uniformi ma xtrajthiex. Tawhieli. Imma kelli nixtri ħadida tal-mogħdija. U kull fil-għaxija jkolli naħsilha. Kull fil-għodu ngħaddieha. U flok indendilha fi spalliera, nilbisha. (Qmis waħda għandi).
U flok inhossni li sirt nies, inħossni li sirt robot.

Qed nikkonforma aktar ma’ dal-pajjiż u hawn anqas nies iħarsuli bl-ikrah.

Barra jien meta nħares quddiem mera u nkun liebes l-uniformi.

Ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Għal aktar ritratti partikolari tal-istess Francesca, agħfas hawn.

Belgħa te?

2011-06-15T21:57:00.006+02:00

Nannti kienet Stricklandjana. Kunjom biss jonqosha, biex tkun Stricklandjana daqs Sir Gerald jew Mabel. U la kienet Stricklandjana, kienet tħobb kull ħaġa li għandha x’taqsam mal-Ingliżi. Ma nafx jekk hux kienet tħobb l-Ingliżi minħabba l-influwenza Ingliża fuq il-Partit ta’ Strickland. Jew inkella kienetx tħobb lil iStricklandjani għax dawn iħobbu l-Ingliżi. Sieħeb tat-tiġieġa u l-bajda din. U billi ħallietna meta jien kont għadni żgħir, qatt ma kelli ċans insaqsihielha. Jew bħall-kwistjoni tal-lingwa Ingliża din. Titkellem bl-Ingliż f’Malta quddiem l-Ingliżi biex turihom li int Malti, taf il-lingwa tagħhom u għalhekk superjuri, jew għax trid tindiehes magħhom u trid tiġi aċċettat minnhom? Mistoqsijiet, mistoqsijiet imma ftit tweġibiet.

Niftakar kellha ħafna użanzi Ingliżi din nannti. It-Times dejjem kien ikun hemm isimha fuqha. Għax tal-gazzetti kien jerfgħalha waħda. U ġurnata wara ġurnata qatt ma tilfet waħda. Kellha ritratt tar-reġina fil-kamra tas-salott. U kienet titfa’ ħafna frażijiet Ingliżi wkoll. Bħal meta kont ninbex lil kuġinti, u kienet tmur tibki għandha, kienet tħobb tgħidilha, “don’t be pathetic”. Jew qatt ma smajtha tgħid “Marija Santissma” jew xi ħaġa hekk imma dejjem “oh my god!”, meta tistgħaġeb b’xi ħaġa, (li kienet ta’ spiss). Meta tqis li din fi żmienha kienet seftura minn dawn li jgħixu mas-sinjur u s-sinjura tagħha ma kienetx daqstant normali. U d-dar, (li kienet bil-kera) kienet f’nofs raħal li kien avvanzat daqs kemm hi inklussiva il-familja rjali. Setgħa dan il-karattru ma jispikkax allura? Tista’ forsi ssejħilha servili, jew inkella emanċipata, għax gazzetta bl-Ingliż kienet kapaċi sew taqraha u ma tixtrihiex biex tidher biss.

U għaliha fuq kollox kien importanti l-ħin tat-te. Fil-fatt il-Ħadd wara nofsinhar konna mmorru għandha f’xi l-ħamsa. Propju fil-ħin tat-te. Kienet taħmi xi kejk minn qabel u tippreżenta t-te f’pot u kellha l-kikkri tal-istess sett. Iz-zokkor kienet tħallieh f’bowl, li kien ovvjament jagħmel parti mis-sett u mhux tifagħhulek hi fil-kikkra. Li kienet tara lil nannuwi (ċioè żewġha) jixrob it-te minn ġo tazza transparenti (u għalhekk kultant bit-tidlik jidher) mill-każin kif kemm il-darba rajtu jien, żgur kien itiha ħass ħażin.

U l-bieraħ jien u nqalleb qalb l-imbarazz fuq ir-raff, ġie f’idi dan il-bowl taz-zokkor, parti mis-set sħiħ tat-tè. Naħseb ommi u ħutha qasmu s-sett bejniethom. Iz-zija l-kbira ovvjament ħadet il-pot, ta’ warajha l-kikkri u ommi l-bowl taz-zokkor. Abjad taċ-ċaqquf, u bil-ward aħmar ċkejknin fuqu. U fis sibt ruħi fil-Ħdud ta’ tfuliti, fejn konna nieħdu t-te għand nannti u nitfgħu z-zokkor minn dan l-istess bowl, meta jien fir-realtà kont nippreferi xi flixkun luminata jew tal-inqas tazza ruġġjata.

Imma kuntent li qatt ma nkiser u li qiegħed għandna, u f’salt wieħed qabditni kilba għal tè ta’ veru.

U qabel għamilt ftit tè poġġejtu fuq gverta ta’ nannti stess biex żgur ma jinbarax.

Dan ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Għal aktar ritratti partikolari tal-istess Francesca, agħfas hawn.

Maktur f'rasi

2011-06-12T14:38:00.002+02:00

Illum inżilt sal-belt. Mhux għax ridt imma għax kelli. Tiżra kemm tiżra, affarijiet kultant jonqsuk. U l-lista li għamilt imtliet, u kelli nagħmel li ma rridx. U nżilt il-belt. Ilbist il-flokk l-iswed li fih qisu ħafna sinjali griżi fuqu. Kien rigal. Domt ma ndunajt li t-tgeġwiġija tas-sinjali jagħmlu siġra. Naħseb kieku lanqas kont nilbsu. Ilu mal-għaxar snin għandi u nħallieh għall-belt biss.

It-tfal tat-tfal jgħidu li hawn ma tantx tista’ ssejħilha belt u li żgħira wisq. Imma jien hawn mitlufa aktar mill-aħħar nagħġa li kienet ntilfitilna u li konna sibna ġo ħofra titqabad biex titla’ u li żewġi kien salva, u li minn dakinhar ‘l hawn qatt ma tbegħdet minni aktar minn tlett passi kull meta mmur nirgħa. Jien hawn ma nitbiegħedx aktar minn tlett kantunieri mill-istejġ tal-linja.

Billi hawn qiegħda fil-belt ilbist il-ġiżirana u s-salib. Ma rridx intihom x’jifhmu li jien ma nemminx. U jekk xejn noħroġ is-salib ftit għall-arja għax ilu fil-kaxxa magħluq. Iċ-ċrieket f’subgħajja l-istess. Ilbisthom illum għax fl-għalqa ma nilbishomx, imma llum, hawn fil-belt, ma rridx nagħti lil min jaħseb li qatt ma nġbart. Jew agħar li m’għadniex ma’ żewġi. Ilbist l-arloġġ ukoll, għax għal tal-linja ma nistax nimxi bix-xemx biss, u jekk nitlef waħda, għandi siegħa oħra nistenna. U kull minuta hawn żejda. Għandi bżonn l-arja pura u l-ftuħ. Il-bini hawn il-fuq wisq, u hawn karozzi aktar milli għandi ngħaġ.

Ilbist il-maktur f’rasi dal-għodu. Nispera li għadu sew u li mhux jitla’ minn wara. Ix-xemx mhux taħraq wisq u lanqas hu riħ, imma xagħri telaqlu l-kulur u n-nies tal-belt iħarsu darbtejn meta jaraw ix-xagħar abjad.

U jien nippreferi daqqa ta’ bodbod bir-ras milli ħarsa żejda min-nies t’hawn.

Ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Aktar ritratti partikolari mill-istess Francesca jinsabu hawn.

Triq ġdida

2011-06-07T14:33:00.004+02:00

Hawnhekk ma tantx jgħaddu karozzi. U ma nafx għala għamlu dan l-iswed. Qed ikolli nilbes il-papoċċ. Kemm immur s’għand ta’ ħdejja ngħid kelmtejn. U nara x’żergħet. Il-linja bajda fin-nofs għaliex? Qatt ma rajt żewġ karozzi jgħaddu fl-istess ħin. Konna tajjeb bil-mogħdija. Kont nimxi ħafja. Nieħu gost inħoss il-ħamrija taħt saqajja. U xi dudu żgħir kien jitla’ ma subgħajja. Hekk, jgħarraxni. U jien kont nidħak waħdi. Hawnhekk ħadd ma jarani. Nidħak waħdi. U kultant taqbadni ta’ quddiemi. U tidħak waħedha hi wkoll, mingħaliha m’iniex naraha. Anke lilha jdejjaq dan l-iswed, iswed li ma jaħfirx. Jaħraq. Jiġbed ix-xemx daqs kemm jien ġbidt basal mill-ħamrija ħamra dal-għodu.

Jien nilbes l-abjad u huma isewdulna l-art.

Ir-ritratt huwa meħud minn Francesca Galea. Aktar ritratti partikolari jinsabu hawn.

Traġitt Timisoara - Deva

2011-04-12T21:30:00.003+02:00

Għaddiet ġimgħa minn meta missejt l-art Rumena għall-ewwel darba. Bħal dal-ħin ġimgħa ilu kont fuq tren minn Timisoara lejn Deva. Illum qiegħed fuq tren oħra, din id-darba tlaqt minn Deva, d-dar temporanja għal dawn l-erba’ ġimgħat li joffri April, bid-destinazzjoni għandha tkun Sighisoara, raħal ċkejken medjevali fejn se nqatta’ egħluq il-ġimgħa.

L-ewwel impressjoni tar-Rumanija għalhekk offritieli Timisoara, belt fejn hija l-aktar magħrufa mar-Rumeni minħabba l-università tagħha. Fi triqti ġo taxi mill-ajruport għall-istazzjon, ma rajt ebda università, imma blokkok aktar għolja milli twal, bi bżonn ta’ laqgħqa żebgħa ta’ kulur daqs wiċċ pallidu bil- ponot għandu bżonn irtokki qabel jintefa’ d-dawl abjad fuqu għal fuq it-televiżjoni. Imma llum lanqas dawl ma hawn tant, bl-isħab griż pjuttost l-isfel.

Wasalt l-istazzjon. Qtajt il-biljett. Għal vjaġġ ta’ tlett siegħat u nofs iħaffiflek il-kartiera bl-ekwivalenti ta’ ħdax –il ewro. L-ambjent tal-pjattaformi jieħdok lura fiż-żmien u tesperjenza parti mill-Ewropa, li għalkemm fl-Unjoni Ewropea hija ‘l bogħod ħafna miċ-ċentru tagħha f’Brussell. Jien li liebes jeans, flokk u ġakketta diċenti li nxtrat fl-aħħar Milied żgur qed nistona. Il-maġġoranza assoluta tan-nies li qed nara lebsin il-ġersijiet tas-suf, kollha kuluri merħija, b’toqob ‘l hemm u ‘l hawn, b’effett griż-sewdieni sforz mhux ta’ aktar suf kulurit imma nuqqas ta’ ilma, sapun u probabilment tmegħik mal-art għal meta jasal ħin il-lejl. U l-istess tċaħħid tal-ilma u sapun fuq il-ġersi, ikkumplimentat b’nuqqas ta’ snien fil-ħanek.

Tasal it-tren. U magħha t-tren twassal l-ewwel kuntrast, bl-istess stil ta’ meta pustier jimpustalek kartolina fil-kaxxa tal-ittri meta mhux egħluq snienek jew żmien il-Milied. It-tren qisha għadha kif ħarġet mil-linja tal-produzzjoni. Nirkeb, u madwari hawn ħafna passiġieri, x’aktarx studenti li sejrin lura d-dar għal tmiem il-ġimgħa, min jilgħab bil-mobajl, min b’xi ktieb f’idu. It-tren titlaq minn Timisoara bi preċiżjoni sal-aħħar minuta.

Minn ħin għal ieħor jiġi l-kunduttur jiċċekja l-biljett, u fl-ewwel stazzjon u waqfa ta’ dan it-traġitt hawn uffiċjal qsajjar b’palletta ħamra f’idu jagħti s-sinjali (nimmaġina) lix-xufier (il-kelma adattata għal wieħed li jreġi ferrovija sħiħa?). Jidher li qed iħossu mportanti u dritt xemgħa, f’uniformi mgħakkra.

Il-veduta mit-tieqa wiesgħa tat-tren differenti minn dik li offriet it-tieqa żgħira tat-taxi. Hawnhekk l-effett rurali jnessi dak urban. L-isħab għadu pjuttost l-isfel imma l-effett fuq il-ħdura tal-madwar jikkuntrasta pjaċevolment, bħal kif kull karattru interessanti għandu l-kuntrasti tiegħu, flok jingħaqad mal-blokok griżi. U l-mużika tal-Arcade Fire tinħass maħluqa għal dan l-effett.

Pass kajman ta’ paċi li jwasslek minn post għall-ieħor mingħajr ġenn jew għaġla, li jagħti sinifikat lill-vjaġġ innifsu, u jagħmel tlett siegħat u nofs parti mill-ambjent minflok sempliċi 210 minuta ta’ tedejnza.

Għaxar mili f'Ħad Dingli

2011-03-20T13:52:00.001+01:00

Iltqajna quddiem il-monument ta’ Francis Ebejer. Ebejer, bħal dejjem qiegħed bil-qiegħda. Imma llum ma ġejniex hawn biex noqogħdu bil-qiegħda. Ġejna biex niġru għaxar mili f’Ħad Dingli. U la qegħdin f’Ħad Dingli se nkunu qrib il-Buskett. Imma llum San Ġużepp u mhux l-Imnarja, u moħħi mistrieħ li mhux se jkun hawn folol joħonqu kull m’hawn u aktar minn hekk, la qegħdin quddiem Ebejer stess ta’ min jiftakar li llum mhuwiex żmien il-qtil.
Il-fatt li r-rotta hija mkejjla bil-mili minflok bil-kilometri, ttiha laqta aktar robusta. U llum fil-għodu, t-temp huwa ħafna robust aktar mill-aħħar jumejn, bi sħab f’temperament li jiddomina s-sema u ma jċedix pulzier lix-xemx, u l-elevazzjoni ta’ Ħad Dingli trendi l-arja dik il-ħarira aktar kiesħa minn postijiet oħra.

Bħas-soltu qiegħed kmieni. Hawn ovvjament ħafna anqas nies minn tlett ġimgħat ilu, jum il-maratona. Hawn erba’ wċuh li issa qed isiru familjari, f’ritwal personali ta’ tħejjija għal qabel jiġi sparat il-bidu tat-tellieqa. Illum min qiegħed hawn, qiegħed hawn għax l-isport umli tal-ġiri qiegħed f’demmu, aktar milli għall-okkażjoni.
Id-disgħa issa kważi se jdoqqu, u kulħadd qed isib postu fil-folla ċkejkna. Tlieta, tnejn u spara. Għafast l-arloġġ u tlaqt. Florence and The Machine reġgħet intgħażlet għal widnejja għall-ewwel parti tat-tellieqa. Ftit ftit il-folla qed titferrex u ta’ quddiem qed jattakkaw il-miftuħ ta’ quddiemhom. Jien qed nipprova nsib ftit spazju komdu biex inmattar saqajja kif nixtieq u ngħaġġel il-pass mingħajr ma nidħol f’ta’ quddiemi. L-eċitament tal-bidu u l-ewwel sforzi qed jiskomodawni xi ftit u qisni għadni ma ntunajtx lili nnifsi sew. Imma mal-ħin insib lili nnifsi sew u nieħu pjaċir bl-arja nadifa ta’ hawn fuq. L-unika ħaġa mhux nadifa hawnhekk hija l-ilma minn ftit xita li għamlet ftit ilu u nġema’ f’xi ħofra ‘l hemm u ‘l hawn.

Kilometru għadda u erba’ minuti u nofs għaddew miegħu. Il-ħin ikompli għaddej, numru wara numru, u jien għaddej pass wara pass, kultant iġagħlni niġġebbed iżjed hu stess, drabi oħra, xi ħadd li nzerta qiegħed quddiemi u li nitħajjar naqbeż u jirnexxieli. Imma issa li qbiżtu, rrid niġġustifika lili nnifsi u naqta’ bi snieni aktar u nibqa’ hemm quddiemu. U kultant jiġi xi ħadd minn wara u jiġġustifika postu quddiemi bl-istess mod li nagħmel jien.
Il-mili għaddejin, u issa baqa’ anqas milli għamilt. Florence and the Machine waqfet qabli u allura f’dan l-ambjent rurali nagħzel il-mużika li kultant naħsibha għana ta’ Gogol Bordello. It-toroq jew aħjar il-mogħdijiet ifakkruni aktar f’xi trekk milli fit-traġitt lejn ix-xogħol bħal kif ġara tlett ġimgħat ilu. Fuq ix-xellug tiegħi ħdura, fuq il-lemin l-istess u issa faċċata jidher l-ikħal tal-baħar li llum jidher tant kalm minkejja t-temp kemmxejn ikrah. Forsi bħali, għaraq ħiereġ minni imma hemm serenità li l-ġiri tant jaf joffri. Filfla issa tidher u minkejja li l-finishing line ma jidhirx naf li wasalt fl-aħħar. Qalbi qed tħabbat u jien insabbat saqajja b’aktar saħħa kontra l-asfalt biex negħleb li għandi f’moħħi. L-aħħar ftit metri, nagħfas l-arloġġ u nsib il-preċiżi 1:20:00 quddiemi. Nitbissem ftit, nieħu ftit nifs il-barra u nħares lejn il-midalja li sabet ruħha f’idejja.
Ġirja tajba. Ġurnata tajba.

Is-sempliċità timla mingħajr ma tgħajjat.

Nofs maratona

2011-03-02T21:56:00.001+01:00

Ir-riħ venven u x-xita niżlet. Rari rajt friefet fil-bitħa. Imma forsi mill-bogħod vjaġġaw biex jistkennu fl-istonku tiegħi, u qajla għalaqt għajn m’għajn. L-eċitament u l-friefet fl-istonku kompattibli daqs l-għasel fil-misħun ma’ griżmejn misluħa. Ilni nistenna dil-ġurnata. U issa li baqa’ ftit siegħat għaliha se jkolli ngħixha minuta b’minuta.

In-nofs maratona. Issa ilna li jien u l-ġiri sirna ħbieb kbar. U magħna jakkumpanjana dejjem ikun hemm l-iPod. Sport primittiv u sempliċi ma’ biċċa gadget moderna. Diffiċli li ma ssibx kuntradizzjonijiet ma’ kull ħaġa li tagħmel. U issa li qed fl-eqdem belt ta’ Malta, l-Imdina, qed nipprova ngħix dan il-preżent u għandi taħlita ta’ ferħ li fl-aħħar il-ġurnata waslet. U biża’. Wieħed u għoxrin kilometru u biċċa żgħira quddiemi fuq asfalt iswed u ħofor ‘l hemm u ‘l hawn. Did-distanza għamiltha waħdi kemm il-darba imma anke taqra f’qalbek, u quddiem in-nies differenti. Illum ċelebrazzjoni ta’ kull min jieħu gost jagħmel pass wara l-ieħor, jinqata’ minn mal-art, iterraq it-toroq flok fuq it-tredmill, joħroġ l-għaraq u jintilef fih innifsu ma’ kull taħbita ta’ saqajh mal-art u ta’ qalbu.
Ir-riħ m’għadux ivenven imma ir-riħ kiesaħ u x-xemx donnha għadha tixxaħxaħ taħt il-gverti magħmula mhux mis-suf imma mis-sħab.

Daqqew l-għaxra u salpajna. Għafast l-arloġġ u l-isem Brikkuni fuq l-Ipod. Bdiet L-Assedju ż-Żgħir.
‘Tamietna fuq dahar it-Tramuntana baħħarna lejn Sqallija’

Tamietna llum lejn tas-Sliema. F’anqas minn sagħtejn iddeċidejt. Kemm jista’ jkun qrib is-siegħa u ħamsin minuta. Inkun x’imkien fin-nofs hekk.

Dil-ġimgħa qattajtha f’lotta miegħi nnifsi biex ma niġrix wisq, ħa nħalli kemm jista’ jkun għal-lum. Imma l-adizzjoni għall-ftuħ kmieni fil-għodu u ġirja imqar fil-vojt hija għolja wisq. Imma naħseb b’xi mod sibt kompromess. It-tieni lotta kienet ta’ numri. Ammont ta’ minuti u sekondi kull kilometru, u kemm jiġu b’kollox għal wieħed u għoxrin darba. Jew total ta’ minuti diviżi għal wieħed u għoxrin darba u kemm għandi bżonn naqta’ ħin għal kull kilometru. U meta tqis li minuta fiha sittin sekonda u mhux mija, r-riżultat għalina tal-ġenerazzjoni tad-deċimali kultant jikkomplika ruħu.

Għadni r-Rabat, imma l-ewwel kilometru nqata’. L-arloġġ f’idi qed jurini li qalbi qed tħabbat bil-mija u sebgħin. Mhux soltu. Imma mhux soltu inkun niġri ma’ xi 900 oħra. Ħadt xi ħaġa fuq l-erba’ minuti għalih, li għal darba oħra mhux soltu nagħmlu daqshekk malajr. U wieħed wara l-ieħor bdew għaddejin u issa qed f’ritmu tajjeb, aħjar milli stennejt bħal kif it-temp hu ħafna aħjar milli stennejt dan il-lejl, bix-xemx qiegħda titmattar u ttajjar is-sħab minn fuqha.
Ħamsa. Qiegħed Ta’ Qali u wasal ħin l-ilma u naħtaf wieħed malajr u nisqi lili nnifsi ftit. Ir-ritmu għadu tajjeb. Hawnhekk hawn ħafna aktar inżul mit-toroq li s-soltu nagħmel jien. U fotografi ‘l hemm u ‘l hawn mixħutin jiġbdu r-ritratti għax jafu li rridu kemm jista’ jkun xi jfakkarna ta’ dak li qed nagħmlu bħalissa. U bir-raġġi tax-xemx iddawwlu l-ġurnata u l-okkażjoni, ma nistax ma nieħux pjaċir nagħmel dak li nħobb wisq. L-arloġġ għaddej u saqajja għaddejin wkoll. In-nifs tajjeb. Wasalt Ħ’Attard. Triq li ngħaddi minnha kuljum fil-għodu lejn ix-xogħol. Triq mimlija karozzi. Illum flok qed bil-qiegħda wara steering qed fuq saqajja. It-triq vojta u t-traffiku hu uman mhux tal-metall. U hawn arja aħjar. Siegħa wara li tlaqt l-Imdina qed x’imkien bejn il-Marsa u Ħal Qormi. Id-distanza hi xi tnax –il kilometru u nofs. Qed tajjeb. Kuntent u nkompli pass wara l-ieħor, nifs wara l-ieħor u issa wasalt fejn tal-larinġ u niżżilt felli milli offrewlna.

Il-pass beda jmajna xi ftit imma bil-Bieb tal-Bombi quddiemi fi triq vojta mill-karozzi hawn il-paċi. Il-Brikkuni issa ilhom li spiċċaw u bħalissa Sixto Rodriguez qed f’widnejja.
L-ewwel memorji fi tfuliti tal-kelma maratona hi taż-żebgħa safra mal-art. Illum m’hawnx żebgħa mal-art imma d-direzzjonijiet huma ċari u niġbdu fuq ix-xellug minn quddiem id-Depot tal-Pulizija u ninżlu l-isfel minn Sa Maison. Il-baħar quddiemi, kantuniera oħra u issa qiegħed l-Imsida. Flok nies bil-larinġ insib nies bi sponża mxarrba u naħsel wiċċi malajr biha. Baqa’ ħafna inqas milli għamilt.

Mill-Imsida nasal Ta’ Xbiex u kull ma baqa’ issa triq dritta. L-aħħar sforz. Inneħħi l-earphones minn widnejja għax irrid inħoss l-atmosfera kollha tal-aħħar biċċa. ‘Running Crazy’ xi ħadd kiteb bil-ġibs mal-art. ‘Well Done’, l-istess persuna kiteb ftit wara, umbgħad ‘Smile’. Ma nistax ma nitbissimx. L-adrenalina tiela’ u tiela’. U bl-arloġġ bin-numri ħomor quddiemi nagħti l-aħħar salt u nasal qabel l-arloġġ jaqleb lejn is-sebgħa u erbgħin. Għelibt il-ħin ottimist tiegħi. Kienu siegħa, sitta u erbgħin minuta u tmienja u ħamsin sekonda ta’ pjaċir pur. Hemm ftit konfużjoni ta’ nies u atleti li waslu imma minn ġewwa nħoss li kollox sew. Ferħan.

Il-ħajja kulħadd jgħid li mgħaġġla u kull ġirja tgħaġġilni ‘l bogħod mill-ġenn. Illum inkluż.

Kenny Dalglish

2011-02-09T20:58:00.005+01:00

F’Liverpool, partikolarment fil-Kop, l-Union Jack, simbolu tal-imperu Ingliż hija popolari daqs bandiera Spanjola fin-Nou Camp. Il-monarkija Ingliża hija meqjusa bħala sempliċiment il-familja privileġġjata taħt l-isem ta’ Windsor li tieħu kollox b’xejn. It-titoli tagħhom huma għalhekk meqjusa bħala sekondarji. Metall li jleqq imma mhux deheb. Il-veru titoli jingħataw mingħajr ċerimonji ġewwa Buckingham Palace, imma huma eterni. Bob Paisley, b’tlett Tazzi taċ-Champions qatt ma ġie meqjus denju li jkun Kavallier u jieħu t-titolu ta’ ‘Sir’. Biss f’għajnejn kull partitarju Bob Paisley huwa Kavallier indiskutibbli u f’kull konversazzjoni t-titlu ‘Sir’ huwa awtomatiku għal dan il-persunaġġ umli li kiseb fuq li kiseb fil-logħba tal-ballun. Kenny Dalglish huwa sempliċiment meqjus bħala ‘King Kenny’. Ir-Re.

Dalglish twieled f’Dalmarnock, distrett fil-belt ta’ Glasgow, l-iSkozja, fl-4 ta’ Marzu, 1951, bl-isem reġistrat fuq iċ-ċertifikat tat-twelid ta’ Kenneth Mathieson, iben ta’ inġinier. L-ewwel imħabba tiegħu kienu Rangers, imma jistqarr li dan ma kellu x’jaqsam xejn mal-qasma reliġjuża li teżisti f’din il-belt. Kienet sempliċiment għażla ta’ futbol. Meta Celtic ġew iħabbtu l-bieb, ma ħass ebda kunflitt personali li jingħaqad magħhom. Ix-xemx minn fil-għodu turik, u fi żmien meta l-iscouting kien għadu limitat meta mqabbel mal-lum, fl-adoloxxenza bikrija tiegħu, żewġ klabbs Ingliżi kienu diġa raw xi ħaġa speċjali fih u ġie mistieden għal prova.

Fil-fatt il-konessjoni bejn Dalglish u Liverpool tibda minn ferm qabel is-sena 1977, meta ffirma uffiċjalment. Fl-eta ta’ ħmistax –il sena, f’Awwissu tal-1966, Dalglish żar Liverpool għall-ewwel darba u ngħata prova. L-impressjoni li ħalla kienet pożittiva. Liverpool offrewlu kuntratt, imma l-kuntratt ma ġiex milqugħ. Fl-eta ta’ ħmistax –il sena, missier Dalglish ħass li ibnu kien għadu żgħir wisq biex jitlaq id-dar. Iżda l-impressjoni kienet reċiproka. Bill Shankly u l-bqija ħallew impatt qawwi fuqu, u r-rispett li wera Skoċċiż bħalu Bill Shankly baqa’ f’moħħu. L-ewwel żerriegħa ta’ mħabba lejn Liverpool kienet nibtet.

Għal Celtic, Dalglish għamel id-debutt tiegħu fl-1967, meta daħal bħala sostitut f’rebħa ta’ 4-2 kontra Hamilton Academical fil-kwarti tal-finali tal-League Cup Skoċċiża, meta kien għadu meqjus bħala sostitut. Il-manager li wera l-fiduċja fih ma kien ħadd anqas ħlief il-leġġendarju Jock Stein, li kien l-ewwel manager li mexxa tim Brittaniku għar-rebħa tat-Tazza taċ-Champions, meta fl-1967 Celtic għelbu lil FC Inter bl-iskor ta’ 2-1.
Il-progress ta’ Dalglish kien gradwali, u skorja l-ewwel gowl uffiċjali bil-kuluri ħodor u bojod f’Awissu tal-1971, meta mill-ħdax –il metru ma falliex kontra r-rivali eterni Rangers, fil-League Cup Skoċċiża. Dan il-gowl imma kien preludju mill-aqwa għal dak l-istess staġun, fejn f’49 partita, sab ix-xibka 23 darba.
Mill-ewwel logħba kontra Hamilton Accademical, sal-aħħar logħba kontra Motherwell, Dalglish lagħab 322 darba, fejn fihom skorja 167 darba. Rebaħ il-Kampjonat Skoċċiż erba’ darbiet, it-Tazza Skoċċiża erba’ darbiet ukoll, u l-League Cup Skoċċiża darba. Dalglish huwa meqjus bħala wieħed mill-aqwa plejers ta’ kull żmien ta’ Celtic u r-rekord tiegħu jitkellem waħdu.

Ir-relazzjoni bejn Dalglish u Liverpool bdiet uffiċjalment fis-sajf tal-1977. Liverpool kienu rebbieħa tat-Tazza taċ-Champions, iżda wieħed mill-istilel kbar, Kevin Keegan kien fi triqtuj ‘l barra minn Anfield u se jittanta xortieh fil-kontinent, meta ta l-firma tiegħu lil Hamburg FC. Keegan kien wera l-intenzjonijiet tiegħu minn sena qabel u għalhekk Liverpool kellhom żmien biżżejjed biex jaraw min se jieħu postu. L-ispekulazzjoni fl-istampa Ingliża kienet qed tagħti x’tifhem li Bob Paisley qiegħed jaħsibha bejn Trevor Francis, Liam Brady u Kenny Dalglish. Biss f’qiegħ qalbu Paisley ried lil Dalglish, u fil-fatt ġie kkwotat jistqarr li, “Plejer wieħed biss hemm għal tim li jħobb iqassam il-ballun. Dalglish ġej magħna.” Min-naħa tiegħu Dalglish kien ilu għall-aħħar ftit staġuni juri lill-manager tiegħu li wasal iż-żmien sabiex jibda avventura u sfida ġdida, u minflok jispiċċa jiffirma kuntratt ġdid wara li jiġi mdawwar minn Stein. Iżda fis-sajf tal-1977, Dalglish kien deċiż u għal tour li sar fl-Awstralja minn Celtic, Dalglish irrifjuta li jivvjaġġja u baqa’ d-dar. Paisley kellu konnesjoni tajba ma’ Stein, u dan għen biex fl-aħħar mill-aħħar it-transfer iseħħ, minkejja li tal-aħħar baqa’ sal-aħħar minuta jipprova jipperswadi lil Dalglish ibiddel fehmtu. Dalglish iffirma ma’ Liverpool fid-9 ta’ Awissu, sitt ijiem biss qabel id-data tal-15 t’Awissu, l-ġurnata li fiha kull tim ried jirreġistra l-lista tal-plejers tiegħu eliġibbli għall-kompetizzjonijiet Ewropej.
Dalglish iffirma għas-somma rekord bejn klabbs Brittaniċi sa dak iż-żmien ta’ £440,000, sittin elf anqas milli Liverpool kisbu għal Kevin Keegan. Il-verdett tac-chairman John Smith kien, “L-aqwa biċċa negozju li qatt għamilna”.
Dokumentarju fuq Liverpool u l-finali f’Ruma kontra Borussa Moenchengladbach li ntwera fuq il-BBC jidher li ħalla mpressjoni kbira fuq Dalglish. Fil-fatt, rigward x’kien qed iħoss qabel iffirma, Dalglish qal, “Hemm xi ħaġa li veru tqanqlek f’Liverpool Football Club. Jien kont hemm għal żmien qasir meta kien għad kelli ħmistax –il sena, fi żmien ta’ Shankly bħala manager u kont naf li hemm similiritajiet bejn Liverpool u Celtic. Fuq it-televiżjoni deher kemm kulħadd huwa magħqud ġewwa Anfield. Teżisti atmosfera ta’ familja. Kollox ma’ kollox il-programm pinġa lil Liverpool bħala klabb li rrid nilgħab għalih, speċjalment li naf li se jtuni l-opportunita ta’ suċċess fl-Ewropa, xi ħaġa li ilni nistenna bil-ħrara. M’hemm klabb ieħor li ridt nilgħab għalih.”
Wara li ffirma Dalglish stqarr, “Jien mhux se nipprova nbiddel lil Kevin (Keegan). Jien sempliċiment irrid inkun jiena nnfisi. Qaluli li Kevin ried sfida ġdida. L-istess jien, u dak li issa ħadt. Liverpool kienu l-ewwel klabb Ingliż li ġew għalija u min għandu bżonn wisq persważjoni biex jingħaqad ma’ xi ħadd bħalhom? Il-kobor tas-somma ma tinkwetanix. Jien mhux se noqgħod inġorr tiketta bil-prezz ma’ dahri. Jien sempliċiment irrid nilgħab fl-aħjar tal-abilita tiegħi.”
Id-debutt ta’ Dalglish għal Liverpool seħħ fit-13 t’Awissu, bin-numru sebgħa fiċ-Charity Shield kontra Manchester United, logħba li ntemmet fi draw ta’ mingħajr gowls. L-ewwel gowl tiegħu wasal ġimgħa wara, meta skorja wara biss seba’ minuti f’Ayresome Park kontra Middlesbrough. Tlett’ijiem wara fid-debutt tiegħu f’Anfield, Dalglish skorja l-ewwel gowl f’rebħa ta’ 2-0 kontra Newcastle. Fl-ewwel staġun tiegħu Dalglish skorja 31 gowl f’62 logħba. L-ebda gowl minnhom imma ma ħalla impatt daqs il-gowl tiegħu f’Wembley kontra FC Bruges fil-finali tat-Tazza taċ-Champions. Dalglish xtaq l-isfida ta’ futbol Ewropej, u hawnhekk, fl-akbar logħba fuq livell ta’ klabb, iddeċieda l-logħba b’gowl fil-65 minuta. Ir-Re għamel ċert li l-kuruna ta’ Champions Ewropej tibqa’ f’Liverpool. Kien pass delikat ta’ Souness li offra l-ispazju fil-kaxxa l-kbira lill-kompatrijott tiegħu. Il-goalkeeper avversarju prova jagħlaq l-anglu tal-lasta malajr kemm jista’ jkun imma ċipp delikat fuq in-naħa l-oħra tal-lasta kien biżżejjed biex Dalglish ikun jista’ jiftaħ idejh beraħ, u jiġri lejn il-partitarji ta’ Liverpool bi tbissima sħiħa. Paisley iddeskriva ċ-ċelebrazzjoni ta’ Dalglish daqs li kieku dan il-gowl kien l-ewwel gowl li qatt skorja f’ħajtu, u li biex jiċċelebra ġera aktar milli ġera waqt il-logħba kollha. Kellu kull raġun. Qalb il-partitarji kienet ġa mirbuħa, u issa kien qed jirbaħ l-ewwel unur għalihom.

Il-konsistenza ta’ Dalglish kompliet staġun wara staġun. Fit-tieni staġun tiegħu skorja 25 gowl f’54 partita, sabiex kien parti kruċjali biex jintrebaħ il-Kampjonat Ingliż. Fis-sena ta’ wara, fl-istaġun 1979-80, Dalglish skorja 22 gowl f’59 partita u l-Kampjonat Ingliż baqa’ fil-vetrini ta’ Anfield. Fl-istaġun ta’ wara l-Kampjonat Ingliż ġie ċedut, imma Dalglish u Liverpool irritornaw fil-quċċata tal-Ewropa meta fil-finali għelbu lil Real Madrid 1-0. U hekk baqa’ sejjer Dalglish, staġun wara staġun, iżid mal-partiti, iżid il-gowls, isaħħaħ ir-relazzjoni tiegħu mal-Kop. Isem Dalglish beda jkun l-ewwel isem kantat qabel kull logħba.

Dalglish lagħab 515 darba bil-flokk ta’ Liverpool u sab ix-xibka 172 darba. Rebaħ tlett Tazzi taċ-Champions, sitt Kampjonati, FA Cup u erba’ League Cup’s. Għandu fidda aktar minn arġentier!

Internazzjonalment, Dalglish irrapreżenta lil pajjiżu f’102 logħba, li fihom skorja 30 darba. Huwa għalhekk l-aktar plejer li qatt lagħab għal pajjiżu u flimkien ma’ Dennis Law, l-aktar plejer li skurja. Id-debutt tiegħu seħħ kontra l-Belġju fil-grupp preliminari tat-Tazza tan-Nazzjonijiet Ewropej, fl-eta tenera ta’ 20 sena. Huwa fatt ukoll kurjuż għalina l-Maltin li Dalglish ġie nfurmat li ntgħażel għall-ewwel darba għal pajjiżu minn Tommy Docherty meta kien f’Malta, minħabba li Celtic kienu mpenjati kontra Sliema fit-Tazza taċ-Champions. Dik l-ewwel logħba wittiet it-triq għal tlett Tazzi tad-Dinja, fl-1974,1978 u 1982, waqt li anke libes il-faxxa ta’ kaptan diversi drabi. Biss fi kliem Dalglish stess, l-akbar trijonf bil-flokk blu skur tal-Iskozja kien fl-1976, meta f’Hampden Park għen lill-iSkozja billi skurja l-gowl uniku tal-logħba kontra l-Ingilterra biex b’hekk l-iSkozja rebħu l-Home Championship għall-ewwel darba f’disa’ snin. Il-gowlkiper avversarju ma kien ħadd ħlief Ray Clemence, li fis-snin futuri kien il-kustodju tal-lasti opposti ta’ fejn iħobb jiskurja Dalglish.

Barra l-gowls tiegħu, Bob Paisley għaraf ġo fih l-altruwiżmu u intelliġenza li jdaħħal fil-logħba lil sħabu. “Plejers kbar huma normalment bħas-solisti f’orkestra. Dawn idoqqu waħedhom u normalment iħarsu b’disprezz lejn sħabhom b’anqas abilita minnhom. Biss dan qatt ma kien il-każ ma’ Kenny. Hu daħħal fil-logħba plejers oħra”. Darba oħra, Paisley stqarr li,”Meta Kenny jixgħel, it-tim sħiħ jiġi lluminat.” Huwa għalhekk li Dalglish ħalla impatt fit-tim daqshekk malajr. Bil-ballun f’saqajh u b’rasu mgħollija seta’ jara grawnd sħiħ u fejn qegħdin sħabu, il-pass deċiżiv kien faċli għalih. Waqt li mhux l-aktar plejer veloċi, l-intelliġenza tiegħu flimkien mal-istint kienet ittih dawk il-ftit passi vantaġġ fuq id-difensuri avversarju. Il-mod ta’ kif idur u l-abilita ta’ xutt jew ċipp, kien jagħmlu letali u dak li hu. Meta Bob Paisley b’karriera ta’ aktar minn 40 sena fil-logħba, bħala plejer u manager jgħid li huwa l-aktar plejer b’talent li qatt ħadem miegħu, xi ħaġa tajba jkollok żgur. Meta l-Kop jibqa’ jkanta ismek, ‘Where once we watched the King Kenny play’, snin sħaħ wara l-aħħar logħba tiegħek, xi ħaġa speċjali għandek żgur.

Waqt li Dalglish kien għadu jilgħab, Liverpool iddeċidew li jaħtruh bħala manager. Joe Fagan iddeċieda li jirriżenja u l-għażla waqgħet fuq Dalglish. Iċ-ċirkustanzi kienu ferm ‘il bogħod minn ideali. Dalglish ġie ppreżentat bħala l-manager il-ġdid l-għada tat-traġedja ta’ Heysel. Fl-ewwel staġun tiegħu bħala player-manager, Dalglish kiseb id-double għall-ewwel darba fl-istorja ta’ Liverpool. Dan il-persuna kien suldat u ġeneral fl-istess ħin. Bennej u perit fl-istess ħin. Is-suċċessi ma waqfux hemm, meta fl-istaġun 1987-88 u 1989-90, l-iskwadra mmexxija minnu rebħet il-Kampjonat Ingliż waqt li fl-istaġun ta’ bejniethom rebaħ l-FA Cup għat-tieni darba.

Fi Frar tal-1991, Dalglish, mingħajr spekulazzjoni ta’ xejn fil-ġranet ta’ qabel, u b’Liverpool fit-taqtiegħa għar-rebħ tal-Kampjonat sejjaħ konferenza stampa u rriżenja. Ħabta u sabta. Fi kliemu stess, kellu jagħżel bejn il-logħba tal-ballun u s-sanità tiegħu. Kellu bżonn il-ħin għalih innifsu u għall-familja tiegħu. It-traġedja ta’ Hillsborough ħalliet l-effetti tagħha u kkulminat tnejn u għoxrin xahar wara. Fil-ġranet immedjati ta’ wara Hillsborough, Dalglish kien involut b’ruħu u ġismu mal-qraba u jipprova jfarraġ lill-familjari tal-mejta bil-preżenza tiegħu stess jew tal-plejers tiegħu. Ma kellux ċans jaħseb, u l-effetti ħarġu wara. Bħala persuna riservata ammetta li rari tkellem ma’ min offra terapija mentali. Il-prezz kellu jitħallas wara. Tlettax –il sena wara li ffirma, kien wasal iż-żmien biex jinqatgħu l-kuntratti uffiċjali.

Il-qalb baqgħet imma tħabbat u llum dsatax –il sena wara dik il-ġurnata, bil-klabb bħal dgħajsa fil-maltemp, Dalglish reġa’ qiegħed fit-tmun. Forsi min qed jegħreq ma’ kull tibna jaqbad biss flok ma’ tibna l-bord qabad ma’ salvawomo li l-preżenza tiegħu biss ukoll tagħti t-tama. U mat-tama ġiet lura l-ħeġġa, u mal-ħeġġa ċ-ċertezza li xi ħaġa akbar minnha lkoll qed terġa’ titla’ ‘l fuq, u rridu nkunu parti minnha lkoll.

Tbissima u idejn miftuħa reġgħu qegħdin jixgħelu Anfield.

It-Tnejn

2011-01-29T14:31:00.004+01:00

Mexa fil-vojt u l-passi dwew. Imma wara tefa s-cd ta’ Leonard Cohen u l-passi tiegħu ma dwewx aktar. Dwiet biss il-vuċi ta’ kantant melankoliku, kultant melliesi ta’ Leonard Cohen. Kitarra safja ma’ kliem jaqtgħu. Bħall-fidi li ttik it-tama u ddaħħallek id-dubji fl-istess ħin. Imma wara ftit ried xi ħaġa differenti. Xi ħaġa b’ritmu aktar mgħaġġel, u sab il-Pulp. U issa mela d-dar il-vuċi sarkastiku ta’ Jarvis Cocker. U f’dan il-mument għoġbu wisq u mlieh ħafna aktar mill-ikel li kiel magħha jew quddiemha.

Whilst you were gone I got along
I didn’t die
I carried on

Għadu kmieni imma, u l-lejl għadu żagħżugħ.

Tela’ ‘l fuq lejn soddtu, l-istess sodda li kien jaqsam magħha. U tefa’ ħwejġu fuq is-siġġu mal-ġenb u ftakar kemm kienu jdejquha u kienet tgergirlu meta kultant jagħmel hekk, normalment wara xarba diċenti. Imma llum flok sema’ t-tgergir tagħha sema’ lilu nnifsu jidħak. U ntelaq fuq is-sodda. Tqalleb. Imma qajla raqad. Barra għadha nieżla x-xita u sema kull taptipa ta’ kull qatra tħabbat bis-saħħa mal-ħġieġa tat-tieqa. Moral aktar milli baxx, tedjanti.

“Issa kollox f’idejja, imma.”

Ħareġ mis-sodda u mexa lejn il-kamra tal-imbarazz u qabad kaxxa tal-kartun mimlija u nieżel l-isfel biha. Il-kaxxa tal-programmi tal-logħob. U ntefa’ mal-art fuq it-tapit, ħariġhom wieħed, wieħed u ddeċieda li jagħmilhom wara xulxin, era wara era, staġun wara staġun, logħba wara logħba. Riħa ta’ kamla. Karti sofor u stampi suwed u bojod jew aħjar griżi. U kuluri jleqqu fuq dawk aktar riċenti. Imma kollha ftit mgħawwġin, għax dejjem bil-vizzju li jdaħħalhom fil-but ta’ wara tal-jeans. Programm wara l-ieħor, u kultant iserraħ dahru mas-sufan u jaqra. U jagħti b’rasu bil-mod u jitbissem lejn il-memorji ġejjin lura. U ġol-kaxxa tal-kartun mhux se jerġgħu jidħlu lura, daqskemm għasfur li tħobb ma tpoġġiehx ġo gaġġa. Għal-lum joqogħdu mal-art fil-ġenb, jaqsmu l-arja miegħu, imbgħad jaħsbilhom għal xkaffa.

Il-ħin tgerbeb aktar milli tqalleb hu f’soddtu qabel u wasal il-ħin għax-xogħol u biex jiffaċja t-Tnejn mal-bqija tan-nies. Imma, jekk xejn ikellem ftit lil min ta l-biljett u jgħidlu kif mar.

“Nispera li mar tajjeb, għax dan l-aħħar biljett li ħa mingħandi.”

Il-ġurnata għaddiet bil-mod il-mod, u mar lura d-dar u poġġa mal-art qrib il-programmi. L-ewwel ħares lejhom u wara beda jaqbad wieħed bl-addoċċ bħall-Ipod meta ttih ix-shuffle, u qagħad iduru paġna, paġna, jara x’jifakar minn dik il-ġurnata.

Il-mobajl kiser ftit il-paċi. Daħal messaġġ.
“Narak fis-7. Xx’’
Wieġeb.
“Ok”.

Sema’ l-ħabbata tħabbat bil-mod flok il-qanpiena. U kien hemm hi. Rasha baxxuta waqt li qed tipprova tfittixlu għajnejh. Kif se tgħidlu? Daħlet ġewwa warajh u kif se titlaq ilsnieha, għajnejha marru fuq il-frejm ta’ ħdejn it-televixin. Ma kienx aktar il-bordura għar-ritratt tiegħu u tagħha imqabbdin f’xulxin taħt l-Eiffel. Kien hemm stampa ta’ gazzetta, ta’ wieħed b’kowt twil iswed sportiv b’idejh mgħollija qed isellem.

U l-melodija u l-kliem ta’ I Want You Back for Good li daqqet ġurnata sħiħa, issa nstemgħu tant sfieqa.

Il-Ħadd

2011-01-18T21:55:00.001+01:00

Żamm kelmtu. Ma marx il-logħba, u mar magħha jieklu. Jew aħjar ħallieha ġġorru, bħal kelb li jifraħ b’ċinga ma’ għonqu basta joħroġ ftit barra. Imma hu mhux joħroġ barra ried. Ried jgħid lill-intern li kapaċi jżomm kelma. Marru fejn għażlet hi ovvjament. Ma kienx hemm wisq għażla. Jaf postijiet tajba tal-ikel daqskemm hawn nies li qatt ma semgħu bil-Beatles. Waħdiet, u l-waħdiet x’aktarx jifhmu fil-mużika daqs kemm hu jifhem fl-ikel.

Il-Ħadd u gazzetta ma ndenjax ruħu jixtri.
“X’qed jiġrili?”, staqsa lilu nnifsu, hekk kif ra r-riflessjoni tiegħu fil-ħġieġa mtappna bl-ilma tax-xita li issa kienet ilha nieżla ġmielha mingħajr wisq ġmiel u qed timla kullimkien għadajjar b’ilma maħmuġ.
“Kelli nibda paġna ġdida llum imma qisu s-siġar kollha spiċċaw u karti ma baqax.”

Anzi ma damux wisq ma waslu, għax ir-riflessjoni tiegħu bdiet iddejqu. Qabdilha idejha u għaġġlu lejn fejn ibbukjat hi. Ġie wieħed kollu ħlewwa jilqagħhom, qallhom kelmtejn fuq it-temp biex jindiehes ftit magħhom, sabilhom il-mejda, u ntasbu t-tnejn bil-qiegħda. Hi b’ħafna aktar entużjażmu minnu.

Tatu tbissima oħra.
Illum ħassha newtrali.
Mhux it-tbissima biss kienet newtrali. L-ikel ukoll. Ma tafx tgħid x’togħma kellu. Biċċiet tal-ikel iżejnu platt kbir u sabiħ. Ħa ftit inbid, biex itiehem xi ħaġa, u fl-istess ħin jevita li jwieġeb dak li staqsietu. Imqar għal ftit sekondi.

Minflok il-gazzetta tal-bieraħ, illum hemm hi titkellem, kliem li ma jgħaqqadx sentenza. Jew moħħu mhux hemm, jew hi ma fihiex wisq sens aktar.
“Illum ngħidilha”, qal fl-aħħar lilu nnifsu.

Hu u nnifsu ħbieb kbar. Jgħidu kull sigriet lil xulxin. Ġieli ġġieldu imma mingħajr xulxin ma jgħixux. U f’ġurnata bħal-lum qed iħoss lilha tidħol bejniethom it-tnejn.

Ftit ġelat fl-aħħar kien l-aħjar parti tal-ikla.

“Dejjem post mimli pretensjonijiet tagħżel. U għandha tant pretensjonijiet kif għadha mwaħħla miegħi? U jien qed nipprova l-punti magħha bħal dak is-saddist li jixtieq jagħmel il-punti fuq għajnejh.”

Ħarġu u qabdu taxi oħra lura lejn id-dar.

Waslu u fetaħ it-televixin. Jaf li tilfu, imma jrid jara kollox. Hi poġġiet ħdejh, tkellmu u tgerfixlu f’xagħru. Umbgħad deher Dalglish lura b’ġakketta sewda twila u l-Liverbird fuq ix-xellug irrakmat fl-aħmar isellem lil niesu. U qam bil-wieqfa u wiċċu xegħel għall-ewwel darba illum.

Minn warajh telgħet il-fuq tiġri tibki u hu lanqas biss induna. Ftit wara niżlet bid-dmugħ għadu jġelben.

“Għada niġi niġbor kollox.”

L-idolu ta’ tfulitu frankalu biċċa xogħol diffiċli.

Sibt fil-għodu

2011-01-14T21:42:00.003+01:00

Ġera malajr mill-ħanut tal-gazzetti sad-dar. Imma l-gazzetta xorta laħqet saret għasra. U dik ir-riħa ta’ gazzetta friska telqet. Kull ma baqagħlu, subgħajh suwed bil-linka.
Is-Sibt. L-aħjar mod kif tibda l-ġurnata. Jew forsi le.
Poġġa ftit fuq is-sufan, u fetaħ il-gazzetta forsi jaqra ftit. Imma moħħu kien kullimkien, barra fuq il-gazzetta mxarrba. Fl-isfond hemm ir-radju, jdoqq l-imbarazz tas-soltu. Diski jakkumpanjaw ir-reklami.

Għada lanqas biss sejjer. Hekk hu. Ta l-biljett lil sieħbu, jew aħjar wieħed jaħdem miegħu. Ma jiflaħx jerġa’ jara dik l-apatija minn ħdax –il raġel lebsin flokk aħmar. U għandu bżonn jirbaħ ftit punti ma’ xbintu, daqskemm Liverpool għandhom bżonn punti biex forsi jiċċaqalqu min-nofs il-klassifika.

Qed jiċċassa lejn il-gazzetta u jipprova jikkonvinċi ruħu li għamel sew u fl-aħħar żamm kelmtu miegħu nnifsu. Meta qalilha l-bieraħ, tatu tbissima li kien ilu ma jara żmien, u kellu jniżżel għajnejh mal-art għax għal mument ħassu skomdu.

“Agħzel x’imkien int u mmorru nieklu hemm. Ma rridx pubbijiet. Il-Ħadd kollu għalik.”
Tatu tbissima oħra issa akbar, tgħanniqa u aktar. Għajnejha ħasshom jixgħelu u jleqqu fl-istess ħin.

Wara r-reklami, wasal ħin l-aħbarijiet. Niżżel il-gazzetta fuq ħoġru, forsi li ma rnexxielux jiskopri mill-gazzetta ta’ quddiemu, jieħdu mir-radju.
Xejn. Flok ittri fuq xulxin, kliem fuq xulxin.
“U fl-aħħarnett, mix-xena sportiva, eżattament minn Anfield, Kenny Dalglish inħatar bħala manager.....”

Kenny Dal-glish!!!!

Qalbu waqfet u ħass tagħrixa ma’ ġismu kollu. U issa eżaltazzjoni.
U issa paniku u ħtija.
Mhux se nkun hemm għall-ewwel logħba tiegħu. L-idolu ta’ tfuliti.

Niżlet hi.
“Ilek imqajjem qalbi?”
U tbissmet tbissima oħra sħiħa waqt li resqet lejh biex tbusu fuq xufftejh.

Kull ma seta’ jara did-darba imma kien ix-xquq ta’ bejn snienha tan-nofs.

Il-fattur Kenny Dalglish

2011-01-11T17:37:00.003+01:00

Is-Sajf. Rafael Benitez telaq. Kien hemm min riedu jitlaq, kien hemm min kien assolutament kontra li jitlaq. Jien, ħassejtha inevitabbli. Mhux minħabba s-seba’ post. Minħabba li ħsibt li ma’ ċertu tip ta’ nies, Benitez qatt mhu se jaħdem. Dak li ssawwar bil-mod għal-sitt snin, issa ġġarraff. Għaliex iġġarraf? Għax kien hemm bomba tal-ħin, li tgħidlek li tibni kemm tibni fil-għoli u tuża arkitettura, jekk sa ċertu żmien ma tagħlaqx is-saqaf kollox jaqa’, u jibqgħu biss il-memorji u r-ritratti. Benitez iġġieled il-ġlieda t-tajba, l-ġlieda nobbli. Il-ġlieda nobbli mhux dejjem twasslek fejn jistħoqqlok jew fejn trid, għax din mhux ħrafa ta’ Esopu fejn l-umanità ħa titgħallem li t-tajjeb fl-aħħar mill-aħħar dejjem jirbaħ. Din hija r-realtà makabra, li issa waslet ankè fl-isport u fil-futbol.

It-Tazza tad-Dinja kompliet għaddejja. Ismijiet ta’ dak u tal-ieħor bdew joħorġu. Isem, Liverpool Football Club x’aktarx ankè ssemma’ fuq l-ewwel paġna tal-Financial Times. L-imħatra ta’ Hicks u Gillett, li l-klabb kapaċi jrendi biżżejjed biex jitħallsu l-imgħaxijiet ta’ fuq hiex issellfu ħa jsir tagħhom beda jidher fil-beraħ il-ġenn tagħha. Immaġina, ixtri baqra mingħand raħħal. Ir-raħħal bħal David Moores jieħu l-flus u jitlaq ‘l hemm. Il-flus imma ġibthom minn bank. Il-bank tħallsu billi trodd lura l-ħalib li se tieħu mill-baqra. Il-baqra imma tħallieha f’stalla maħmuġa u ma tgħalifhiex. Tippretendi xorta li tibqa’ ttik il-ħalib. Il-baqra qiegħda fuq għarrkubtejha. Ħalib mingħajr silla ma jiġix. Il-bank qed joqmos. Min għandu għal qalbu l-annimali, jibda joqmos għax ma jiflaħx jara iżjed. Xi ħaġa trid issir u fil-fatt saret.

Sadattant, Roy Hogdson jinħatar manager ġdid. Ingliż li jidher ta’ ċertu integrità, u li għadu kif kellu staġun mill-aqwa fir-realtà relattiva ta’ Fulham Football Club. Klabb immexxi minn miljunarju, li ilu s-snin jipprova jieħu ċ-ċittadinanza Ingliża, u li jiġbed lejh tip ta’ partitarji li m’għandhomx eżattament tim tagħhom imma jħossuhom komdi jqattgħu nofs ta’ nhar ġewwa Craven Cottage, jaraw logħba tal-Premier League, darba iva u darba le. Roy Hogdson għandu ħafna ħbieb, stmat sew fil-LMA (League Managers Associaton), l-istess assoċċjazzjoni li hija parrokjalment Ingliża jew Brittanika meta jaqblilha u li vvutat lil Craig Burley bħala manager aħjar minn Gerard Houllier fis-sena 2001 meta dan tal-aħħar rebaħ tlett tazzi fi staġun wieħed. Ir-rebħ taċ-Champions League minn Rafael Benitez fis-sena 2005 ukoll ma mpressjonax wisq, għallinqas fil-voti li ngħataw biex jingħata il-manager tas-sena. Roy Hogdson x’aktarx ukoll jemmen li l-Gran Brittanja għadha imperu kbir, u li meta trid tista’ tikkmanda d-dinja kollha.

Huwa hawnhekk forsi kemm ħareġ biċ-ċar li Liverpool Football Club mhuwiex klabb sempliċiment Ingliż. Inħatar persuna minn Londra, imma wera kemm nies oħra minn postijiet ferm aktar ‘il bogħod ġeografikament fehmu ħafna aħjar il-kultura u ta’ kif jaħsibha s-support ta’ Liverpool. Hogdson kien qisu dak il-persuna bi trobbija ta’ accountant f’uffiċju żgħir li mar jaħdem fuq il-vapuri fil-baċiri, fejn normalment mhux se tħokk rasek f’liema kolonna se tpoġġi dak in-numru imma b’kemm se tweġġa’ mill-inqas waqt li tipprova tiwweldja. Il-fatt li stgħaġeb għax kienu qed isiru protesti mill-partitarji ta’ Liverpool kontra Hicks u Gillett huwa każ klassiku ta’ dan. Il-fatt li jara l-manager tar-rivali eterni tagħna bħala ħabib kbir huwa każ ieħor. L-għajta ‘Hogdson for England’, apparti li fiha l-umoriżmu tagħha, tfakkar fil-ħsieb li Liverpool tinsab fl-Ingilterra ġeografikament biss. Mur mal-Ingliżi, hawnhekk, fir-repubblika tagħna m’intix milqugħ. Int m’intiex wieħed minna.

Il-ħatra ta’ Kenny Dalglish ma tistax tkun aktar ta’ kuntrast mal-persuna ta’ Hogdson. Dalglish huwa Skoċċiż, li ssostitwixxa l-istilla ta’ dak iż-żmien Kevin Keegan. L-ismijiet Keegan u Dalglish imma rari joqgħodu fl-istess sentenza. Isem Dalglish huwa fuq pedestall għalih. Bħala plejer wera l-klassi tiegħu. Kellu teknika impekkabli fi żmien li s-saħħa kienet aktar meqjusa bħala virtu. U kellu rapport mal-Kop bħal kif ħadd ma kellu. Iċ-ċelebrazzjoni tiegħu wara li jiskurja kienet dik ta’ tbissima sħiħa u idejn miftuħa. Tbissima li tixgħel u li tgħidlek, jien naf li int qed hawn biex taħrab ftit il-ħajja ta’ kuljum, u issa jien u inti qegħdin f’dinja oħra għal ftit mumenti. U minn plejer ġie promoss għal manager, wara li Heysel kienet wisq għal Joe Fagan u rriżenja. U rebaħ l-unuri u feraħ u qabeż daqs il-plejers kull darba li nkiseb unur. Umbgħad kien hemm waqt Hillsborough. Attenda funeral wara funeral, u wera s-solidarjeta totali tiegħu mal-familji tal-vittmi. Ftit wara rriżenja għax il-pressjoni jew forsi aktar minn hekk l-effett ta’ Hillsborough kien issa laħaq il-qofol tiegħu u kellu jċedi. Dalglish għex l-agħar mumenti fl-istorja tal-klabb. L-attitudni tiegħu kienet xemgħa wenniesa għal min ġarrab fid-dlamijiet tat-tmeninijiet. U n-nies ta’ Liverpool qatt ma nsew din. Ħafna mill-plejers antiki, jew kważi kollha huma rispettati mill-Kop. Imma ftit għad għandhom isimhom jitkanta waqt kull logħba, bħal Dalglish. Dalglish għażel Merseyside bħala r-reġjun tad-dar tiegħu. Dalglish huwa Scouser addottat.

Personalment, Dalglish f’erbgħa u għoxrin siegħa biddilli attitudni ta’ indifferenza għal-logħba l-kbira tal-Ħadd għal entużjażmu u stennija. Id-differenza fil-ħdax –il plejer li niżlu jirrapreżentaw lil Liverpool dehret. Fl-istess ħin, ħadd ma stenna mirakli. Għax nafu li mirakli ma jiġrux. Imma reġa’ njetta fis-support u l-pubbliku dik ir-rispett lejna nnifisna u fakkarna li aħna parti minn istituzzjoni, li trid tkun fiha biex tifimha. Rajna telfa fl-ewwel logħba tiegħu kontra xi ħadd li nobgħodu, u ħriġna nittamaw fil-futur mingħajr togħma morra, għax ir-riżultat kien sekondarju. Kenny Dalglish jikkmanda rispett. Il-plejers jafu issa li m’għandhomx aktar fejn jistaħbew. Il-Kop mhux se jitfa’ l-ħtija fuq il-manager faċilment. Anzi. Quddiemhom għandhom persuna li għamel ħafna aktar minnhom, u ta’ dan għadu jitħallas billi jinfetaħ tapit aħmar quddiemu minn fejn kull jimxi. Ma qalax miljuni daqshom, imma għadu jiġbor l-interessi sal-ġurnata tal-lum talli ta parti minn ħajtu lejn dan il-klabb.

Iż-żmien li għamel barra mil-logħba jista’ jaħdem kontrih. Il-bogħod minn Liverpool ftit għamel suċċess. Imma il-bogħod mid-dar hawn ħafna li ma jħossuhomx l-istess. X’aktarx hawn min qed jgħajjarna sempliċiment romantiċi. Imma l-futbol mingħajr romantiċità x’inhu? L-ebda intrapriża ma tbiegħ prodott li ma jagħtix sodisfazzjon. Imma Anfield se jibqa’ jimtelà logħba wara logħba sa Mejju, għax hemm wieħed minn tagħna fuq is-siġġu l-kbir u naraw il-logħba mhux b’għażla imma għax ma nafux mod ieħor.

L-ajruport

2010-12-18T07:52:00.000+01:00

Wara titjira ta’ ħarira aktar minn siegħa, qed hawn Fiumicino fi triqti lejn Krakow, għax irrid ngħix u nħoss in-natura tat-Tatras. Il-muntanji għalina xi ħaġa ta’ barra minn hawn, u ta’ barra kollox aħjar. Imma mhux dejjem veru. Ilna fuq tletin sena li l-aħħar bastiment telaq minn Malta, imma r-rispett jew forsi l-inferjorità għadha magħna. Il-baħar isbaħ mill-muntanji. Il-baħar l-isbaħ ħaġa tal-univers. Sejjer fil-muntanji għal ġimgħa biex inbiddel ftit. Ikollok il-kavjar kuljum imma kultant xorta trid bajda moqlija. Qed nitkellem fuq in-natura u l-ftuħ u bħalissa qed f’ajruport. Tista’ ssib kuntrast jaqta’ aktar minn dan? Kobor kemm trid imma hawn għeluq li jifga. Hawn riħa qisha ta’ plastik, li dieħla f’imniffsejja aktar minn tal-latrina tal-Belt ta’ fejn il-venda. Qed nagħfas b’subgħajja fuq il-ġenb ta’ rasi, ftit ‘il fuq minn widnejja forsi din is-sensazzjoni negattiva jew nawżja iċċedi. Għadha ma ċedietx imma dawn iż-żewġ sekondi tal-għafsa huma aħjar mix-xejn, u avolja ma mmissx imnieħri r-riħa ta’ plastik titlaq ftit, jew għallinqas hekk qed nikkonvinċi ruħi.
L-ajruport, u warajh l-ajruplan. Il-prezz li trid tħallas biex titlaq għal ftit u jkollok xi erba’ ġimgħat ta’ qabel b’xi ħaġa quddiemek lejn xiex tħares waqt li maqbud f’rutina.
Qabel, l-ajruport kont nassoċċjah mal-fatt li sejjer x’imkien. Imma issa dik qisha telqet. Id-daqq tal-vann tal-ġelat ma jimlilhiex l-istonku, l-ġelat biss jagħmilli hekk.
Qed nitkellmu fuq ġelat, issostitwieh ma’ kafè, jew ankè fis-sajf ħalli l-istess ġelat u hawn min jagħżel l-ajruport minflok xi bajja biex jieħu l-istess ġelat jew kafè.
Xi ħaġa Maltija dik biss imma, le?

Il-logħba s-sabiħa?

2010-09-26T16:35:00.001+02:00

Kienet tissejjaħ il-logħba s-sabiħa. L-ispeċjalita tagħha? Is-sempliċità. U għalhekk saret il-logħba tal-umli. Il-ħarba mir-realtà tal-klassi li tinsab ‘il bogħod mill-poter. Il-ballet ta’ dawk inqas sofistikati jew li ma twieldux b’imgħarfa tal-fidda f’ħalqhom. Plejer bħal Billy Liddell, Skoċċiż u wieħed mill-aqwa plejers li qatt libes il-flokk aħmar ta’ Liverpool kien imur lejn Anfield fil-ġurnata tal-logħba bit-transport pubbliku. Bħal wara kollox kienu jagħmlu l-maġġoranza assoluta tal-ispettaturi li kienu jmorru kull ġimgħa biex ikollhom il-privileġġ li jaraw fl-azzjoni lilu u l-għaxar plejers l-oħra li jilbsu l-flokk aħmar. Il-plejer u l-ispettatur jgħixu f’dinja simili. Il-plejer huwa sempliċiment ixxurtjat biżżejjed li għandu talent li jaqla’ l-għajxien tiegħu permezz ta’ din il-logħba sabiħa u jipprattika sengħetu fuq ħaxix aħdar minflok f’xi minjiera taħt l-art jew fuq ix-xatt waqt li jirriskja ħajtu kontinwament.

Il-klabb u l-istadju għandhom il-karatteristiċi tagħhom. Il-plejer huwa assoċċjat mal-klabb u mhux il-klabb assoċċjat mal-plejer. Il-klabb għandu identità u ma jikkupjax lill-avversarju tiegħu. Kull tim għandu ċ-ċans tiegħu li jieħu unur fl-aħħar tal-istaġun u jpoġġi tbissima u jixgħel għajnejn il-partitarji tiegħu. Il-lista twila ta’ timijiet differenti li rebħu unur prestiġġjuż bħall-FA Cup huwa xhieda ta’ dan.
Persunaġġi ċelebri u ta’ ċertu poter ovvjament baqgħu ‘l bogħod mil-logħba. Jiddarsu jitħalltu ma’ dan l-isport sempliċi. Wara kollox, min hu b’moħħu f’postu li jrid jkun parti minn massa li tara logħba bil-wieqfa u tiġi aggredita mill-pulizija b’mod kontinwa? U, l-entrepreniżmu ftit għandu ċans jikber f’ambjent bħal dan.

Illum il-ġurnata, l-istorja ma tistax tkun aktar differenti minn dan kollu. Kelb żvelt u leali li jifraħ bik meta ttih l-anqas attenzjoni, żvolġa f’barri li jippreżenta ruħu li inti trid minnu u mhux viċi-versa. Fuq kollox l-istess barri huwa mlibbes ta’ ħaruf.
Dak li kien sempliċi ġie kkumplikat. Dak li kien innoċċenti ġie korrott. Ir-regħba belgħet kollox. Il-karattru ta’ kull klabb ġie żvinat b’ġirja kontinwa lejn il-kummerċjaliżmu. L-identità intilfet. L-ispettatur, li f’qiegħ qalbu huwa partitarju u jrid ikun parti mill klabb sar sempliċiment konsumatur. Il-logħba tibda bil-parità ta’ ħdax –il plejer kontra ħdax. Imma l-parità hija artifiċjali. Il-logħba hija battalja ta’ bejn min għandu u min m’għandux. Fejn qabel kienet sorpriża li ma jkunx hemm sorpriżi, illum sorpriża hija skerz. Ta’ fuq b’bankina aktar b’saħħitha mill-ħdax ta’ dawk ta’ isfel. U kollox jibqa’ l-istess, sena wara sena. Ta’ fuq komdi. Ta’ isfel m’għandhomx saħħa biex jiġġieldu għax nofshom falluti jiġru wara denbhom stess.

Il-plejer imsejjaħ l-istilla jiskorja u jbus l-arma fuq il-flokk, l-istess arma li għal ħafna, fosthom jiena, kienet jew għadha qisha l-motto konsistenti ta’ ħajjithom. Imma għalih dik l-arma hija l-logo tal-kumpanija li qed tqallgħu l-eluf ta’ liri fil-ġimgħa u li jdawwarha minn staġun għall-ieħor bħal kif inti ddawwar minn stazzjon għal ieħor tar-radju. Il-plejer mhux talli m’għadux jgħix fl-istess dinja ta’ min suppost qiegħed jirrapreżenta imma f’univers kompletament differenti. Inti ċċapċaplu anke wara telfa f’kesħa xxoqq il-għadam għax hekk ġejt mgħallem u hu issa qiegħed jaħseb kif ser jippoża fir-riklam il-ġdid li għandu.

Dik li kienet darba ħarba mir-realtà saret gaġġa fiha nnifisha. Il-klabb tiegħek minflok huwa l-kenn tiegħek, huwa l-mod ta’ kif inti tiġi sfruttat. Il-lealtà tiegħek m’hijiex apprezzata, u kull fejn tħares tara lil xi ħadd li jrid jipprova jbegħlek xi ħaġa biex ikabbar il-profitti li inti m’intix se tara investit fil-grawnd imma f’qliegħ akbar bejn id-diretturi. L-entrepreniżmu mhux talli daħal, imma ħataf kollox. Nies b’kuxjenza ta’ iljun bil-ġuħ investew il-loqom u issa jridu kollox. Id-diskursata bejn il-partitarji mhux fuq il-logħba imma fuq min se jeħodna. Imma issa d-deheb inbiegħ darba għal dejjem. Forsi tort tiegħi u tiegħek għax ma rajniex fil-bogħod u rajna kbir u għamejna bid-deheb ilellex. Imma issa tard wisq.

Ma niflaħx inkun aktar parti minn din il-kummiedja u flok qalbi se nagħti dahri. Għejjejt u xbajt waqt li f’qalbi nibki meta nara x’ġara mil-logħba li kienet tissejjaħ s-sabiħa u klabb li xi darba ismu biss kien iqajjimli ġismi xewk xewk.

Dan l-artiklu kien oriġinarjament inkiteb għar-rivista Anfield Island, li huwa l-publikazzjoni uffiċjali ta' Liverpool Supporters Club (Malta), rivista li fiha servejt bħala editur għal għaxar ħarġiet. Dan l-artiklu iżda ġie ċċensurat.

Brikkuni fl-Ospizio

2010-07-31T10:49:00.002+02:00

Ospizio. Post il-morda, post il-foqra, repentiti u l-imġienen. Taħlita u diversifikazzjoni wiesa’ ta’ emarġinati. Illum, il-Ġimgħa. Il-post għadu moħbi u f’pajjiż kbir daqs bitħa tal-ġirien, in-nies qed isaqsu għal mappa ta’ fejn hu l-post. Ftit bogħod minnu hemm il-librerija pubblika, li flok biex tissellef il-kotba jew għar-riċerka, llum qed tintuża bħala punt ta’ riferenza, u l-art tal-madwar bħala parking. Kulħadd qisu jaf fejn hi l-librerija, imma l-Ospizio, tefgħa ta’ ġebla ‘l bogħod, in-nies ma tantx jew xejn ma jafu bih. Għax int taf mort f’dar sieħbek mitt elf darba, imma li għandu kamra tal-imbarazz m’għandekx idea, u wisq anqas b’li hemm fiha.

Taqbeż il-grada, timxi ftit fit-tul, jaqtgħulek il-biljett u ssib ruħek ġo bitħa mdaqqsa, fejn illum il-Brikkuni se jdoqqu fuq stejġ li fuqu hemm l-istilel tal-kartapesta bil-bozoz ikkuluriti f’nofshom. Fuq wara hemm il-bar, u bħar-Ryanair, dawn qatgħu l-middleman min-nofs għax m’għandekx bżonn aġent ibegħlek biljett biex tkun tista’ tixtri flixkun birra. U ta’ wara l-bar qed iżomm daqs tal-każin tar-raħal.

Il-ħin għaddej bil-mod, tħares ‘il fuq u hemm l-isħab miexi għax ir-riħ, imma l-istilel xorta jidhru jiddu. Il-kotra qed tikber flimkien mal-istennija. Illum m’hawnx morda u repentiti. Għall-inqas hadd mhu bil-faxxa ma’ rasu. Imma hawn taħlita ta’ nies li ddejqu jingħalfu r-ross bil-labra u flok il-ftuħ tal-fosos li l-partiti l-kbar jużaw biex jippattronizzaw u llum hemm xi ħadd ieħor minflok juża l-istess post għażlu l-intimita ta’ din il-bitħa li dalwaqt se timtela bil-mużika tal-Brikkuni.

U l-għaxra għoddhom daqqu u l-mużiċisti varji daqs il-kotra bdew idoqqu huma. U wara l-introjtu Mario Vella beda jeżerċita l-kordi vokali tiegħu, waqt li jniggeż, josserva u jiżżuffjetta, iżid bil-mod il-mod, waqt li l-kotra tixrob daqt li qed jintfalha, tqagħqi, tkanta u tiżżagħbel, numru wara numru.
Għoddhom taru siegħa u nofs, u suppost indaqqet l-aħħar diska, imma kulħadd jaf li l-Brikkuni ta’ brikkuni qegħdin biss jinbxu jew jistadu. Għal darba ħassejtni tajjeb nibla’ sunnara mikxufa u werżaqt li rrid aktar, u Il-Gallinar tas-Sultan li ħafna jsejħulha tiġieġa vjola saret ir-risposta għall-encore.

Ftit wara bil-kotra għadha tgħix il-mument mal-mużika ħierġa mill-ispeakers, il-pulizija sabet dan il-post imwarrab u kontra qalbha n-nies kellha tibda taħseb biex tmur lura lejn id-dar.

Mingħajr flus il-minesteru, reklamar, laqgħiżmu u kompremessi, t-trijonf ta’ dan il-grupp li fi kliemhom stess huwa DIY, huwa palpabbli. L-arti alternattiva qed tiġi mhedda miċ-ċensura, d-dimostrazzjonijiet ma tantx qed jiġbdu nies, imma hawn min qiegħed joħroġ għonqu u jikkreja xorta waħda. U fl-Ospizio l-kotra apprezzat u għoxiet b’dan kollu.

Prima Facie

2010-04-24T08:45:00.002+02:00

Sraqt l-ewwel daqqa t’għajn lejn Prima Facie eżatt wara li ġie f’idi.
Kelli ktieb ieħor fil-proċess u niddejjaq naqbeż minn wieħed għall-ieħor, bħal plejer merċinarju. Għal xi raġuni ġie Vieri f’rasi.
Imma l-ewwel daqqa t’għajn kienet tajba. Aktar milli l-apparenza, l-kontenut tal-prologu kien biżżejjed, biex jikkonvinċini li se naqra lil Mark Camilleri għax għamel biċċa xogħol tajba aktar milli għax vuċi ġdida fil-letteratura kontemporanja Maltija, u f’deżert jew forsi aħjar fix-xagħri kull ilma taħsbu Chardonnary Clos de Gat li fil-paġni tal-ktieb issemma.

Rumanz Polizjesk, jgħidilina l-awtur jew aħjar il-publikatur fuq il-qoxra tal-ktieb. Il-karattru prinċipali Spettur. Sa ċertu punt karattru tipiku tal-korp. Xogħolu dejjem fl-isfond. Bħall-mużika ħierġa minn Ipod f’widnejn il-jogger li jħobb iterraq fit-toroq aktar milli jiġri fuq magna u jibqa’ fl-istess post. Imma l-mużika mill-isfond ħafna drabi minn sekondarja tiġi primarja u l-kantunieri jew aħjar il-karozza ġejja minn faċċata ma tiġix ikkalkulata. U l-Ispettur tilef il-mara u t-tfal. Għandu l-J&B iwennsu imma.

F’intervista preċidenti għal publikazzjoni ta’ dan il-ktieb, Camilleri nsista li r-riċerka hija ta’ importanza assoluta. Il-ktieb huwa xhieda ta’ dan. Ħafna postijiet spjegati b’mod assolut, b’erba ittri u b’għajn ta’ seqer għad-dettall. Aktar milli pittura, kultant joffri ritratt diġitali fejn karta mitluqa mal-art ukoll għandha l-importanza tagħha.

U ma’ dan kollu, l-kultura kontemporanja fil-bordura. Il-karattri msawwrin bil-mużika li jisimgħu, l-films li jaraw u jikkwotaw minnhom, il-wiski li jixorbu, l-karozza li jsuqu, s-sigaretti li jpejpu. Kelli konversazzjoni qasira ma’ ħabib tiegħi ftit qabel li qrajtu u qalli li fih wisq ismijiet ta’ ditti u mużiċisti, bl-awtur qisu f’tellieqa miegħu nnifsu ta’ kemm isemmi. Imma forsi hawnhekk fejn l-awtur spikka. Sawwar il-karattri b’li jħobbu u li jagħżlu. Ħu waħda mill-vittmi li dejjem il-garaxx jixxkatla xi karozza jpejjep Du Maurier. L-Ispettur jpejjep Royals mill-ħomor. Vittma tħobb lil Beyonce. Predatur iħobb lil Bach. Min isemmi kanarin Kambei differenti minn min isemmi l-kelb Stallone.

Debutt feliċi.

Ċensura

2010-02-25T23:09:00.002+01:00

Ħaffift ftit il-pass wara li pparkjajt il-Furjana, tellajt iż-żipp tal-ġakketta għax donnha bdiet traxxax, u sakemm ilni ngħidlek wasalt Putirjal. Il-ħamsa kienu għoddhom kif daqqew. U issa kont għal-kenn mil-arkati ta’ Putirjal stess u bdejt nara lil min naf u ma nafx. Folla jew forsi aħjar ġgajta li normalment taraha f’xi attivita alternattiva, xi gig, xi Club Sandwich u hekk. U xi erba’ artisti li minbarra li jkunu mal-folla bħali, kultant ikollhom il-privileġġ li jkunu fuq xi pjattaforma, bid-dawl fuqhom, bl-għajnejn fuqhom, jirċievu xi applaws u wara erba’ taptipiet fuq daharhom.

Erba’ daqqiet bir-ras lejn erba’ uċuh familjari, ankè jekk rari jew qatt m’għedna kelma lil xulxin, u ftit ‘kif inti’ lil xi erba’ oħra li huma meqjusa aktar ta’ ġewwa. Żewġ bnadar ħomor biss, aħmar skur, aħmar ta’ veru, mhux aħmar ta’ xi grupp, partit, moviment sejjaħlu li trid, konvenzjonali. L-istrixxa tal-Moviment Graffitti ovvjament kienet hemm. Il-konsistenza ta’ dan il-moviment tispikka. Regolari fi ġlidiet daqs sekundiera ta’ arloġġ matul is-satra tal-lejl ta’ meta ma’ tistax torqod. U forsi dik li tagħmel il-Graffitti, ma tħalliekx torqod u tfakkrek li għandek id-dejn. Strixxun ieħor, din id-darba umoristiku, Stop Being Bloody Nerds. Bloody tgħid kelma dispreġġjattiva? Tieħu xejn bi kbir. U slaleb ta’ Sant’Andrija fuq ħalq jew aħjar ix-xuftejn ta’ xi attivisti oħra. Flok sarima.

U mad-daqq ritmiku ta’ żewġ tnabar bdejna nimxu lejn il-Parlament. Xi erba’ tal-ħwienet ħarġu jittawlu, min jitbissem, min jieħu interess, min jagħti b’rasu qisu jrid jgħid m’għandhomx x’jagħmlu dawn. U wasalna sa fejn il-Parlament, u r-riħ beda jagħmel tiegħu, imma l-ġgajta kellha spirtu kumbattiv u spirtu ta’ komunita, li llum kif qal Mark Vella stess minflok qagħdet id-dar tiekol xi ħaġa tajba ddeċidiet li tinżel fit-toroq għax l-oppressjoni fuq kif sempliċiment tesprimi ruħha dejjqitha u qed tħossha tifgaha. Kelmtejn tal-okkażżjoni, u fost kollox il-ħames proposti.

Tispikka l-proposta li tfakkarna fil-ħrafa tas-sekulariżmu f’Malta, fejn liġi miktuba fl-1933 għada fil-Kostituzzjoni tagħna, b’piena minn xahar sa sitt xhur fil-ħabs jekk il-Knisja Kattolika tiġi satirizzata. Id-dagħa pubbliku u komunitarju kontra qaddisin oħra fil-festi hekk imsejjħa tradizzjonali nimmaġina li huwa iżda eżentat. Inkella jkollna aktar nies ġewwa milli barra. Jew forsi agħar minn hekk għal ċertu nies il-festi jispiċċaw.

Min jgħid li konna 250, min 300. Kif jgħidu l-Brikkuni dan hu poplu li jsemma’ leħnu biss meta jogħla t-trab tal-ħasil. U għalhekk in-numru huwa sinjifikanti. Fil-mument hemm min qiegħed jinkwieta fuq it-trab tal-ħasil u jinsa li ‘l quddiem taf ma jkollux ħwejjeġ aktar x’jaħsel. U ċ-ċensura tara sa mnieħirha u moħħha magħluq daqs dan.

2010-02-13T20:19:00.003+01:00

Qiegħed hawn ftit waħdi, il-Mars Volta qiegħdin fl-isfond, u barra huma hawn il-kwiet u l-ħemda ma’ dawn l-erba’ ħitan. Qiegħed bi flokk komma qasira imma hawn ftit kesħa fina, jew forsi umdità? Imma avolja li qed nirtgħod xi ftit m’għandix aptit inxidd xejn fuqi, hekk. M’hawnx min jagħti parir jew jindaħal, u mal-uniku ħoss li għażilt jien, hawn, x’taqbad issejjaħlu, paċi? Le naħseb forsi kelma ftit żejda, naħseb sempiliċità l-kelma li rrid. Li tkun waħdek mhux bil-fors solitudni, jew forsi aħjar is-solitudni mhux bil-fors negattivita.

Fil-friġġ hemm nofs flixkun inbid diċenti, milli baqa’ mil-bieraħ, imma naħseb għadu ftit il-ħin għalih.

Din is-sena, naqqast. Jew forsi għax ma tantx ħriġt. Imma t-Tlieta kont barra, fil-post fejn fl-antik kont inniżżel l-aktar u ħadt tnejn biss. L-ewwel wieħed għax xi ħadd insista u Malta qatt ma rrifjutat qamħ u t-tieni biex ikolli xi ħaġa f’idi. U ftit wara mort lura d-dar bil-kwiet. Kien qisu t-tieni dar tiegħi hemm. Għadni nħobbu imma l-ġenn ta’ qabel qisu telaq. Hekk, waħdu mingħajr ma pruvajt niskartah. Min kien li qal, il-verita ssibek hi u mhux tfittixha int?

Forsi l-verita ma tantx għandha x’taqsam ma’ dan. Naħseb l-affarijiet jiġu waħedhom aktar propizja, imma ta’ qabel forsi fiha aktar toqol.

Imma t-toqol mas-sempliċità li semmejt qabel ma tantx toqgħod. Jew ridt ftit taħlita. U issa naħseb gedwidt biżżejjed, jew wasal il-ħin biex nibda naħseb ftit għal dik li qed tgerger minn ġo fija.

Jew, jew, jew.

Ċikku l-Poplu

2009-12-20T22:10:00.000+01:00

Niftakar darba kont għand ħbieb barranin tiegħi, u wara ikla tajba, bħala deżerta ħadt jew aħjar offrewli biċċa ċikkulata bil-bżar aħmar. Missieri li kien miegħi u li għalih il-Kinnie bħala ‘Bitter Sweet’ hija l-pinnaklu tal-kuntrasti fetaħ par għajnejn daqs ta’ kuntrattur meta jara xi biċċa art ODZ li fi ftit żmien tista’ tinbena biex jgħin lil xi familja biex ikollha fejn toqgħod. Jiena, ejja ngħidu li wkoll ma kontx rajt bħalha qabel, imma lgħabtha li llum b’xejn ma trid tkun sorpriż u għajnejja ma tantx ftaħthom wisq għax l-inbid kien qiegħed jagħmel tiegħu.

Il-Ġimgħa li għaddew, irħejtha lejn il-Belt għall-Chiaroscuro, li wkoll għandu l-kuntrasti tiegħu. Post ejja ngħidulu sofistikat ġewwa Strada Stretta. Imma llum m’għadx hawn baħrin, u għalhekk tista’ tgħid li l-kuntrasti nqalbu f’kompremessi. Kelli idea għal xiex sejjer imma ħriġt sorpriż aktar milli stennejt.

Ċikku l-Poplu kellu jkun hemm idoqq. U fil-fatt hemm kien. Dan Ċikku l-Poplu pjanista eċċellenti, u għalhekk sibt l-ewwel kuntrast, għax il-pjanu tiegħu mhux eżattament tal-populin imma aktar forsi tal-magħżula. Ma nafx kif m’għażilx xi isem Franċiż biex jirreklama lilu nnifsu. Ftit inbid tajjeb ġo tazza kbira li trid ftit teknika partikulari kif taqbadha ħa tidher sofistikat u pjanu li kif għedna tajjeb ħafna. S’issa xejn speċjali u kien hemm affarijiet li jmorru ma’ xulxin daqs ipod u mużika mniżżla b’xejn.

Imma meta leħen Ċikku jew aħjar il-versi miktuba minnu stess akkumpanjaw l-pjanu tiegħu stess, l-affarijiet inqalbu ta’ taħt fuq u l-kuntrasti bdew jinħolqu fi klassi għalihom. Umoriżmu fin li jgħarrxek u bħal tagħrixa tipprova tirreżistiha u fl-istess ħin qed tieħu pjaċir biha. Jew bħal xarba tajba li taf li l-għada se tqum b’rasek daqs qartalla imma terġa tagħmilha darba wara l-oħra għax iċ-ċirkustanzi mhux ituk għażla oħra.

Minn temi ambjentali għal dawk li forsi jdaħħku għax taboo, i.e. sesswali Ċikku seraq ix-xena. Miegħu kellu lil Rose u din tat palata. Oriġinalita fil-vernakular anitk u forsi anke ma’ dak kontemporarju, għax minn mindu ‘l hawn sirna nidħku għax tistaqsi tfajla tixrobhiex? Udjenza li forsi s-soltu tiddejjaq tisma’ erba’ kelmiet goffi minn erba’ fit-triq, imma llum qiegħda mixħuta mal-art tidħak tisma’ l-istess kliem jintqalu minn wieħed fuq mikrofonu.

Wara kollox il-mod ta’ kif l-istess kliem jiġu trażmessi aktar importanti milli x’jintqal.

U l-inbid intiehem ħafna aħjar għax billi Maltin mhux bil-fors inħobbu l-Eurovision.

Brikkuni

2009-08-01T23:14:00.001+02:00

Kien hemm festun bil-bozoz ħomor fuq il-palk. U kien hemm l-isem tagħhom disinjat bil-kartun b’dimensjoni 3-d. U ma kienx hemm reklam wieħed imkien. Il-biċċa ta’ quddiem il-palk kienet għadha vojta s’issa u mad-dawra kien hemm min intasab bil-qiegħda. U l-arja kienet kajmana, ta’ kif tistenna fl-aħħar ta’ Lulju f’Malta. Nofs il-lejl beda joqrob u l-antiċipazzjoni bdiet tiżdied u l-kotra bdiet titħajjar timxi ‘l quddiem, qrib il-palk u qrib fejn se jkun hemm l-azzjoni kollha dalwaqt. U min qiegħed bil-qiegħda fuq iż-żewġ tarġiet mal-madwar beda jitgħatta. U wieħed minn ta’ bil-qiegħda beda jitfa’ l-birra mill-flixkun. Beda jiġri l-entużjażmu bih, jew il-bozoz ħomor fakkruh fil-festa tar-raħal u sussegwentament f’xi marċ? Jew ried jesibixxi viralità finanzjarja għax flixkun birra kien xi tlett ewro? Jew kien sorpriż li l-kotra llum differenti mis-soltu, u għal kunċert trid titla’ fuq saqajk. Il-kotra ma tridx toqgħod lura, b’idejha fil-but u xxengel ftit rasha u tiġbed ir-ritratti ħa timpustahom fuq il-facebook. Illum il-kotra trid tipparteċipa u tkun parti mill-avveniment u tinsa l-ġimgħa sħiħa li għadha kif għaddiet minnha, u tirremetti ġimgħa xogħol.

U ftit wara il-birra waqfet tixxerred fl-ajru u l-aħħar numru tal-album ‘Kuntrabanda’ – Funeral tal-Barberun beda ftit ftit jaqta’ l-għatx u jiġġustifika l-istennija u l-antiċipazzjoni kollha, bil-brikkuni imlibbsin b’uniformi li fakkritni fi żmien il-Franċiżi f’Malta u ovvjament Napuljun. U l-awtentiċità u r-realiżmu ta’ ħajjet il-kotra u tiegħi personali għola bit-tieni numru: ‘Uffiċju’, b’Mario Vella jpenġi stampa preċiża ta’ naħseb nofs l-uffiċji f’Malta biss flokk pinzell juża pinna u flokk biċċa karta għandu lil sħabu jdoqqu warajh.

U komplejna, waħda wara l-oħra, u min-numri ftit kajmani għaddejna għal dawk aktar mgħaġġla u n-nies issa mhux tipparteċipa biss bdiet imma tiżżagħbel qisha trid tfakkar lilha nnifisha, li qed tieħu sehem f’xi ħaġa li maż-żmien ħa tibqa’ ssemmi u tiftaħar li kienet hemm. U billi ma tantx hemm ritratti biex tfakkar u tipprova li kienet hemm ma jimpurtax għax il-memorji kollha stampati vivaċament f’moħħha. U ż-żagħbil naqas xi ftit għax issa kien hemm numru ġdid: ‘Gallinar tas-Sultan’ u din għadu ħadd ma semagħha u jixraqilha l-attenzjoni kollha.

Umbgħad is-soltu l-encore u bħal kif ġara f’Jannar u f’ta’ qabel, il-kotra għadha ma xebgħetx u tgħajjat għal oħra u wara ftit inkejja l-Brikkuni ma jiddiżappuntawx. U ankè wara l-oħra żejda il-kotra trid iżjed imma issa daqshekk u minn banda aħjar hekk għax għandi bżonn nieħu ftit nifs u għarqan xraba, u ħasra li ta’ qabel beda kollox ma għadux iwaddab il-birra, għax m’għandix aptit nimxi sal-bar.

Lejla tremenda. Lejla pinna. Lejla Maltija ta’ vera, minkejja mingħajr murtali u ġigġofogu. Is-siġar tal-Buskett qiegħdin fl-isfond ta’ kollox. Il-qamar ma jidhirlix li jidher imma hemm ftit stilel jixgħelu s-sema. U llum l-istilel xegħlu hawn isfel fil-Buskett Roadhouse ukoll.

Qed nistenniek nieżla max-xita

2009-03-18T21:14:00.002+01:00

Qiegħdin hekk qishom ringiela wara xulxin jew aħjar ħdejn xulxin. Tazzi żgħar tax-shooters. Imma mhux mimlijin bil-vodka bir-Red Bull jew biż-Zambuca. Naħseb mimlijin bil-Limunċell. It-tazza żgħira, u l-istorja qasira. Imma t-tazza mimlija sa fuq u trid taqbadha bi ftit galbu u teknika għax inkella twaqqa minnha u l-Limunċell idellek ħafna u jdejjqek. Naħseb li mimlijin bil-Limunċell għax l-istejjer ma jweġġgħulekx rasek bħall-vodka. Fihom l-alokoħol xorta waħda imma l-persentaġġ qiegħed tajjeb. Ma jaqtgħukx minn saqajk mill-ewwel, wara wieħed tieħu tnejn oħra u l-ikla ta’ qabel tħossha kompluta wara li ddurhom waħda waħda.

Mejlak iħallat il-ħelu mal-morr. Il-familjari mal-istranġier. Il-ħemda ta’ raħal Għawdxi ma’ belt f’nofs l-Ewropa burokratika. Il-parrokkjaliżmu mal-kosmopolitan.

Ħafna mill-istejjer kont qrajthom qabel minn fuq il-blogg tiegħu stess. Imma naqrahom għat-tieni darba ma ddejjaqt xejn. Bħal xarba tajba ma tiddejjaq xejn terġa’ tixrobha t-tieni darba. Speċjalment jekk preżentata fi flixkun aktar sabiħ jew adattat mill-ewwel darba. L-ewwel darba l-Limunċell kien jintefa’ fi flixkun kwalunkwe, x’aktarx tal-wiski jew vodka, bit-tikketta se tinqala’ jew ma tinqalax, din id-darba l-flixkun waħdu wkoll iħajjrek u hu ta’ dehen għal ta’ ġo fih.

Liverpool vs Real Madrid

2008-12-22T19:19:00.003+01:00

Il-mobajl żarżar mal-mejda u minn taħt il-għajn rajtu jixgħel biex jgħidli li daħal messaġġ. Ftaħt il-messaġġ u kien hemm ‘Real Madrid’. Żewġ kelmiet li kienu biżżejjed biex inħoss żewġ friefet joħorġu mill-fosdqa u jduru mal-istonku b’ċertu ħeġġa qisu xi ħadd qiegħed jiġri bil-kopp warajhom. L-uffiċċju kien vojt u bħall-friefet dort dawra tal-boloh miegħu. Il-kampjonat il-ħobża tagħna, imma t-Tazza taċ-Champions għandha ċertu maġija u palat li l-ebda ħobża għadha ħierġa minn forn tal-ħatab ma ttik.

Ftit wara l-istess ħabib li bgħattli l-messaġġ qalli li qiegħed jiftakar f’dik il-lejla li vvjaġġja minn Liverpool lejn Pariġi, meta fis-27 ta’ Mejju, 1981 Liverpool u Real Madrid iltaqgħu fil-finali tal-istess tazza.
Liverpool kontra Real Madrid, l-aħmar Bolxevista kontra l-abjad aristokratiku. Konfront bejn żewġ istituzzjonijiet li bejniethom jgħaqqdu erbatax –il titlu. AC Milan u l-istess Real Madrid biss jistgħu joffru aktar titli minn dan il-konfront. Konfront li ilu ma jiltaqa’ seba u għoxrin sena, u se jagħti lil Rafael Benítez iċ-ċans li jivvjaġġja bit-tim tiegħu lejn il-belt ta’ tweliedu għat-tieni darba fi staġun wieħed. Din id-darba speċjali ħafna aktar mill-ewwel darba, se jħaddem it-talenti tiegħu kontra t-tim li ssapportja meta kien għadu tifel u li li kkowċja ż-żgħażagħ tagħhom stess fil-bidu tal-karriera tiegħu. Waqt li kien qiegħed jistejqer f’daru wara operazzjoni tal-ġebla, żgur li nesa l-fjuri ta’ madwaru u sidru ntefaħ. Ugwalment ċert li ħass ċertu kburija l-kowċ li waqt li l-imgħallem propja kien fis-sodda hu kien f’Melwood jagħmel ċert li kollox jibqa’ għaddej qisu xejn mhu xejn. Fl-istess lejla Sammy Lee kien fejn kulħadd xtaq li kien u l-midalja ta’ dik il-lejla żgur li deheret tleqq aktar f’għajnejh mis-soltu meta fil-għaxija mar lura d-dar.

Għalhekk għall-okkażjoni ttraduċejt ir-rapport tal-logħba ta’ David Lacey għall-ġurnal influwenti The Guardian li deher l-għada tal-logħba.

Liverpool..... 1
Real Madrid... 0

Liverpool saru l-ewwel klabb Brittaniku li rebaħ it-Tazza taċ-Champions tlett darbiet meta għelbu lil Real Madrid 1-0 f’Pariġi l-lejl li għadda f’finali li għalkemm rarament laħqet il-livelli għolja milħuqa fis-snin bikrin tal-istess kompetizzjoni, pproduċiet kuntest interessanti b’ ħafna kuntrasti.

Gowl tard ta’ Alan Kennedy żamm it-trofew fl-Ingilterra għall-ħames sena konsekuttiva u fit-tmiem il-Kop fakkar lill-Parc des Princes li la huma u lanqas it-tim mhu qatt se jimxu waħedhom. Fil-verita Liverpool dejjem dehru li x’aktarx joħorġu rebbieħa u r-rebħa waslet mhux tant wara maltempata imma wara serje ta’ rxiex minn ħin għall-ieħor li bħahom il-Pariġini bdew jevitaw il-ġurnata kollha.

Madankollu, jekk kien hemm persuna li seta’ jċaħħad lil Liverpool mir-rebħa, dan kellu jkun Juanito. L-Ispanjol ċkejken, wieħed mill-arkitetti tal-umiljazzjoni tal-Ingliżi f’Wembley f’Marzu, sfida l-awtorità ta’ Liverpool f’nofs il-grawnd fl-ewwel taqsima, waqt li fit-tieni beda javvanza lejn id-difiża b’effetti tajba tant li deher li seta’ jisfida l-loġika tal-andament tal-logħba, li kienet qiegħda xxaqleb lejn suċċess Brittaniku.

Il-vittorja ta’ Liverpool taf kollox lis-snin twal ta’ esperjenza fil-kompetizzjonijiet kontinentali. Real, minkejja t-tradizzjoni kbira fit-Tazza taċ-Champions, kompartivament dehru mingħajr esperjenza u ħażen speċjalment fid-difiża. Mill-bidu nett Liverpool qattgħu f’biċċiet it-tgħassis raġel ma’ raġel tal-Madrid. Souness, ġaladarba taffa l-effetti tal-fawl minn Sabido, kien profondament influwenti bħal dejjem, Lee ġera u għafas b’qawwa fuq il-lemin, bil-full-backs, Neal u Alan Kennedy, dejjem lesti biex jagħfsu il-fuq waqt li Hansen u Thompson baqgħu soda waqt perjodu skomdu fejn Real heddew li jsibu gowl.

Fl-ewwel taqsima Dalglish, ġie miżmum wara l-ewwel darba li ħarab lil Cortes imma rarament reġa’ nżamm wara, u kien ta’ theddida kontinwa fil-kaxxa l-kbira tar-Real. Dan il-vantaġġ seta’ ta gowl lil Liverpool ħafna aktar kmieni. Wara l-ħin tal-mistrieħ Dalglish lagħab aktar irtirat, jara li jiġbed lejh id-difensuri biex isir l-użu massimu mil-ġirjiet ta’ McDermott fl-isfond tal-qoxra Madrilena. Hekk kif Liverpool bdew jiddominaw iżda baqgħu ma skurjawx, il-logħba saret aktar perplessament bilanċjata aktar ma beda jgħaddi l-ħin.

Liverpool setgħu marru minn fuq fl-ewwel nofs siegħa, meta Augustin salva xutt imżerżaq ta’ Alan Kennedy, McDermott tefa’ għoli, u Dalglish reġa’ dar b’ħeffa biex jinkwieta lil Cortes iżda ma setgħax jikkonkludi b’xutt b’saħħtu biżżejjed li jikkonfondi lill-goalkeeper.

Real ħadu l-ħin tagħhom biex jikkordinaw fuq istess livell. Madankollu il-periklu beda jberrgħen għal Liverpool meta Juanito beda jfittex l-opportunitajiet li jdaħħal fil-logħba lill-kollegi ġejjin għall-passijiet tiegħu li bdew jaqbżu d-difiża ta’ Liverpool. Ballun minn dawn sab lil Camacho jaqbeż lil Hansen sabiex jixxutja barra meta Clemence kien barra minn postu.

Ir-rwol ta’ Cunningham kien wieħed periferiku. Għal darba darbtejn l-abbiltà u l-aċċelerazzjoni tiegħu heddew li jieħdu xi waħda mil-linji laterali ta’ Liverpool, iżda ftit jew wisq ġara ankè mill-avvanzi l-aktar promettenti tiegħu.

Ftit minuti qabel tmiem l-ewwel taqsima Neal, waqt li jattakka minn fuq il-lemin, sab lil Dalglish, li żamm il-ballun b’ċertu sengħa u baram il-ballun f’passaġġ lejn Souness, li kien ġej tard lejn id-difiża ta’ Real bla kliem u bla sliem. Agustin ma setax iżomm ix-xutt imma l-Iskoċċiż ukoll falla li jilħaq ir-rebound.

Liverpool dehru jew se jirbħu b’mod metodiku jew inkellà jitilfu bi trasukraġni, u meta Juanito beda jassertixxi l-abbiltà tiegħu fuq il-logħba, dawn iċ-ċirkustanzi tal-aħħar dehru jidhru aktar possibli. Kmieni fit-tieni taqsima Liverpool waqfu għal offside kontra Cunningham li iżda ma ngħatax u hawnhekk Camacho ġie mħolli jiġri waħdu lejn Clemence. Il-goalkeeper, ħareġ minn postu, u ġie megħlub minn lob straordinarju , imma ħa r-ruħ mal-bqija tal-Brittanja meta ra l-ballun jogħla fuq il-lasta mimduda.

Fl-aħħarnett il-logħba ġiet mirbuħa għal Liverpool b’taqbila bejn iż-żewġ Kennedys. Ray tefa’ throw-in lejn ix-xellug fejn Cortes deher f’pożizzjoni li jilħaq. Iżda l-ballun laħaq lil Alan, li l-ħarba tiegħu minn mal-linja vertikali ssorprendiet lil Real. Cortes għafas leġġeralment lil Alan Kennedy, imma l-momentum ta’ dan tal-aħħar ġarru biex jitfa’ xutt bix-xellug fir-rokna tat-tieni lasta. Wara dan Liverpool setgħu żiedu ma li kellhom hekk kif Real Madrid issagrifikaw kull ma kellhom fid-difiża għal gowl min-naħa tagħhom iżda kien Agustin li kellu jagħmel numru ta’ parati kuraġġjużi.

Liverpool: Clemence, Neal, A Kennedy, Thompson, R Kennedy, Hansen, Dalglish (Case), Lee, Johnson, McDermott, Souness.

Real Madrid: Agustin, Sabado, Navajas, Cortes (Pineda), del Bosque, Angel, Camacho, Steilike, Juanito, Santillana, Cunningham.

Heysel, 1985

2008-12-08T16:29:00.003+01:00

‘We won it three times without killing anyone’

Dan l-aħħar kont mistieden fi programm radjufoniku u mistieden ieħor bħali li huwa membru tal-Manchester United Supporters Club (Malta) irrimarkali l-frażi ta’ fuq. Hija frażi li tismagħha kemm il-darba tiġi kantata f’Old Trafford, meta t-tim oppost ikun kwalunkwe. Ovvjament dawn qegħdin jirreferu għat-traġedja ta’ Heysel li ġrat fid-29 ta’ Mejju, 1985, fejn fil-finali tat-Tazza taċ-Champions bejn Liverpool u Juventus, disgħa u tletin persuna tilfu ħajjithom. Illum il-ġurnata grazzi għall-pluraliżmu fix-xandir, isiru programmi fuq programmi. Il-kwantita żdiedet infinitament, sfortunatament iżda jiena personali għandi dubju serji kemm il-kwalita żdiedet bl-istess mod. Nammetti li llum huwa faċli ħafna aktar biex wieħed isemma’ leħnu, biss naħseb li huwa ż-żmien ukoll biex l-ewwelnett il-preżentaturi jieħdu ħafna aktar responsabbilita, għax huwa tajjeb li student jingħata ċertu għodda f’idejh, biss huwa daqstant importanti li l-għalliem jurieh kif juża din l-għodda u aktar minn hekk jara li ma jweġġax huwa stess jew lil ħaddieħor. Ukoll il-mistieden jew kull min isemma’ leħnu għandu juri wkoll ċertu rispett lejn min qiegħed jisimgħu u japprezza l-fatt li għandu dan id-dritt li jsemma’ leħnu, u għalhekk dan il-privileġġ jużah b’ċertu rispett.

Jiena nifhem ir-rivalitajiet li jeżistu, u ngħixhom ukoll. Rivalita hija li tagħmel ħafna drabi l-isport dak li hu, bħal kif il-kompetizzjoni tmexxi suq. Mar-rivalita iżda jeżisti r-rispett, li huwa importanti fl-isport daqs ir-rivalita u jagħmlu differenti u rispettabli aktar minn oqsma oħra tal-ħajja.

* * * * *

Il-futbol huwa ħafna aktar minn sempliċi logħba. X’jiġri fil-logħba u fl-istadji huwa ħafna drabi mera ta’ x’qiegħed jiġri fis-soċjetà. Id-diżastru ta’ Heysel ġara fl-1985, f’nofs it-tmeninijiet. Meta llum naraw tant investiment fi stadji, fejn li tattendi logħba futbol hija kważi sikura daqs kemm meta tmur it-teatru, huwa faċli li ninsew kif il-futbol kien jitqies f’dawn iż-żminijiet. Għalhekk inħoss li għandi nibda billi mmorru lura fit-tmeninijiet, id-diċenju ta’ Margaret Thatcher, jew aħjar ta' The Iron Lady.

Flimkien mal-futbol inħoss li l-mużika ħafna drabi wkoll tirrifletti x’qiegħed jiġri fis-soċjetà. Il-grupp minn Coventry, The Specials kien laqat il-musmar fuq rasu bid-diska Ghost Town li ħarġet f’Ġunju tal-1981 u laħqet l-ewwel post tal-klassifika Ingliża u damet hemmhekk għal tlett ġimgħat sħaħ.

This town is coming like a ghost town
All the clubs have been closed down
This place is coming like a ghost town
Bands won’t play no more
Too much fighting on the dancefloor

Il-grawnds, it-toroq ta’ ħdejn il-grawnds u d-dancefloor kienu ħafna drabi simili għal xulxin. Jaqblu bħal qalziet, qmis u ġlekk tal-istess libsa. Il-qgħad fl-Ingliterra f’dawn iż-żminijiet kont tista’ tmissu b’idejk, u hekk kif in-numru ta’ dan is-suġġett tela’, invarjabilment il-kriminalita u d-delinkwenza bdew jgħolew.

Il-fenomenu tal-hooliganism kien ħafna drabi fuq l-ewwel faċċati tal-gazzetti Ingliżi. F’kull tournament li l-Ingliżi ħadu sehem fit–tmeninijiet, b’mod partikulari fit-Tazza tan-Nazzjonijiet Ewropew tal-Italja fl-1980, Ġermanja fl-1988 u Tazza tad-Dinja fi Spanja fl-1982, dan il-fenomenu kien assolutament bla kontroll u rażan u fil-fatt ħafna drabi t-tim nazzjonali ġie mhedded li jitkeċċa.

Liverpool f’dawn iż-żminijiet u anke ta’ ftit qabel kienu jilgħabu fl-Ewropa b’mod konsistenti, u jibqa’ l-fatt li s-support kien ta’ kredtu għall-klubb li kien qiegħed jiddomina, meta ntrebħu erba’ Tazzi taċ-Champions f’seba’ snin. Liverpool bħala belt minn dejjem kienet tħobb tpinġi ruħha differenti mill-bqija tal-Ingilterra. Bl-influss qawwi Irlandiż u kunsill pjuttost xellugi f’dawn iż-żminijiet meta l–Ingliterra kellha gvern Konservattiv, mill-ewwel tifhem dan il-kuntrast. Il-miżuri drastiċi tal-gvern ta’ Thatcher laqtu lil Liverpool agħar mill-bqija tal-Ingilterra. Il-port li kien il-polz ta’ din il-belt beda prattikament jaqa’ fuq saqajh. Il-Merseyboom ta’ żmien The Beatles kien biss memorja passata. Il-futbol iżda żamm lil Liverpool fuq il-mappa meta Liverpool F.C. baqgħu jiddominaw u b’hekk offrew ukoll aljenazzjoni minn dawn iż-żminijiet diffiċli.

Li ġara f’Heysel, kien kompletament kontra n-norma tal-imġieba tal-partitarji ta’ Liverpool. L-ewwelnett, Liverpool permezz tas-CEO ta’ dak iż-żmien Peter Robinson mill-ewwel urew id-diżapprovazzjoni tagħhom għall-għażla ta’ Heysel mill-UEFA. Dan il-grawnd kien pjuttost antik u fi stat ta’ telqa, fejn is-sigurta tal-partitarji kienu mħarrsa u ta’ prijorita daqskemm kienu mħarrsa d-drittijiet tas-suwed fl-Afrika ta’ Isfel fi żmien l-apartheid tal-istess żmien. Il-mod ta’ kif tqassmu l-biljetti ukoll ħallew ħafna x’wieħed jomgħod meta ngħata blokk sħiħ għall-partitarji ‘newtrali’, meta fil-Belġju kien hemm komunità imdaqqsa ta’ Taljani. Dan il-blokk kien imiss mal-blokk riservat lill-partitarji ta’ Liverpool. Ħafna partitarji għadhom sal-ġurnata tal-lum bil-biljett mhux mimsus. Ħafna nies daħlu fil-grawnd mingħajr ma ġew mistoqsija biex juru l-biljett, il-passaport biex inti tidħol fil-grawnd minflok f’pajjiż. Jissegregaw lill-partitarji kien hemm barbed wire li aktar kien jixraq lil gallinar b’tiġieġa mgħaxxa ġo fih.
Bil-blokka allokata għal Liverpool qiegħda tfur bin-nies, meta l-blokka tas-suppost partitarji newtrali kienet nofsha biss mimlija, inevitabliment dan il-barbed wire inqata’, u ammont ta’ partitarji qabżu lejn din il-parti. Kien hemm moviment aktar milli mistenni, u jiena l-ewwel wieħed li nammetti li Liverpool kellhom sehem fih sewwa b’riżultat li ħajt partikolari waqa’ li kellu konsegwenzi katastrofiċi.

Il-logħba ntlagħbet xorta waħda. Juventus ħarġu rebbieħa bl-iskor ta’ 1-0. L-iskor minn fulkrum ta’ kollox sar formalità.

Thatcher sabet ix-xoqqa f’moxxtha biex turi snienha u turi l-istmerrija tagħha b’mod pubbliku. Il-klabbs Ingliżi ġew imċaħħda milli jipparteċipaw fil-kompetizzjonijiet Ewropej għal ħames snin. It-tajn tar b’aktar aggressivita għall-isem ta’ Liverpool. Storja ta’ għoxrin sena li bdiet taħt Bill Shankly li kienet imsemmija biss għas-suċċessi, bnadar ħomor u kant oriġinali ġew mitlufa f’ħakka t’għajn.

Inkjesta uffiċjali qatt ma seħħet. Is-segretarju ġenerali tal-UEFA, Hans Bangerter ingħata sentenza ta’ tlett xhur sospiża u multa ta’ 30,000 Frank Belġjan. Il-President tal-FA Belġjana , Albert Roosens ingħata sentenza ta’ sitt xhur sospiża, filwaqt li John Mahieu, Kaptan tal-Pulizija ta’ Brussels ingħata sentenza ta’ tlett xhur sospiżi u multa ta’ 500 Frank Belġjan, li huma ekwivalenti għal €32.

Huwa fatt li kieku ċertu movimenti u forsi anke insulti ma sarux, ma kienx jiġri li ġara. Huwa fatt ukoll li idejalment jekk tħalli l-bieb ta’ barra miftuħ ħadd m’għandu jidħol, għax il-privatezza hija sagrosanta. Huwa fatt ukoll li idejalment m’għandniex bżonn pulizija u li l-liġijiet qegħdin hemm biss biex jiggwidawna. Huwa daqstant fatt li r-realtà u l-idejaliżmu huma ferm il-bogħod, u s-soċjetà dan taċċettah, tant li tistenna li tkun imħarrsa mill-pulizija.

Il-frażi tal-bidu nett ma tiġiex kantata għax iħossu għal dawk id-disgħa u tletin li tilfu ħajjithom b’mod hekk traġiku. Hija biss ossessjoni fuq rival u ċelebrazzjoni ta’ mwiet. Sfortunatament iżda l-qaħba milli jkollha ttik. Il-logħba tal-ballun għalija hija ħarba mir-realtà, u finali tat-Tazza taċ-Champions għandha dejjem tkun ċelebrazzjoni ta’ futbol u taħlita ta’ żewġ kulturi.

Disgħa u tletin isem li għandhom jibqgħu mfakkra:

Rocco Acerra (29)
Bruno Balli (50)
Alfons Bos (21)
Giancarlo Bruschera (21)
Andrea Casula (11)
Giovanni Casula (44)
Nino Cerrullo (24)
Willu Chielens (17)
Giuseppina Conti (17)
Dirk Daenecky (51)
Dionisio Fabbro (51)
Jacques François (35)
Eugenio Gagliano (35)
Francesco Galli (25)
Giancarlo Gonnelli (20)
Alberto Guarini (21)
Giovacchino Landini (50)
Roberto Lentini (31)
Barbara Lusci (58)
Franco Martelli (46)
Loris Messore (28)
Gianni Mastrolaco (20)
Sergio Bastino Mazzano (38)
Luciano Rocco Papaluca (38)
Luigi Pidone (31)
Bento Pistolato (50)
Patrick Radcliffe (44)
Domenico Ragazzi (44)
Antonio Raganese (29)
Claude Robert (43)
Mario Ronchi (43)
Domenico Russo (28)
Tarcisio Salvi (49)
Gianfranco Sarto (47)
Amedeo Giuseppe Spalaore (55)
Mario Spanu (41)
Tarcisio Venturin (23)
Jean Michel Walla (28)
Claudio Zavaroni (28)

Strieħu fis-sliem.

Working Class Hero

2008-11-18T22:28:00.005+01:00

Trabba fil-periferiji ta’ Buenos Aires, fis-subborg ta’ Villa Fiorito, subborg li jagħmel il-Mandraġġ ta’ Ġuże Ellul Mercer jidher qisu Pariġi fir-rebbiegħa. Kif jiftaħ John Lennon stess fid-diska tat-titlu ta’ hawn fuq, malli twieled, probabilment bdew iġiegħluh iħossu żgħir. Biss kuntrarju għal ħafna, dan il-bniedem kien jipposjedi talent rari, u kien hemm min anke fis-sittinijiet ġibidlu filmati tiegħu stess jgħaqqadha lil kulħadd fit-toroq imħarbta. U kien anke mistieden biex juri t-talenti tiegħu fl-intervall tal-logħba fil-Bombonera. Wara li kien qatta’ siegħat sħaħ jilgħab b’larinġa, il-ballun ġie faċli għalih u mmeżmeriżża dan l-oġġett b’faċilita.

Ta’ sittax –il sena’ ddebutta ma’ Argentinos Juniors, u ftit wara kien qiegħed jagħmel parti mill-Under 17 ta’ pajjiżu fejn mexxa lil sħabu għat-titlu ta’ ċampjins tad-dinja. Id-debutt man-nazzjonal inkiseb fl-istess età tad-debutt mal-klabb tiegħu, fi żmien meta l-Arġentina kienet qiegħda tipprepara għat-Tazza tad-Dinja ġewwa darha stess, għall-ewwel darba u l-uniku darba sal-ġurnata tal-lum. Waqt li parti sostanzjali tal-Arġentini kienu qiegħdin bil-vistu għall-qraba tagħhom li sparixxew darba għal dejjem fi żmien li l-pajjiż kien immexxi minn dittatorjat militari, il-kowċ ta’ dak iż-żmien, Cesar Luis Menotti kiser qalb dan it-tifel ta’ sbatax –il sena u lanqas imqar inkludieh fl-iskwadra. B’ċans tad-deheb li l-pajjiż kollu jaljena ruħu minn dak kollu li għaddew minnu fil-passat u fil-preżent bil-konfetti mitfugħa qabel kull logħba, ma kien hemmx post ta’ riskji fuq tifel ta’ sbatax –il sena.

They hurt you at home and they hit you at school

It-talent kien wisq kbir biex jintilef minn din id-daqqa ta’ ħarta u minn Argentinos Juniors, akkwista transfer mal-klabb kbir Arġentin ta’ Boca Juniors. Sar eroj tal-Bombonera, u fit-Tazza tad-Dinja tal-1982, kien ovvjament għażla awtomatika. Kellu l-mumenti tiegħu, imma l-avventura tiegħu spiċċat qabel ta’ sħabu meta kontra r-rivali eterni Brażil tkeċċa wara li rritalja.

Ġimgħat wara iżda reġa’ rritorna lejn Spanja, fejn bħal kull plejer Sud Amerikan ieħor, qata’ xewqtu u qata’ passaġġ lejn l-Ewropa. Ftit ġimgħat qabel tkeċċa fl-Istadju Sarria tal-Espanyol, iżda din id-darba ġie ppreżentat fin-Nou Camp ta’ Barċellona. Hemmhekk qatta sentejn, fejn ħafna xhur sħaħ minnhom qattagħhom fuq sodda jew f’xi gym jipprova jirkupra mill-aħħar daqqa voraċi.

Mir-reġjun ta’ Katalunja, niżel ftit aktar l-isfel, fi klima li taqbel aktar miegħu, imma aktar milli klima sab ambjent li kien maħluq għalih, bħal meta bebbuxu jsib qoxortu wara li tħajjar joħroġ minnu għal ftit ħin. Napli, l-belt li bħalissa qiegħda tinstema’ tant mhux għax kellha lil dan il-persuna fit-tim tagħha, jew għax saret l-aktar desitnazzjoni turistika attrejenti għal min għandu l-bżar xi jroxx, imma għax persuna mill-istess belt kiteb ktieb li wera’ l-wiċċ veru tal-Mafja, u li f’din il-belt tiddomina aktar milli r-reġina Vittorja ddominat fl-Ingilterra fis-seklu dsatax. Imma għal xi żmien l-emarġinati tal-Italja kellhom eroj, li tahom raġuni valida biex iqumu fil-għodu, u jimlilhom sidirhom bi kburija. Il-wara ta’ nofs in-nhar tal-Ħadd sabu min jimlihulhom bl-aqwa mod possibli, u b’ewforija li ddum sal-Ħadd li jmiss. U dak li kien biss ħolm sar realtà, u l-iskudetto ntrebaħ għal darbtejn. L-isem ta’ Diego f’Napli sar komuni aktar minn ta’ Pawlu f’Malta.

U f’sajf minnhom wara staġun ma’ Napli, vvjaġġa lejn il-Messiku għat-Tazza tad-Dinja tal-1986. U hawnhekk sab podju maħluq għalih. Erba’ snin wara l-gwerra tal-Falklands, fejn Margaret Thatcher rebħet simpatija minn sezzjoni tal-poplu Ingliż li kien qiegħed jara l-influwenza ta’ pajjiżu dejjem jisfuma u għalhekk iddecidiet li tpaxxihom billi tuża l-armata tagħha fuq gżira ta’ 3,000 ruħ. U b’hekk tat sens akbar lil min ried iħabbat fuq sidru waqt il-‘God save the Queen’. Bi ħżunija ta’ bniedem tat-triq u mingħajr id-diplomazija ta’ Thatcher għola’ ma bniedem fih daqsu u nofs u tefa’ l-ballun fix-xibka mhux bir-ras imma b’idejh. U ftit wara għallem lill-bqija tad-dinja, kif taqbad ballun minn nofs il-grawnd, tevita plejer wara ieħor u meta tħossok komdu titfa’ fix-xibka. U wara jkollok l-awdiċità li l-ewwel gowl ma kienx b’idejk imma bl-id ta’ Alla, u ssawwar leġġenda mal-erbat irjieħ tad-dinja. Ġimgħa wara, wara tlett ġimgħat fuq podju metaforiku, tela’ fuq podju konkret u għolla t-Tazza tad-Dinja.

L-avventuri tiegħu ma kienux ristretti biss għal ġo grawnd tal-futbol. Waqt li kien artist fil-grawnd fuq il-ħaxix, barra kien ribelluż u aggressiv kontra l-istabiliment u n-normi mposti mill-FIFA u l-bqija. U l-ħajja privata tiegħu kellha bl-aktar mod akut u forsi kattiv tfakkarna li wara kollox dan il-persuna huwa uman u li għandu l-vizzji u d-difetti tiegħu. Il-kokaina għoġbitu, u forsi kif darba Robbie Williams qal, li ppermettuli nsemmih fl-istess bloggata ta’ dan il-ġenju, kien il-mod kif Alla jfakkru li għandu flus iż-żejjed. U wara li għoġbitu rikbitu aktar minn kelb sħun fuq kelba fi żmien in-namra. U erba’ snin, din ir-rikba dehret li waslitu lejn il-qabar u t-tama li darba ta lin-Naplitani u l-Arġentini, issa ftit kien baqa’ minnha għalih innifsu. Imma donnu it-teorija’ li huwa sempliċiment uman qalgħet daqqa ta’ ħarta u fil-fatt ħareġ mill-isptar qawwi u sħiħ.

Il-kontroversja jew aħjar il-problemi jiġru warajh, u forsi ankè joħloqhom huwa stess. Imma l-personalità tiegħu u dak li għamel b’ballun tal-ġilda tpatti ta’ kollox. Ilsienu kultant jew dejjem jikkmandah imma il-ġenji trid tiskużalhom d-difetti għax mingħajrom id-dinja ċatta u mhux sfera. U l-FA Arġentina lagħbet karta fuqu u tatu t-tmun tan-nazzjonal fi żmien it-tellieqa bejn Obama u McCain. U għal ftit ħin l-elezzjoni presidenjali Amerikana twarrbet ftit miċ-ċentru tal-univers. Il-puritani kemmxu xofftejhom biss, il-poplu Arġentin reġa’ sebaħ jittama. Wara kollox...

If you want to be a hero well just follow me

John Lennon kien jaf x'inhu jgħid.

Xejn minn erbgħa

2008-10-17T18:58:00.003+02:00

‘Kuntent b’telf ta’ anqas minn erba’ gowls.’

Il-kowċ Ċek qal fil-pubbliku dak li kull Malti kien qiegħed jaħseb u jħoss f’qiegħ qalbu. Il-Katalani jxejjru maktur abjad meta l-affarijiet imorru kontra u jridu juru d-diżapprovazzjoni tagħhom. Fitzel qabad l-akbar liżar abjad possibli u dendlu mal-akbar arblu ta’ fuq il-bejt tal-M.F.A. Għal bniedem li kien juri ċertu twemmin u li qisu ried jipprova li l-mentalità tagħna hi l-akbar għadu, dan il-kliem stona. U għal wieħed li trid tfittex bir-reqqa biex issib kwotazzjoni tiegħu, dan il-kliem heżżeż l-erba’ ħitan tal-M.F.A.

Fil-kampanja li għaddiet, Fitzel kiseb numru rekord ta’ punti. Kiseb rebħa fuq l-Ungerija, tlettax –il sena wara l-aħħar rebħa uffiċjali, dik ta’ 1-0 fuq l-Estonja bit-tim immexxi minn Pippo Psaila, kiseb drò barra minn darna mal-Moldovja, u fil-festa pubblika tal-Vitorja, qajjem ċertu patrijottiżmu hekk fil-ġurnata tana xi ħaġa tal-preżent li stajna nifirħu biha meta nkiseb drò ta’ 2-2 mat-Turkija, tim li ftit wara wasal sas-semi-finali tal-Euro 2008. Ir-riżultati waqfu hemm, imma l-gowls baqgħu jaslu u xi konsolazzjoni jew gowl tal-bandiera dejjem ħadna f’Ta’ Qali.

Illum, sempliċiment ftit xhur wara l-ottimiżmu nbidel fis-soltu inferjorità, n-nies fil-grawnd inbidlu fis-soltu baħħ u l-entużjażmu fis-soltu apatija. Kollox ta’ taħt fuq, biss b’ċertu familjarita bħal wieħed li jħobb jgħix fl-imbarazz.

Il-plejers baqgħu l-istess. Il-maġġoranza assoluta tagħhom għadhom fl-aħjar tagħhom. Ma kienx xi żmien ta’ tranżizzjoni. Mhuwiex iż-żmien ta’ meta John Buttigieg, Ray Vella u Carmel Busuttil spiċċaw kollha f’salt. Gilbert Agius, Jamie Pace u Michael Mifsud kollha għadhom hemm. Is-sinsla ma ntmessietx.

* * * * *

Ipparkjajt ftit il-bogħod biex ma ninqabadx fit-traffiku wara. Jien u miexi u rajt il-floodlights jagħtu fuq Ta’ Qali għaġġilt il-pass. Il-ġibda għadha ftit hemm. Dħalt, sibt post b’għażla estensiva u rajt sidieni vojta aktar milli hawn postijiet vojta f’Malta u Għawdex b’kollox bħalissa. Il-letarġija reġgħet daħlet sew. Bdiet il-logħba. Xejn speċjali, imma lanqas gravi u għalhekk fil-mument aċċettabli. Qomna forsi darba jew darbtejn minn fuq is-sit, umbgħad daqshekk. Corner, żewġ daqqiet ta’ ras u gowl. Kontra. Għadda ftit ħin u wasal il-ħin tal-mistrieħ.

U l-purċissjoni kompliet fit-tieni taqsima. Purċissjoni li tħabbatlek qalbek daqs ritmu kajman ta’ katuba. U r-ritmu baqa’ sal-aħħar jew kważi. Telfa oħra u anke l-gowl tal-bandiera baqa’ ma wasalx.

L-għada niftaħ il-gazzetta u l-kowċ jidher li homesick. L-avventura ġo pajjiż ieħor bix-xemx inqalbet issa f’rutina il-bogħod mid-dar. Is-sessjonijiet tat-taħriġ mhumiex meħuda bis-serjeta u x’jagħżel aktar ma tantx hemm. Jipprova jgħallem imma għandu udjenza b’widnejn torox u issa l-vuċi bdiet titlaq sew. Xeba’ jitkellem mal-ħajt u l-ġimgħa l-oħra minflok sab il-media Maltija.

Is-sinsla baqgħet hemm, imma s-saqajn immwaħlin fit-tajn.

Spanja vs Ġermanja

2008-06-28T19:16:00.002+02:00

Ġermanja, pajjiż bi storja ta’ sitt titli – maqsumin ugwalment bejn dawk mondjali u bejn Ewropej. Spanja, pajjiż bi storja ta’ titlu wieħed – Ewropew li seħħ erbgħa u erbgħin sena ilu. Id-differenza ma tieqafx hemm iżda. Mhux sempliċiment konfront ta’ bejn min rebaħ ħafna u min rebaħ ftit. Konfront ta’ tifel li dejjem l-ewwel fil-klassi imma forsi n-nerdiżmu tiegħu jimpedieh mill-popolarità tal-bqija tal-klassi, bejn minħabba għira u bejn nuqqas ta’ kapaċità li joffri kumpanija tajba. Spanja, forsi dak it-tifel li qabel l-eżamijiet juri ċertu kunfidenza u jidher li jipprometti, il-bqija tal-klassi trid toqgħod ħdejh għax cool, joffri argumenti mill-aqwa fil-filosofija u l-arti imma fil-matematika u l-fiżika – żewġ suġġetti ta’ bilfors ifalli.

Żewġ pajjiżi li għandhom il-qasmiet tagħhom. Fil-Ġermanja, l-qasma kienet iswed fuq l-abjad – ħajt li qasem il-belt ta’ Berlin u li spiċċajna b’żewġ stati. Il-Lvant kontra l-Punent. Politika kommunista kontra dik li tħaddan prinċipji kapitalisti, fejn is-suq soċjali ekonomiku jiddetta. Spanja, il-qasma hija aktar griża – pajjiż b’ħafna nazzjonijiet fih innifsu u li joħloq qsim bejn politika ċentralista, nazzjonalista u ta’ seperatiżmu. Staqsi persuna minn Barċellona, n-nazzjonalita tiegħu u jirrispondik ‘Katalan’. Rivalità li titraxxendi ruħha b’mod spettakolari fil-logħba s-sabiħa u li tagħtina wieħed mill-aqwa derby fl-Ewropa – Barċellona kontra Real Madrid.

Fuq naħa tal-munita għandna pajjiż li jagħżel lil Angela Merkel, ċentru-leminista bħala l-kap tiegħu. Persuna li mqabbla mal-ex Prim Ministru Ingliż Margaret Thatcher, bejn għax mara bħalha u aktar importanti minn hekk għax tħaddan ideoloġiji simili li tawha l-laqam ta’ ‘The Iron Frau’. U min-naħa l-oħra għandna pajjiż li jeleġġi lil Josè Zapatero bħala l-Prim Ministru tiegħu li huwa aktar magħruf bħala ‘Mr Nice Man’, mill-Partit Soċjalista Spanjol. Merkel rebħet lill-pubbliku billi wegħdet nuqqas ta’ qgħad u anqas burokrazija. Zapatero rebaħ lill-pubbliku Spanjol billi wiegħed li jirritorna t-truppi Spanjoli mill-gwerra tal-Iraq, wiegħed livell ta’ edukazzjoni aħjar u żied il-paga minima, kif ukoll legalizza żwiġijiet bejn persuni tal-istess sess. Jidher li fi Spanja l-moralità għadha punt li trebbaħ u ttellef elezzjoni. Il-vjaġġ innifsu huwa meqjus importanti daqs id-destinazzjoni.

Qabel ma beda dan il-kampjonat, kellna xi ħadd li jġorr aspettattivà, u ieħor li għandu ħolma, li dejjem ikollu qabel jibda kollox u ddumm għall-ewwel ftit imma titfarrak malli ssib l-ewwel iebes. Bħal mewġa li tara ġejja mill-bogħod kollha arja, u żżid fit-tul u l-għoli tagħha, tibla’ l-iskollijiet żgħar imma tispiċċa f’ragħwa malli ssib l-blat għoli. Spanja għelbet l-iskollijiet kollha b’ċertu stil u meta kien hemm bżonn b’reżilenza. L-attakk għamel xogħolu u skorja mingħajr ma kien ta’ detriment għad-difiża fejn f’ħames logħbiet ikkonċedew tlett darbiet biss. Mal-istil ma ġietx sagrifikata s-sustanza. Il-qalziet ġie meħjut sabiħ bħas-soltu u l-bwiet ma tħallewx imtaqqba għax ma jidhrux. U meta kien hemm bżonn jiġi mxammar ħalli jgħaddi mix-xmara li s-soltu tbeżża’ għax fiha ħafna stejjer ta’ sfortuni ma ddarrasx.

Ir-reżilenza leġġendarja Ġermaniża ma ddiżappuntantx. Sabet ruħha minn taħt u rrispondiet bħas-soltu. Webbset rasha bħas-soltu u bħas-soltu għaddiet tagħha. U issa sabet ruħha f’post li ilha ma ssib ruħha fih sitt snin u qiegħda taspira għall-podju li ilha ma titla’ tnax –il sena.

Il-Liga kontra l-Bundesliga, paella kontra frankfurters, rioja kontra birra, Löw kontra Aragones, Ballack kontra Senna, Shweinstiger kontra Silva, Klose kontra Torres. Stennija kontra ħolma, sudizzjoni kontra tehmiża.

Se jkollna stennija li tikkonferma ruħha, jew ħolma li ssir realtà. Kuntrasti u diversità magħqudin flimkien.

L'Oranje

2008-06-20T19:53:00.002+02:00

Jimlew l-istadju bl-oranġjo, kulur li jiżboq kull kulur iehor bil-faċilita ta’ larinġa li meta tħallatha mal-vodka ġġiblek it-tazza lewnha. Biss bħall-vodka jagħtuk dik id-dehxa, jekk qiegħed tilgħab kontra u bħal-laringa jtaffulek l-ispirtu tal-vodka jekk qiegħed issegwi bħala spettatur newtrali, u d-dehxa tal-vodka tibqa’ hemmhekk biex tnessiek il-mundanità tal-ġurnata.

Kowċ mingħajr wisq esperjenza imma l-preżenza tiegħu titlob rispett għax wiehed mill-kbar kemm fl-Olanda, Milan u l-bqija tal-Ewropa. Għall-plejers Olandizi din tiswa ħafna. Is-soċjetà Olandiża tistmerr l-awtorità. Ir-rispett ma tiksbux bil-pożizzjoni. Ir-rispett tiksbu b’għemilek u bir-riżultati. F’dan il-kampjonat għamel kollox għoxrin sena’ ilu fl-1988, meta kien parti minn tim u skorja l-isbaħ gowl individwalista. Ħa u ta mit-tnejn, tema’ u kiel fl-istess ħin.

U flok is-soltu ġlied u battibekki, tidher li qiegħda tirrenja ċertu għaqda u spirtu ta’ ħbiberija. U meta tkun magħluq flimkien għal ġimgħat sħaħ, il-bżonn ta’ dan kollu huwa imperattiv. Għax jekk qiegħed taħdem ma’ min ma tantx tniżżel agħar milli għandek xi tgħid ma’ tad-dar. Trid tqatta’ ħin mall-kollegi aktar milli ma’ tal-familja. Ikkunsidra li qegħdin nitkellmu fuq logħba ta’tim sħiħ u skwadra, u l-importanza timmultiplika.

Il-polza tellgħathom fi grupp li tlaqqam tal-mewt. Taffew il-laqam fl-ewwel logħba mat-Taljani u rredikolawha fit-tieni logħba kontra Franza meta umiljaw lill-Blues, qatgħu biljett għall-kwarti tal-finali u għaqqdu seba’ gowls f’żewġ logħbiet kontra ir-rebbieha u l-finalisti tat-Tazza tad-Dinja ta’ sentejn ilu fi spazju ta’erbat’ijiem. Seba’gowls li kienu bizzejjed biex ovvjament jtellgħuhom fis-seba’sema.

U jumejn wara, urew is-saħħa fonda fl-iskwadra meta b’disa’ tibdiliet għamlu li m’ghamlux Franza u l-Italja billi għelbu lir-Rumanija b’ċertu facilità. U l-integrità ta’ Van Basten ma tmissetx. Wettaq it-tibdiliet fit-tim tiegħu, tibdiliet li kellu kull dritt li jwettaq biex it-tim tiegħu jibbenifika aktar il-quddiem, dritt li nkiseb biż-żewg rebħiet fil-ġimgħa ta’ qabel u f’isem l-isportività għamel minn kollox biex jeghleb lit-tim ta’quddiemu anke jekk jaf li seta’ elimina wieħed minn żewġ favoriti ohra. U l-momentum tat-tim ħallieh għaddej.
Sa issa Van Basten u l-klan sħiħ tiegħu paxxa l-għajn, waqt li għadda mill-eżami tal-kuxjenza. Il-larinġa qisha tal-istampi u minn ġewwa mhux mittiefsa

Fejn kont?

2008-06-07T09:16:00.008+02:00

Bil-Kampjonati Ewropej issa magħna, kont fuq is-sit tal-UEFA u hawnhekk inzertajt ħames mill-aqwa gowls li ġew skurjati f’din il-kompetizzjoni. Ħames gowls minn żminijiet differenti, plejers differenti, eri differenti u ċirkustanzi personali differenti. Bħala wieħed li l-emozzjonijiet u l-fanatiżmu tiegħi dejjem investejthom fi klabb wieħed, ħafna drabi ma jkun baqa’ xejn x’tinvesti lejn tim nazzjonali u kompetizzjoni bħal din. Li ntendejt iżda li minn dawn il- ħames gowls, ftakart fejn kont u x’kien għaddej minni dak iż-żmien f’erbgħa minnhom. Mhux sempliċiment il-logħba s-sabiħa imma ankè l-logħba tan-nostalġija.

Zinedine Zidane vs Ingilterra, Ewro 2004

Kont il-klabb tagħna. Għal xi raġuni qatt ma nsejjaħlu l-każin, imma dejjem il-klabb. Il-każin, dak tal-banda. Mal-ġurnata kont qiegħed Għajn Tuffieħa u niftakar bdew jidħlu r-riżultati tal-ħames MEP Maltin. U fil-għaxija erħejtha lejn il-klabb, l-istess post fejn qattajt staġun sħiħ inqatta qalbi, imma llum bdilt il-post tiegħi. Minflok bil-wieqfa quddiem it-televiżjoni, kont fuq is-sufan, jew aħjar bank bil-cushions, rilassat insegwi minn distanza. L-Ingliżi marru 1-0 minn fuq u ftit wara David Beckham falla penalty. L-istima eżorbitanti ta’ dan il-plejer qatt ma stajt nifimha. Imma umbgħad illum barmil żejt jlaħħaq $139. Plejer tajjeb iva, imma kbir le. Imma miegħu dejjem ġarr ċirklu sħiħ miegħu u li bħalissa qiegħed l-Istati Uniti jikkonferma li Alla jlaqqa’.

Fil-ħin miżjud, Franza rebħu free-kick, ftit barra mill-kaxxa l-kbira. Zinedine Zidane ħa l-inkarigu. Zidane għalija kuntlarju għal min kif għadni kif semmejt kien plejer enormi mhux sempliċiment tajjeb u sa issa wieħed mill-aktar plejers favoriti tiegħi li qatt ma libsu l-flokk aħmar ta’ Liverpool u li nitpaxxa nħares lejh biss. Qatt ma kellu ċirkli jduru miegħu u dak fil-kotba tiegħi jtellgħulu ħafna punti żejda. Umli u fl-istess ħin juri superjorità. Stramb u fl-istess ħin meta toħroġ tridu miegħek. Kuntrast ta’ karattru li jitrasmettieh fil-logħba tiegħu. U dakinhar fl-aħħar ħinijet hekk reġa’ kkonfermah. Ħares naħa u tefa’ l-ballun fix-xibka n-naħa l-oħra, b’kuntrast ta’ sempliċità ma’ ġenjalità.

João Pinto vs Ingilterra, Ewro 2000

L-Ingliżi dak iż-żmien kienu taħt Kevin Keegan, kowċ li jħobb jattakka daqs li kieku qiegħed jilgħab fit-triq. Kieku kien tabib, tmur għandu b’tqaħqiħa u jispiċċa jaqlalek griżmejk ħa jkun ċert li ma terġax tqaħqaħ darba oħra u ta’ madwaru jgħidu kemm iħobb ix-xogħol.

Kienet ġurnata fejn kelli darsa ilha ttektek u bdejt nixrob il-vodka biex inmewwitha. L-Ingliżi sabu ruħhom 2-0 minn fuq imma l-Portugiżi bdew ġejjin u sabu d-dro b’dan il-gowl mill-isbaħ, fejn wara kross Pinto qabeż minn tulu u ħa l-ballun bir-ras. Il-ballun ħabat mal-lasta imma bħala ġustizzja mal-qabża tiegħu l-ballun daħal ġewwa.

L-għada mort għax-xogħol normali imma kelli nitlaq wara ftit għax id-darsa baqgħet ittektek u x-xogħol ma kienx hemm vodka. Id-dentist iżda ma kellux x’jaqsam ma’ Keegan. Qalgħali d-darsa biss flok ix-xedaq sħiħ.

Vladimir Beschastnykh vs Repubblika Ċeka, Ewro 1996

Kien is-sajf tal-1996. Is-sena li spiċċajt il-ħames snin tal-iskola sekondarja u għal darba l-eżamijiet kienu tlestew qabel il-kampjonati. Bdejt intiehem aktar il-liberta li ridt insostni bl-ewwel xogħol tiegħi tas-sajf. Dakinhar ta’ dan il-logħba kien hemm il-Ġermanja u l-Italja mill-istess grupp fl-istess ħin. Niftakarni nispiċċa ftit qabel mix-xogħol ta’ waiter u ma’ min kont naħdem wassalni sal-pjazza. Kien baqagħli ftit ieħor biex nasal id-dar u biex ma nitlef xejn dħalt fl-ewwel bar ħa nsegwi x’inhu għaddej. Kien il-Lord Nelson, li llum minn bar fejn kien il-mekka ta’min iħobb il-logħob tan-nar inqaleb f’ristorant ta’ ċertu klassi. U flok logħob tan-nar x’aktarx jissemmew ħafna logħob ta’ figuri min-negozjanti jippranzaw.

Dan il-gowl attwalment ma rajtux iseħħ direttament. Ħasra. Beschastnykh irċieva l-ballun f’territorju mejjet, dar u flok ra lil min ħa jqassmu, fajjar xutt fejn il-gowler qatt ma seta jġib. B’dan il-gowl it-Taljani kienu jgħaddu mill-grupp, imma li baqa’ f’moħħi u bħalissa qed narah ċar daqs il-kristall li eżatt wara li dħalt fil-bar iċ-Ċeki ġabu d-dro, li fisser li biċ-ċirkustanzi kif inhuma t-Taljani jinqalgħu. It-televiżjoni tal-Lord Nelson ovvjament kien fuq il-logħba tat-Taljani imma għamel kollegament malajr ma’ Anfield, fejn kienet qed tintlgħab il-logħba tar-Russi. U wara ffoka fuq Arrigo Sacchi li kien il-kowċ tal-Italja dak iż-żmien. U kien bniedem li jew tħobbu jew tobogħdu u niftakar kulħadd fil-bar jagħmel il-qrejjen lejh.

U wara tlajt bil-mod lejn id-dar, f’dik l-arja sajfija nidħak għax it-Taljani nqalgħu.

Marco Van Basten vs Russja, Ewro 1988

Żgur l-aktar gowl spettakolari minn dawn l-erbgħa u l-aktar sinjifikattiv meta tqis li sar fil-finali u wassal lill-Olanda jirbħu l-ewwel unur internazzjonali. Li m’għamilx Johann Cruyff, għamlu Van Basten u sħabu. Kross minn fuq ix-xellug lejn Van Basten, fejn dan tal-aħħar kien f’pożizzjoni angolatissima. Disgħa u disgħin plejer minn mija kien jara kif se jqassam lura. Ma kellu ebda dritt jiskorja. Imma Van Basten kien wieħed minn dawk il-wieħed minn mija jew aħjar minn elf li s-sens komun ma kienx jgħodd għalih għax kien ‘il fuq minnu u b’volley sammar il-ballun fix-xibka. Flok sempliċiment jirrestawra joħroġ arti oħra mit-tiġrif.

Dakinhar b’moħħ ta’ tifel dan il-gowl m’apprezzajtux wisq. Fil-fatt żammejt kontra l-Olanda, għax Van Basten, Gullit u Rijkaard kienu mal-Milan. Nofs il-klassi kienet magħhom, jien kont l-uniku wieħed mal-Liverpool u kienu jaqbdu miegħi. Niftakarni r-Russi kienu jiġbduni wkoll, bil-flokk kollu aħmar u CCCP fuq il-flokk. U missieri dejjem jgħidli li r-referees dejjem kontrihom għax Kommunisti. U l-ġibda lejn il-ħmar magħkus minn dejjem kienet hemm. Dakinhar imma lagħbu bl-abjad. U dakinhar għamel differenza għalija għax mort għand ħabib tagħna nara l-logħba biex naraha fuq it-televiżjoni tal-kulur flok fuq il-black and white tagħna.

Mitt elf skrin plasma llum imma diffiċli juru gowl isbaħ minn dan.

Tnejn ħżiena

2008-05-21T21:45:00.001+02:00

Il-bogħod mill-yada yada kemm jista’ jkun. Ma niflaħiex dis-sena. Xi ħaġa li dejjem kellha ċertu mistiċità marbuta magħha, u ġġagħlni noħlom, b’memorji li jġiegħluk timxi fuq il-baħar u wara tgerger li xarrabt il-qiegħ ta’ saqajk, tidher hemm qisha qaħb, imqaċċta kollha, u mimlija fwieħa tal-bottijiet minn fuq il-monti, biex jekk ma tarahiex, ixxommha, fi triq fejn ankè l-ġrieden tad-drenaġġ jaħsbuha darbtejn jekk jgħaddux minnha jew le.

Tnejn ħżiena ma jagħmlux waħda tajba, u għażla bejn żewġ ħżiena hija ċirkustanza aktar nawżjatika. U meta jiddaħħal fiha x-xinxilli tal-plastik, l-istonku aktar jibda jdur aktar, bħal meta toffri xi biċċa ġobon tat-tursina lil min ma jħobbx il-ġobon. Ir-riħa tiegħu x’aktarx anke lil min iħobb il-ġobon iddejjaq.

U bħalissa l-istess bħar-riħa tal-ġobon tat-tursina, diffiċli tevitaha. Għax donnu għamlet ix-xita u n-nies bħall-bebbux toħroġ iddur u tagħqad tfittex jew tilgħaq. U jien, x’jien nagħmel? Qiegħed naħrab ir-realtà? Jew qiegħed naħrab ix-xinxilli għax dejjem kont aktar dilettant tal-matt.

Bħalissa l-ġuħ qiegħed jagħfas, u l-platt qiegħed fil-kċina. Imma hemm televiżjoni jagħti u bħalissa qiegħed narah agħar milli ġobna tat-tursina, qisu ġobon tas-sajjieda, u aħjar bil-ġuħ milli bil-ħruq ta’ stonku.

Sitta u Disgħin

2008-04-18T21:24:00.003+02:00

Kien żmien differenti. Kien żmien ieħor. Dsatax –il sena ilu, l-logħba tal-ballun u dak kollu li ġġib magħha kienet annimal ieħor. Ma kienetx fuq it-televiżjoni l-ħin kollu. Ma kienx hemm personalitajiet jilgħaqu mal-madwar. Ma kienx hemm il-kuntratti tal-lum, b’żeri fuq wara aktar minn minn lira antika Taljana, jew taż-Żimbabwe bħalissa. Xalpa u biljett fil-but ta’ wara kien iġorr stigma. Bħal meta f’cafè mimili pretensjonijiet, tordna t-te’ ġo tazza. Jidħku bik.

Imma l-istigma ma twaqqfekx milli tħobb. Għax jekk fl-istigma hemm tistrieħ u taħrab, it-tebgħa ma timpurtakx. L-aktar, l-aktar tgħattiha b’xi ħaġa. U hekk kien għal ħamsa u għoxrin elf persuna, nhar is-Sibt, 15 ta’ April, 1989. Marru għas-semi-finali, lejn Sheffield, fl-istadju bl-isem ta’ Hillsborough. Il-Kummissarju nkarigat kien ġdid, ċertu wieħed Peter Duckenfield. Bħal meta kowċ ibiddel il-goal keeper qabel penalty. Imma forsi meta t-tim l-ieħor ma tirrispettahx u ma jġorrx wisq piż, ma tiddarrasx. U l-ħamsa u għoxrin elf daħlu, wieħed wara l-ieħor fil-gaġġa. Anzi f’erba’ gaġġeg, ta’ wara l-lasta. Ħadid jaqsam il-biċċa ta’ wara l-lasta f’erba’. Il-ġnub sparsi, u n-nofs jitgħaffġu. Ma kienx hemm min imexxi. Ejja ħa mmorru. Il-logħba ma ttardjatx. Ejja ħa neħilsu.

Ix-xemx għal darba ħarġet, imma mhiex tintlaħaq. Mhiex tinħass. Jinħass biss pandemonju, u l-arja kiesħa tal-mewt. U l-gradi ta’ quddiem jirreżistu. In-nifs jinżamm mhux bl-eċċitament imma bil-paniku. Awtoritajiet b’idejhom marbuta, imbeżża li jista’ jisfrattalhom xi żiemel u jarmihom mal-art. Ma kellhomx x’jinkwetaw. L-art kienet tat-tajjar u kien hemm jgħatti. Għax gvern konservattiv jista’ qatt jeħodha kontra min qiegħed jieħu ħsieb erba’ delinkwenti?

U sitta u disgħin jaraw il-flokk aħmar għall-aħħar darba. Sitta u disgħin familja titfarrak darba għal dejjem. Waqt logħba noli, ħarbu il-bogħod iżżejjed, inbarmu u qatt ma rritornaw. U min jaf hux aħjar jew agħar. Imma l-logħba tilfuha darba għal dejjem, u l-logħba ma baqgħet qatt l-istess mingħajrhom.

U l-qraba għadhom ifittxu t-traċċi ta’ x’ġara sew, bl-insulti ta’ kumpilazzjoni ta’ erba’ karti li ġġib l-isem tal-ħaġa li l-Gran Brittanja l-aktar nieqsa minnha jidwu ġo widnejhom. U l-inkjesta ta’ Lord Taylor ġġib ftit serħan. Serħan ta’ ftit minuti għax is-saqqu għadu iebes u ma jiflaħx raqda sħiħa.

U sadanittant l-istadji nbidlu, u minn gaġġeġ għandna il-miftuħ. U sit biex tpoġġi fuqu. U nies li ma jafux x’ġara eżatt dakinhar paxxuti fuq is-sit meta kieku mingħajr dak is-sit qatt ma resqu ‘l hemm. U mal-anniversarju kellna qassis jixgħel sitta u disgħin xemgħa.

U l-għada żewġ Amerikani komplew jillitikaw ta’ min għandu jibqa’ fil-bord u min le.

Dilemma

2008-04-07T21:31:00.001+02:00

Saqajja m’għadhomx jieħduni waħedhom. Saru jeħlu. Saru jitgħawwġu flok jiġġebdu. Imma x’sejjer nagħmel? Bħal Joe Strummer meta staqsa Should I Stay or Should I Go? Imma fl-isfond m’hemm l-ebda riff ta’ kitarra li ġġagħlek tiċċaqlaq. Hemm biss silenzju perfett għax il-moħħ mhux bħall-istonku, ma jgergirx li jinstema’. U la bdejt nistaqsi, x’aktarx ma mmurx. L-affarijiet inbidlu. Il-mistoqsijiet żdiedu.

Għax hekk. M’hemmx spjegazzjoni. Għatx ta’ ftit xhur qtajtu f’darba u għoddu faqagħni. U bħalissa qiegħed jogħġobni l-kwiet u m’għandix aptit niċċaqlaq minn fejn qiegħed. Imma qisha d-deċiżjoni kienet ġa saret qabel, u bħalissa qiegħed biss niġġustifikaha. Kont ġieli mmur biex niġġustifika ftit lili nnifsi, jew għax nibża’ li se nħoss il-mankanza tagħha mal-ġimgħa. Għax iċ-ċans darba jiġi f’ġimgħa. Jew ngħid li mmur hemm biex nieħu xi ħaġa oħra minflok. Bħal meta tmur il-baħar u flok tgħum, tmur biex tħares lejn l-erba’ siġriet li hemm mal-ġenb, minflok tmur fi ġnien sħiħ għalhekk. Jew bħal meta tixtri mobajl biex iżżomm erba’ indirizzi u numri flok biex iċċempel bih. Imma dak iż-żmien dik l-iskuża kienet tgħodd. U strieħajt biha, u għalhekk kollox għadda b’wiċċ il-ġid. U bħall-mobajl, kien hemm min jarak bih imdendel ma qaddek, u qtajt nofs il-problema avvolja bla kard.

Imma kultant m’hemm xejn ħażin, li tuża oġġett jew okkażżjoni għal skop ieħor. Il-mobajl illum sar jintuża għal kollox kważi barra biex iċċempel. Il-qamħ flok għall-ikel qiegħed jinżera’ biex jinħoloq il-bio-fuel. Imma l-bieraħ il-qamħ baqa’ fl-ixkora u l-mobajl baqa’ mitfi. U la qabadni ġuħ, il-karozza mxiet xorta, u kkomunikajt ma’ min ridt xorta.

Imma forsi ġimgħa oħra tkun mod ieħor. Għadu kmieni. Is-saqajn taf flok jitgħawwġu jitkaxkru ftit.

Lura

2008-03-31T19:10:00.001+02:00

Stennejt, tlaqt, wasalt, qgħadt hemm u issa ilni kważi ġimgħa lura hawnhekk. Lura d-dar. Lura fuq il-blata, li xi kultant kont insejjħilha qaħba u issa qiegħed ngħajjtilha ma. U ħafna affarijiet ma nbidlux, baqgħu għaddejin mingħajr qisu jien qatt ma kont hemm qabel. U issa li ġejt lura, rritornajt lejn ix-xogħol u bdiet ir-rutina ta’ qabel, li kienet imkissra għal kollox f’dawn l-aħħar ftit xhur. U flok il-ġdid, issa qiegħed insib il-familjarità, u l-wens li ġġib magħha din l-istess familjarità. Rutina li xtaqt naħrab għal ftit, imma issa erġajt lura għaliha waħdi, mingħajr imbuttaturi żejda. Waqajt għaliha bħal ma terġa’ taqa’ għal xi vizzju. Bejn għax m’hemmx għażla oħra u bejn għax hemm ċertu kumdita fiha.

U l-bieraħ saqajja ħaduni lura lejn il-klabb. Din id-darba rajthom jilgħabu f’ħin normali. U kif jgħidu l-affarijiet żgħar jagħmlu d-differenza kollha. Ħassejtni tajjeb immur lura, u mhux vera li bogħod mill-għajn bogħod mill-qalb. Tkun taf x’għandek meta titilfu, u meta ssibu lura tgħożżu iżjed. Ix-xarba tajba qatgħet l-għatx ta’ tlett xhur, u l-uċuħ tas-soltu dehru qishom uċuħ ta’ ġewwa.

U l-esperjenza tat-tlett xhur barra tidher li ħadmet xi ftit. Għasarthom meta kont hemm, perriċthom fuq il-vjaġġ twil lura u issa qiegħed nieħu gost nitwihom.

Tnax -il Appostlu

2008-03-18T06:23:00.004+01:00

L-ewwel taqbad il-freeway. Umbgħad issuq iżjed. U wara ftit iżjed. Imma l-karozza ma ddejaqniex, mhux bħall-ajruplan. Qiegħed mal-art u għandek kontroll inti stess. Meta ridt waqaft, iċċaqlaqt ftit u mattart saqajk fil-vojt. U ħadt erba’ nifsijiet tal-arja li għalkemm forsi ‘l bogħod minn pura għallinqas mhux artifiċjali. Kultant trid tħalli f’idejn ħaddieħor, oħrajn trid tagħmel kollox inti. Daqqa trid taqra, daqqa oħra trid taqra. Jew tħalli l-baħar iħabbat jew tibni torri tar-ramel ħa ma jilħqekx u jxarrablek saqajk.

U wara l-freeway, dritta u lixxa daqs mara bla gost, taqbad il-Great Ocean Road. Inbniet fl-għoxrinijiet tas-seklu li għadda bħala monument għas-suldati Awstraljani li ma rritornawx wara l-Ewwel Gwerra Dinjija. It-triq issa dejqa mhux wiesa’. Kemm tgħaddi karozza waħda fuq kull naħa, u flokk dritta, mserrpa’ daqs serp imdawwar ma’ bastun. U flok imdawwra b’art ċatta fuq kull naħa, u raba niexef minħabba n-nuqqas ta’ xita, hemm ħafna tlajja u nżul, u siġar kbar iħaddru fuq kull naħa tal-irdum. Flok tibża li se torqod għax it-triq bla sfida, tibża’ li l-isfida kbira wisq għalik u tiftaħ għajnejk it-tnejn beraħ u toħroġ l-aħjar tal-kapaċitajiet tas-sewqan tiegħek u l-karozza li qiegħed issuq.

U wara tara l-ikħal. Mhux tas-sħab imma tal-oċejan enormi jingħaqad mal-istess sħab. L-oċejan imma mhux bħal baħar ta’ mal-bajja, fejn immut jekk ma ninżilx ftit fih. Hemm xi nies jgħumu imma jien se nħallieh bħal veduta biex inħares lejha mid-distanza.

U wara waqafna għal darba oħra. Hawnhekk hawn it-‘Twelve Apostles’. Billi kien Ħadd il-Palm tista’ tgħid li kien żmienhom. Imma dawn jkunu hawn is-sena kollha. Bl-istess argument taħseb li l-Ġappun pajjiż Kattoliku ħafna, għax hawn mimli bihom, armati b’magni tar-ritratti, waħda aqwa mill-oħra.

It-‘Twelve Apostles’ blat kbir, tiela’ mill-oċejan ftit il-bogħod mill-irdum. Il-blat magħmul mill-franka u għalhekk sofor u meqjusin rotob. L-isem tagħhom jista’ jitqies bħala ngannabli għax minn tnax –il blata baqa’ għaxra. Mhux għax appostlu minnhom tħajjar minn Ġuda imma għax il-ħin kollu jaqilgħu l-mewġ ġo fihom u ftit, ftit qiegħdin nieżlin. Forsi li kienu f’pajjiżna, ċ-Ċaqnu kien jieħu xogħol il-mewġ u jiddikjara dawn l-appostli bħala barriera. Wara l-għajbien tal-appostli tagħha, il-knisja kienet x’aktarx toffri reżistenza ta’ mewġa ta’ waqt Awissu fejn il-baħar imċaqlaq daqs għadira ċkejkna żejt. Imma bħalissa tidher li l-briksa ħadet post il-franka u l-mewġ x’aktarx jitħalla jagħmel xogħolu.

U l-fraġilita tagħhom qiegħda tiġbed aktar nies. M’humiex għal dejjem. Illum hawn, għada ma nafux. U għalhekk qed jiġu apprezzati aktar. Bħal dak jew dik fl-isptar li qiegħed jara nies jżuruh li lanqas biss jiftakar.

Ian Brown

2008-03-13T13:33:00.004+01:00

Il-post mhux kbir wisq. Forsi daqs l-Alley darbtejn jew l-aktar tlieta. Iswed kollu, minn fuq s’isfel. Il-folla tinħass Brittanika. L-aċċent Ingliż jidwi u wara xahrejn u nofs tisma’ aċċent Awstraljan u Ingliż imqanżah jibda jdoqqlok għal widnejk daqs qanpiena fi żmien is-sekondarja waqt xi lezzjoni tedjanti. L-udjenza daqsxejn matura fiż-żmien – il-medja naħseb fuq it-tletinijiet. Matura fiż-żmien, imma bħalissa qiegħda tlegleg il-birra u l-maturita tiżżelleġ f’żogħżija. Hekk, bħal kif in-nida żżelliġlek il-windscreen fil-għodu, tindikalek ġurnata sabiħa ta’ xemx.

Il-ħin, l-għaxra ta’ bil-lejl. Ħareġ il-bassista b’kurunetta f’idu, jdoqq it-tema ta’ ‘The Godfather’. U wara ħareġ hu. Hu, Ian Brown, liebes jeans u flokk suwed, u tazza f’idu b’daħka inkejjuża fuq wiċċu. Ilni nistennieh dan il-mument, minn mindu xahrejn ilu ġbart rivista minn dawk li jagħtu b’xejn u kien hemm riklam tal-lum. Żewġ battuti mill-bassista u nqtajt minn saqajja... Beda bil-klassika ta’ The Stone Roses, ‘I Wanna Be Adored’, il-band tad-disgħinijiet li pproduċiet żewġ albums biss wara ġlied bejnu stess u l-kitarrist John Squire. Żewġ biċċiet ta' xogħol imma li ħallew impatt enormi. U kont naf dak il-ħin stess, li kull darba li nerġa’ mmur fuqha fuq l-Ipod qatt mhu se ddoqq l-istess f’widnejja bħal qabel.

I don’t have to sell my soul
He’s already in me
I don’t need to sell my soul
He’s already in me

I wanna be adored
I wanna be adored

Mument hekk, li wara li spiċċa għedt lil ta’ ħdejja, x’qed tixrob. Ridt niċċelebrah. Telepatija mal-mument. Rari, imma meta jiġu, jġorruk. Jibqgħu ġo fik mingħajr bżonn ta’ ċippep jew ritratti.

U l-lejl kompla. Ftit xogħol minn tiegħu u kultant xi klassika mill-band li għamlitu min hu llum. Mhux popolari mal-masses imma rispettat sewwa minn ċertu sezzjonijiet. Kultant jidher arroganti fuq il-palk, imma forsi dik il-marda ta’ kull band jew persunaġġ minn Manchester. Imma għal-lum u għalih se nagħlaq għajnejja t-tnejn. Imma widnejja miftuħin beraħ it-tnejn u l-mużika tiegħu tgħaqqad lill-udjenza u lili li bħalissa mxarrba bl-għaraq, imma ma jimpurtax. Altru. Irrid nixrob kull sekonda ta’ dan il-gig ħa jkolli aktar x’nogħroq.

Nitla’ fil-bar ta’ fuq wara li spiċċa u jidher li mhux jien biss ħadt siegħa u kwart tajba. Bħalissa jidher li għandu raġun bit-titlu tal-aħħar album tiegħu. ‘The World is Yours’. Id-dinja tiegħi. Qiegħed bħalissa fit-tarf tagħha imma ma jimpurtax.

Dance Dance Dance

2008-02-27T02:27:00.002+01:00

Poġġejt lil Yuki fis-sit ta’ quddiem u niżżilt it-tieqa beraħ. Bdiet nieżla xita ħafifa, xita li ma tarahiex b’għajnejk, għalkemm l-asfalt beda bil-mod jiswied aktar. U kien hemm riħa ta’ xita. Xi nies tellgħu l-umbrella l-fuq, oħrajn imxew qisu xejn ma kien nieżel. Id imġebbda l-barra setgħet forsi titraċċa ħarira nida. Kienet daqshekk xita fina.

Yuki serrħet minkbejha fuq il-bieba u geddumha fuq idha, għonqha mmejjel , u wiċċha nofsu maħruġ mill-karozza. Żammet dik il-poża għal ftit ħin mhux ħażin, ma tiċċaqlaqx ħlief biex tieħu nifs. Kull moviment żgħir il-fuq segwit minn moviment żgħir l-isfel, l-iċken għolja u l-iċken niżla tan-nifs. Kif jista’ jkun xi ħadd ikun daqshekk fraġli u bla difiża. Minn fejn kont bil-qiegħda, deher li qisu l-iżgħar impatt jista’ jkun biżżejjed biex jaqlagħlha rasha u minkbejha l-barra. Forsi għax għada tifla, għada ma tafx l-ebbusija tal-ħajja, u jien adult, li, mingħajr wisq ħsieb, soffrejt diġa.

‘Hemm xi ħaġa li nista’ nagħmel?’, staqsejt.
‘Mhux wisq,’ qaltli Yuki, tibla’ waqt li tkellmet wiċċha l-isfel. Il-bżieq jnaddfilha griżmejha instema’ jidwi b’ħoss mhux naturali. ‘Ħudni x’imkien kwiet, fejn m’hemmx nies, imma mhux il-bogħod.’

‘Il-baħar?’
‘Fejn trid. Imma ssuqx wisq. Taf inneħħi jekk niċċaqalqu ħafna.’

Tellajtilha rasa u daħħaltha l-ġewwa, attent ħafna qisni qed naqbad bajda, u tellajt it-tieqa san-nofs. U wara bil-mod daqskemm it-traffiku seta’ jagħti, tlaqna lejn il-bajja ta’ Kunifuzu. Pparkjajna l-karozza u mxejna lejn il-baħar, fejn Yuki rremmettiet fuq ir-ramel. Bil-kemm kien hemm xejn fl-istonku, ħlief ftit ċikkulata u meraq. L-aktar mod ta’ tortura biex tneħħi. Il-ġisem jkun fi spażmu, imma ma joħroġ xejn. Tisforza s-sistema sħiħa tiegħek , sakemm l-istonku jiġi għoqda daqs ponn. Mmessaġjatilha daharha. Ix-xita nida kompliet, imma Yuki ma nnutatx.

Glyauughhh.. Għajnejn Yuki imtlew bid-dmugħ hekk kif ppruvat tneħħi aktar.

Ppruvajt ngħinha b’mod fjakk.

Wara għaxar minuti hekk, imsaħtilha ħalqha b’maktur u għattejt il-mandra bir-ramel. Wara, nżommha minn minkbejha, mexxejtha lejn l-eqreb moll. Poġġejna mal-art, daharna ma’ ħajt hekk kif ix-xita bdiet nieżla. Ċċassajna lejn il-mewġ, biż-żangir tal-karozzi fil-West Shonan Causeway fl-isfond. L-unika nies fil-madwar, kienu bil-wieqfa, saqajhom fl-ilma jistadu. Kienu liebsin ġagagi, għajnejhom ffissati x’imkien l-isfel mix-xefaq, bil-qasab mhux mgħawwġa. Ma darux biex jħarsu lejna. Yuki mejlet rasha fuq spalleja, imma ma qalitx kelma. Bil-fors deherna bħal żewġ maħbubin.

Yuki għalqet għajnejha. Tieħu n-nifs tant ħafif, dehret rieqda. Troffi sħaħ ta’ xagħarha mxarrba saru ċappa fuq moħħha, il-ġilda tagħha għada samra mix-xahar li għadda. Imma taħt is-sema msaħħba, Yuki dehret ma tiflaħx. Imsaħt ix-xita u d-dmugħ minn ma’ wiċċha. Ix-xita baqgħet nieżla b’silenzju sħiħ fuq il-baħar bla limitu. Ajruplani tas-Self Defence Force jgħassu għal xi sotto-marin jtiru fuqna, jżanżnu daqs żnażan fis-sħana.

Fl-aħħar, b’rasha għada fuq spalleja, fetħet għajnejha u ħarset lejja b’fok ħafif. Qabdet Virginia Slim mill-but ta’ ġenbejha u xegħlitu. Jew aħjar pruvat ripetutament – bil-kemm kellha saħħa tixgħel sulfarina. Din id-darba m’hemmx lezzjonijiet dwar tipjip mingħandi. Fl-aħħar irnexxielha u waddbet is-sulfarina ‘l hemm. Ħadet żewġ nifsijiet il-ġewwa, u rmietu wkoll. Kompla jaqbad sakemm ix-xita tfietu.

‘L-istonku għadu juġgħak?’ staqsejtha.
‘Xi ftit.’
‘Ejja noqogħdu hekk għal ftit. Int mhux qiegħda tħoss bard hux?’
‘Tajba jien. Ix-xita sabiħa.’

Is-sajjieda kienu għadu transfissati fuq il-Paċifiku. X’kienet il-ġibda lejn is-sajd? Ma jistax ikun sempliċiment li taqbad il-ħut. Forsi waħda minn dawk il-gosti? Bħal tpoġġi bil-qiegħda fuq il-baħar bix-xita nieżla ma’ tifla nervuża ħafna ta’ tlettax –il sena?

‘Sieħbek,’ Yuki ttentat b’mod kawt, b’leħen miksur.
‘Sieħbi?’
‘Iva, dak tal-film.’
‘Ismu propja Gotanda,’ għedtilha. ‘Bħall-istazzjon tal-linja Yamanote. Dak ta’ wara Meguro u qabel Osaki’.
‘Dak qatel dik il-mara’.

Werriċt għajnejja lejn Yuki, b’saħħa. Dehret pallida. In-nifs tagħħha kien irregulari, bħal ruħ mgħarrqa miġbura mill-ilma. X’kienet qed tgħid din it-tifla? Ma rreġistrax.

‘Qatel liema mara?’ staqsejt.
‘Dik il-mara. Dik li kien qiegħed rieqed magħha l-Ħadd fil-għodu.’
Ma ħadtiex. Ma stajtx neħodha. Fuq hiex kienet qed titkellem? Nofsni konxju, tbissimt u għedt, ‘Imma ħadd ma jmut fil-film. Bil-fors int żbaljata.’

‘Mhux fil-film. Fil-ħajja reali. Attwalment qatilha. Rajta’, qaltli Yuki, waqt li qabditli idi. ‘Beżżatni tant li bil-kemm stajt nieħu nifs. Dik il-x’inhi reġgħet ġriet fuqi. Stajt nara l-qtil sħiħ, ċar u akut. Il-ħabib tiegħek qatel dik il-mara. Mhux qiegħda nivvinta. Onestament.’

Is-sinsla nbidlet f’silġa, ma stajtx ntenni kelma. Kollox beda jaqa’ minn postu, jaqa’ l-isfel, mingħajr ma nista’ nagħmel xejn. Ma stajt inżomm xejn.
‘Skużani. Forsi missni m’għedtlek xejn,’qalet Yuki. Ħadet nifs il-barra u telqitli idi. ‘Il-verita onesta hi, li ma nafx. Nista’ nħoss li reali, imma ma nistax inkun veru ċerta jekk hijiex reali jew le. U naf li probabilment se tobgħodni bħal kulħadd għax qiegħda ngħidlek hekk. Imma ma stajtx ma ngħidlekx. Veru mbeżża’. Jekk jogħġbok tirrabjax miegħi. Ma stajtx inżommha. Qiegħda nħossni qisni qiegħda naqa’ biċċa biċċa.’
‘Jien mhux miġnun, mela kkalma u għidli x’rajt,’ għedtilha, waqt li żammejtilha ida.

‘L-ewwel darba li rajt xi ħaġa ċara daqshekk. Fgaha, il-mara tal-film. U poġġa ġisimha fil-karozza, u saq triq twila ħafna. Kienet dik il-karozza Taljana li inti soqt darba. Dik il-karozza tiegħu, le?’

‘Iva, dik il-karozza tiegħu,’ għedtilha. ‘Hemm xi ħaġa iżjed? Ikkalma u erġa’ aħseb. Kull ħaġa li tiġi f’moħħok, żgħira kemm hi żgħira, għidieli. Irrid inkun naf.’
Ħakket rasha tentativament, darbtejn, tlett darbiet. Umbgħad ħadet nifs fil-fond. ‘M’hemmx wisq iżjed. Ir-riħa tal-ħamrija. Pala. Lejl. Għasafar jsaffru. Dak kollox. Faga’ dik il-mara għall-mewt, għabbieha x’imkien fil-karozza, u difinha. Dak kollox. Imma – u din hi l-veru biċċa stramba – il-biċċa kollha ma dehritx selvaġġa jew orribli jew hekk. Lanqas biss dehret bħala delitt. Kienet aktar bħal ċerimonja. Kienet xi ħaġa kwieta, bejn il-qattiel u l-vittma. Imma silenzju stramb ħafna. Bħal qisu ġejja mit-tarf tad-dinja jew xi ħaġa hekk.’

Għalaqt għajnejja. Ħsibijieti ma setgħu jwasslu imkien. Oġġetti u ġrajjiet ġo rasi bdew jitfarrku, jtiru bħal xfafar ġod-dlam. Ma stajtx nemmen x’bdiet tgħid Yuki; ma stajtx ma nemminx x’bdiet tgħid Yuki. Ħallejt kliemha jinżlu ġewwa. Ma kienux fatti. Kienu possibilità. Xejn iżjed, xejn anqas, imma l-forza tal-possibilita kienet qiegħda tkissirni.

Kull assimiljanza ta’ ordni li sirt naf f’dawn l-aħħar ftit xhur ġiet immfarka. Xerred u ferrà, inċertezza, imma kienu f’ordni, u bdew iżommu. Mhux aktar.

Il-possibilità teżisti. U f’dak il-mument li ammettejt dik, xi ħaġa waslet fi tmiemha. Tenaċi daqs qatt qabel, imma deċisiva, għaddiet. Imma x’hiex? Ma stajtx naħseb aktar. Le, mhux issa. Sa dan it-tant, sibt ruħi waħdi għal darb’oħra. Ma’ tifla ta’ tlettax –il sena, fuq bajja bix-xita, disperatament waħdi.

Yuki għafsitli idi.

Kemm damet tagħfasha ma nafx. Id daqshekk żgħira u sħuna kważi lanqas inħasset reali. Il-ħass tagħha kienet qisha aktar ripetizzjoni ċkejkna mill-memorja. Sħuna daqs memorja, imma ma twasslek imkien.

‘Ejja mmorru,’ għedtilha. ‘Se nieħdok id-dar.’

Soqtha lura lejn Hakone. Ħadd minna ma tkellem. Meta s-silenzju sar wisq oppressiv, xegħelt l-isterjo. Kien hemm mużika, imma ma smajtx. Kkonċentrajt fuq is-sewqan. Idejn u saqajn, jbidlu l-gearijiet, steering. Il-wipers sejrin il-fuq u l-isfel b’mod monotonu.

Ma ridtx nara lil Amè, u għalhekk ħallejt lil Yuki fit-taraġ isfel.

‘Aw,’ qaltli Yuki, tħares mit-tieqa tas-sit tal-passiġiera, idejha marbutin u jtertru, ‘m’hemmx għalfejn tibla’ kull ma għedtlek. Jiena kemm rajtha, dak kollox. Bħal m’għedt, ma nafx jekk ġratx realment. Jekk jogħġbok tobogħdnix. Inkella mmut.’

‘Jien ma nobogħdokx,’ għedtilha waqt li tbissimt. ‘U jien mhu se nibla’ xejn, sakemm mhuxbe il-verita. Xi darba trid toħroġ. Iċ-ċpar irid jiċċara. S’hemmhekk naf. Jekk li qiegħda tgħid jkun veru, ikun ifisser li bdejt nieħu idea vaga tal-verita minnek. Tinkwetax. Din xi ħaġa li rrid insib jien stess.’

‘Sejjer tarah?’
‘Dażgur. Insaqsieh jekk hux veru. M’hemmx triq oħra.’

Yuki għolliet spallejha. ‘Int mhux irrabjat għalija?’
‘Le, m’iniex irrabjat għalik, dażgur li le,’ għedtilha. ‘Għaliex għandi nkun irrabjat għalik? Inti m’għamilt xejn ħażin.’

‘Int kont veru persuna twajba,’ qaltli. ‘Qatt ma ltqajt ma’ xi ħadd bħalek’.

‘Għaliex il-passat?’ għedt bejni u bejn ruħi. ‘U jien qatt ma ltqajt ma’ tifla bħalek.’

‘Saħħa,’ qaltli Yuki. U wara tatni ħarsa twila. Dehret bla paċenzja. Qisha riedet iżżid x ħaġa jew taqbadli idi jew tbusni fuq wiċċi.

Imaġni nervużi ta’ possibilità baqgħu jduru ġo rasi t-triq kollha lejn id-dar. Ġiegħelt lili nnifsi niffoka fuq il-mużika bla sens u dawwart l-attenzjoni fuq it-triq ta’ quddiemi. Ix-xita waqfet hekk kif ħriġt mit-Tokyo-Nagoya Expressway, imma ma kelliex enerġija biex nitfi l-wipers sakemm sibt post fejn nipparkja f’Shibuya. Rasi kienet f’diżordni totali. Kelli nagħmel xi ħaġa. U għalhekk bqajt hemm fis-Subaru pparkjata, idi nkullata mar-rota.

* * * * *

Silta minn 'Dance Dance Dance' ta' Haruki Murakami.

Nuċċali

2008-02-18T13:57:00.003+01:00

Wasal l-ajruport kmieni bħas-soltu. Meta jkun se jtir seba’ mitt sena biex jkun hemm. Kemm biex jitlaq jew biex jirritorna lejn il-bejta. Hekk. Ankè jekk il-bejta temporanja u mhux fis-siġra oriġinali. Ritwal simettriku f’ċirkustanzi opposti.

Kien hemm qabel seta’ jagħmel iċ-check-in. Il-lavrant ħaseb qabel l-imgħallem. Poġġa fuq wieħed mill-ħafna siġġijiet vojta. Imma ma damx. Kellu qisu żewġ friefet fl-istonku. Ma ħallewhx bi kwietu. U issa qisu mill-istonku nfirxu ma’ ġismu kollu. Iż-żewġ friefet kienu x’aktarx koppja u pproduċew, ħarġu mill-fosdqa u fl-istonku biss ma kienx hemm spazju biżżejjed.

U dar żewġ ħwienet. Nofs kedda. Aktar iħares milli jara. U wara daħal f’ħanut tan-nuċċalijiet. ‘Sunglass Hut’. U donnu n-nuċċalijiet fakkruh f’għajnejh u s-sens tal-vista. Dar vetrina wara vetrina bil-mod. Mill-Prada mar għar-Ray-Ban. U wara għall-Oakley. Tal-ħanut baqgħet fuq it-telefon titkellem, b’lingwa ta’ kliem li għalih setgħu jkunu tgedwid. U minn banda ħa pjaċir bin-nuqqas ta’ attenzjoni. Ħallietu bi kwietu jifli bil-mod, joqtol il-ħafna ħin f’idejh mingħajr ma jinduna.

U f’salt wieħed qatgħet it-telefon u mxiet lejh. Mejlet rasha lejh u ġebbdet xufftejha.

- Jekk trid aqbad u iftaħ il-vetrina u pprova.

Staqsieha ftit parir u għażlu tnejn flimkien. Kannella u iswed. U beda jipprova quddiemha. Mhux bħal meta jixtri qalziet, jeans jew flokk għall-argument. U waqt li beda jipprova staqsietu fejn sejra u li hi mill-Malasja. Qiegħda tistudja bħalissa. U qalilha li sieħbu għadu kif mar hemm. U flok qaltlu liema parti kien, niżżlet kemmxejn rasha, lagħbet ftit b’xagħarha u tbissmitlu.

U wara reġgħu għas-suġġett oriġinali. Libes il-kannella. Ħares lejha u wara lejn il-mera. Irripeta r-ritwal fi ftit aktar sekondi fit-tul bl-iswed. U għażel li qaltlu hi. U għaddietulu bla dazju.

- Tgħid lil ħadd imma.

Ehmiżha u ħmar.

U waqt li bdiet tgħaddilu l-kard, tkompliet il-konversazzjoni. In-nuċċali tpoġġa fil-ġenb u t-transazzjoni tħalliet tgħaddi waħedha. U waqt li t-tnejn bla nuċċali mdawrin bin-nuċċalijiet ħarsu f’għajnejn xulxin. Bħal żewġ qnienpen bla lsien jħabbtu żaqq ma’ żaqq biex jagħmlu ħoss.

Iċ-check-in fetaħ u fl-aħħar kellu tifkira tal-belt li żar.

Manly Beach

2008-02-11T11:01:00.000+01:00

Tlett’ijiem fil-qalba ta’ Sydney, fejn il-bini twil u hemm geġwiġija ta’ nies kif tistenna minn belt ta’ din id-daqs. Ġnus differenti, jaħbtu ma’ xulxin mingħajr wisq każ. Bħal f’Pariġil-bumper qiegħed hemm biex jaqla’ d-daqqiet u jekk jingiref meta qiegħed tipparkja bħal meta nqasmitlek il-ponta tal-lapes. Tistennieha.

It-temp bejn Il-Ġimgħa u s-Sibt griż u jraxxax u jxarrbek minn ħin għal ieħor. Il-‘Harbour Bridge’ jiddomina fuq il-port, trijonf ta’ inġinerija u faċċata tiegħu s-‘Sydney Opera House’, aktar artistika, tikkuntrasta u tgħaqqad fl-istess ħin l-arti mal-matematika. Il-ħobża taqta’ l-ġuħ, u t-tadama u ż-żejt l-aptit.

U llum terraqt mit-toroq prinċipali, ismijiet normalment ta’ bliet jew irħula oħra Ingliżi. Ħanut fejn ħanut tad-ditti l-kbar, multi-nazzjonali, u kultant wkoll xi bejjiegħ tal-‘Big Issue’.
Illum irrid naqbad vapur ħa noħroġ ftit mill-belt.

Fuq il-port hemm tlett Aboriġini, jonfħu jew aħjar jdoqqu d-diggeridoo u jfakkruni ftit fit-Tribali. Il-vapur simili għal ta’ Captain Morgan, b’kuluri aħdar u isfar minflok abjad u aħmar. Il-passiġġieri din id-darba turisti, bil-kamera diġitali mdendla m’għonqhom tikxifhom.

Il-vapur qabad ir-rotta u l-belt bil-pont b’kollox jitbiegħdu bl-istess veloċità. U issa qegħdin f’nofs ta’ baħar u l-arja tinħass aħjar u niftakar kemm inħoss il-mankanza tal-baħar, li l-ebda xmara jew port ma jistgħu jagħmlu tajjeb għalih. Fuq kull naħa, siġar f’xulxin u ovvjament ħdura. Hawnhekk, is-siġar jissostitwixxu n-nies. Xi dgħajsa ‘l hemm u ‘l hawn titbandal bil-mod mal-mewġ nofs kedda, b’riħ ħafif u mingħajr wisq ftuħ biex jaħkem.

U wasalna. Nofs siegħa wara li tlaqna. Manly Beach. Bajja żgħira bi ftit ramel u warajha siġar tal-palm fuq il-ħaxix maqtugħ qasir jikkompetu mal-istess ramel biex jospitawk. U nagħżel lil tat-tieni.

Għandi ktieb irrid inlestieh.

Rufus Wainwright

2008-02-05T04:53:00.000+01:00

Smajt bih b’kumbinazzjoni. B’ċikka. Kien hemm il-BBC 6 miftuħ waqt li kont qiegħed indur minn sit għal ieħor mingħajr wisq ħsieb, bħal meta taqleb minn fuq stazzjon għall-ieħor fuq it-televiżjoni, mingħajr m’inti tipprova ssib xejn partikolari. Bħalissa nagħmilha hawnhekk kultant minn triq għal oħra f’Melbourne. Idejja fil-but, papoċċ jew flip-flop jkarkar mal-art u meta jolqotni xi ħaġa jew għax jiftilli nieqaf ftit. Dakinhar Steve Lamacq tefa’ ‘Going to a town’ ta’ Rufus Wainwright. L-istat aljenat ta’ moħħi qaleb għal attentiv. Laqtitni mill-ewwel u wara li spiċċa, fittixtha fuq il-You Tube, sibtha hawn u erġajt daqqejtha. Skoprejt xi ħaġa meta lanqas biss kont qiegħed infittex.

Rufus Wainwright, kantant/kompożitur Kanadiż-Amerikan li sa issa għandu ħames albums sħaħ f’ismu. Qabeż it-tletin, ma tistax issejjaħlu popolari bħal fejn jaf jien James Blunt, imma għandu s-segwaċi tiegħu, u meqjus ħafna f’ċertu oqsma tal-mużika. Forsi jispikka aktar mal-puristi jew hawn min jgħidilhom l-isnobbisti mużikali. Jien naħseb li ma naqa taħt l-ebda kategorija minnhom it-tnejn. Leħnu partikolari, jispikka l-aktar meta qiegħed jferra’ l-imrar minn ġo qalbu minflok minn buqar. Jfakkarni xi ftit f’Leonard Cohen u fil-fatt jħobb jdoqq xi cover-version tiegħu, bħal ‘Halleluljah’. U jħobb anke il-mużika klassika kontemporanja, fejn hawn min jarah bħala l-eredi naturali ta’ Verdi.

Kont qieħed inqalleb wieħed mill-fuljetti li ssib kemm trid hawnhekk ta’ x’hawn u x’mhawnx f’Melbourne kummisjunat mill-Kunsill ta’ Victoria u kien hemm paġna dedikata għalih. Se jagħti kunċert fl-1 ta’ Frar. Ħadt pjaċir, fittixt fuq l-internet biex nara kif nixtri biljett, imma kien diġa mibjugħ. Iddiżappuntajt ruħi. Rajt siġra li xtaqt nixxabbat magħha imma kienet diġa mimlija nies u kju ieħor madwarha. Għaddew erbat ijiem oħra u erġajt fettilli niċċekkja s-siġra. Ħawwlu oħra ħdejha u stajt nixxabbat magħha din id-darba. Fuq talba tal-pubbliku u minħabba d-domanda kunċert ieħor l-għada ġie programmat. U din id-darba qbadt u xtrajt il-biljett.

Mxejt lejn il-kumpless ‘Arts Centre’ u sibt bil-mod is-sala ta’ fejn se jsir il-kunċert. Sibt posti, ma tantx kont il-bogħod mill-palk. Kont fil-filliera ‘T’, u għalhekk kienet l-għoxrin waħda. Kien hemm solista Awstraljana qabel u għat-tmienja daħal għall-applaws ġeneruż, ir-raġuni ta’ għalfejn kien hemm sala ppakkjata. Fakkarni ftit f’Elton John, mhux tant il-mużika imma l-libsa tiegħu. Xi ftit eċċentrika, qalziet u ġlekk mill-istess drapp, bi strixxi vertikali bojod u koħol. Wara kollox, tal-aħħar kien għenu jidħol ġo rehab minħabba problemi ta’ drogi, u t-tnejn jiddikjaraw pubblikament l-ommoseswallita’ tagħhom.

Fl-isfond, bandiera Amerikana. Differenti mis-soltu. Flokki strixxi blu u bojod, strixxi suwed u bojod. U flokk stilel normali, brouches tad-djamant. Huwa sejjħilha allegorija. L-istrixxi suwed u bojod jirrapreżentaw in-negattiv tal-Amerika, filwaqt id-djamanti il-pożittiv. Ut-tieni numru tiegħu kien dak li kont lest li nistenna sal-aħħar. ‘Going to a town’. Is-serata kienet diġa kompluta u s-sagħtejn ta’ mużika li segwew dan il-kapulavur kienu bonus. Kontra Freddie Portelli, il-kbir mhux għadu ġej imma beda bih. Għalija għallinqas.

U s-sagħtejn ta’ wara ma ddiżżapuntaw lanqas. Altru. Applaws bejn numru u ieħor b’idejja ‘l fuq u finalment bil-wieqfa għall-aħħar tislima.

U l-bieraħ, waqt li kont qiegħed f’ħanut tal-mużika, minn dawk speċjalizzati aktar milli tal-franchise, u li tidħol għalih b’taraġ dejjaq kelli bil-fors nixtri l-aħħar CD tiegħu, kunċert live ta’ Judy Garland. Tal-ħanut staqsieni jekk mortx. Għedtlu iva. Qalli li kulħadd qal li kien ‘fantasiku’.

Għedtlu 'brillanti' jien, kelma li hawnhekk għal xi raġuni ma tantx tinstemà.

L-emigrant

2008-01-28T03:13:00.000+01:00

L-emigrant jew immigrant, jitlaq daru, pajjiżu, forsi l-familja wkoll u jfittex post ieħor. Jbiddel il-bejta tiegħu. U ħafna drabi mhux lejn l-eqreb siġra li tmiss mal-għalqa li qiegħed fiha bħalissa imma f’kontinent ieħor, f’tarf ieħor tad-dinja, fejn jisbaħ u jidlam mal-għaxar siegħat qabel pajjiżu, u l-għasafar jgħannu għanja differenti minn tiegħu.

F’pajjiżna bħalissa qegħdin narawha sseħħ quddiem għajnejna. U magħha ġġorr il-kontroversji, idejoloġiji u diskussjonijiet li sa ftit ilu kienu ‘l bogħod minna daqs l-Awstralja fuq mappa jew globu. Flok Maltin jfittxu post aħjar minn din il-blata, barranin jfittxu post aħjar f’din il-blata. Il-ktieb inqaleb ta’ taħt fuq. Min jibża’ li bil-ktieb ta’ taħt fuq mhux se nkomplu naqraw kif konna qabel u se nitħawdu, u min jaħseb li b’hekk se nsibu stejjer ġodda bil-ktieb f’poża differenti. U forsi fuq kollox hija l-lenti differenti li qegħdin nużaw għax il-ktieb qatt ma nqaleb. Żdiedulu ftit paġni biss, żdiedulu l-istejjer, u li xorta għadu bla konklużjoni.

L-Awstralja, d-dar temporanja tiegħi għal ftit xhur bħala btala. Pajjiż mibni mill-emigrant. Xi ġimgħa ilu, mort sal-mużew tal-immigranti. Naturali li jkollhom mużew tal-immigrant daqskemm hu naturali li aħna jkollna belt mibnija mill-Kavallieri. Mużew li qiegħed f’bini li twaqqaf fid-dsatax –il seklu u għalhekk wieħed mill-antiki netti taħthom. Wara li tlajt il-ftit taraġ għall-bieb prinċipali, il-bieb infetaħ waħdu b’mod awtomatiku. Anomalija għedt f’qalbi. Għandhom xi ħaġa antika, li hawn ma tantx issib u mmodernizzawha. Biss wara li ħriġt irrealizzajt li l-anomalija f’post bħal dan tagħmel sens. U l-fenomenu tal-emigrant wieħed minnhom.

Għaliex xi ħadd jitlaq pajjiżu? Hawn min għalih tkun triq li għażel flok oħra u min l-unika triq li tista’ twasslu x’imkien. Min għalih tkun tfittxija ta’ libertà, fejn jista’ jigi addottat f’pajjiż. U l-pajjiż ġdid jħallih jagħmel dak li f’pajjiżu ma setax jagħmel - jitgħallem, jipprotesta, jadura lil min jrid u ankè jivvota. Għal ħaddieħor irid sempliċiment refuġju għax daru m’għadiex daru. Ħadulu l-imħabba lejha. Il-ġlied bejn l-erba’ ħitan li kien jsejjaħ daru issa ma jiflaħhomx iżjed. Qiegħed iħoss is-saqaf se jaqa’ fuq rasu minn ħin għall-ieħor. U l-imbiegħed l-unika alternattiva għax it-travu tas-saqaf kbir u jwassal ħafna.

U minn hemm jieħu d-deċiżjoni li jitlaq lejn ajruport jew xatt biex jaqbad ajruplan jew vapur. Min imur waħdu, min iġorr familja miegħu. U mad-deċiżjoni li se jaqbad ajruplan jew vapur jieħu d-deċiżjoni li se jissagrifika l-ambjent li trabba’ fih. Min jara orrizzonti ġodda u min baħħ. Min b’ħafna tamiet u min b’ħafna dubji. Min b’tama li se jsib affarijiet li f’pajjiżu qatt ma seta jsib u min b’biża’ li dak li kien veru tiegħu se jitilfu darba għal dejjem.

U l-kunflitt jkompli. Min jsib dak li ttama’ għalih u aktar, bil-pajjiż adottat jsir pajjiżu aktar milli qatt kien dak il-pajjiż li kumbinazzjoni twieled fih. Min li minkejja għandu titlu tad-dar li fiha joqgħod iħossu xorta waħda stranġier fiha. Il-bejta akbar u forsi isbaħ imma s-siġra mhux daqshekk kennija.

U min jamalgama t-tnejn. Jirrispetta l-ġenituri putattivi tiegħu, imma jibqa’ jżomm ir-ritratt ta’ ommu u missieru fil-kartiera.
Min juża l-lingwa tal-pajjiż il-ġdid biex juri kemm integrà u min juża l-lingwa oriġinali ta’ pajjiżu biex juri kemm hu differenti.

Qiegħed hawn

2008-01-19T03:19:00.000+01:00

It-tren waslet ‘Oak Park’ u jien inżilt għal fuq il-platform u wara għal għonq it-triq. L-ewwel biċċa ma kienx fiha fiex titfixkel. Triq dritta għal kważi nofs mil u mal-ewwel kantuniera nikser għal fuq ix-xellug fejn naqbad ftit ta’ telgħa.

Imxejt matul it-telgħa u saqajja bdew ihossu l-istrapazz ta’ ġurnata sħiħa barra. U f’saqajja kont armat biss b’flip-flopp li komdu ħafna għas-sajf imma ma tantx jgħin biex itterraq bih. Jien u nimxi beda jfaqqa mal-għarqub. Min jmeċlaq biex jiekol u min jfaqqa biex jimxi. Bdejt nisma’ qisu ħoss li għall-bidu ħsibtu xi ħadd miexi warajja. Waqaft u ħarist lura u ndunajt li kien l-eku tiegħi stess.

L-arloġġ issa qabeż l-għaxra ta’ bil-lejl sewwa. Dalam, m’hemm l-ebda stilla fis-sema, l-uniku dawl ġej mit-twieqi tad-djar u m’hemm l-ebda taxi li nista’ nwaqqaf ħa nasal malajr u ninġabar.

Id-darbtejn ta’ qabel li mxejt din it-triq kien mal-ġurnata għad-dawl tax-xemx. Fid-dlam differenti, bħal kif ħarsa kerha tbiddel għal kollox il-profil ta’ wiċċ. U bħalissa d-dlam tinfdu b’sikkina. Imma kull m’għandi huwa forsi ponn magħqud. Xi kultant tisma’ xi nebħa ta’ kelb li donnu xamm li stranġier miexi qrib it-territorju tiegħu.

Bqajt miexi u rajt dawl ħiereġ minn launderette. L-ewwel parti mela lesta u qiegħed fir-rotta t-tajba. Imxejt ftit aktar u ksirt fuq ix-xellug, kultant fuq i-tarmak, kultant nitla’ fuq it-turf tal-bankina li imma bħalissa fiha ħafna tankijiet taż-żibel lesti biex jinġabru.

Qsamt it-triq u ksirt fuq il-lemin, mal-ewwel triq li sibt. Triq imma li għalqet ftit wara, u għalhekk nista’ nsejħilha sqaq. Dort lura mingħajr għażla jew triq oħra. Imxejt ftit aktar il-quddiem u sibt isem ta’ triq familjari u qbadt lilha.

Imxejt ma’ din it-triq u rajt tabella li tinfurmak li din id-dar inbeigħet u li mmemorizzajt qabel. Imxejt ftit aktar u issa kelli niddeċiedi bejn lemin u xellug. Pruvajt niftakar liema waħda ħadt fil-għodu u mort għax-xellug. Imxejt matulha u sibt ruħi f’salib it-toroq oħra, u isem ta’ triq li familjari daqs il-koala f’Malta. U bħalissa la qiegħed Malta u m’hawn l-ebda koala lanqas.

Il-filp-flopp selaħli subgħajja, l-ponn intreħa aktar u d-dubji qegħdin jiżdiedu mas-swidija tal-lejl. Il-flip-flopp inżajtu u ħassejt il-lunga tat-tarmak taħt saqajja. Hemm kelb qiegħed jinbaħ imma ma nistax narah. Nispera li mhux jarani lanqas.

Erġajt lura lejn it-triq, għallinqas sa hemm naf. Ħadt it-triq l-oħra u qisu l-ambjent beda jsir aktar familjari. Jew jien qiegħed nħosshom aktar familjari. Għax irrid nemmen hekk.

Imma n-numru tal-bieb ma jistax jitmerà. Wasalt. Nidħol ġewwa, nieħu nifs il-barra u nidħak waħdi bit-triq ħażina li ħadt. Ftit sulluzzu li għal ftit qatali n-nifs ma ħassarx ġurnata tajba.

* * * * *

Naħseb qiegħed immur ħames snin lura meta fettilli nixtri paletta u mort għal erba’ lezzjonijiet tat-tennis. Ma lħaqtx xi livell imma bdejt nifhem ir-regoli u bdejt napprezza l-logħba.

U t-Tlieta li għaddew mort l-Australian Open, Grand Slam pjuttost mistenni u ta’ ċertu kredibillita mal-fraternità tennistika jew sempliċiment sportiva. Kont naf bih qabel tlaqt u mill-ewwel għedt li ridt immur. Qatt ma mort logħba professjonali f’ħajti u issa sejjer il-Grand Slam. Mil-Lachryma Vitis qlibt għall-Gavi.

Meta nkun sejjer xi ħaġa hekk bħal nimmolla. Xi ftit ta’ adrenalina tidħol fiha u nipprova nantiċipa x’se nara. Qomt kmieni u għaġġilt lejn l-istazzjon ħa nasal malajr. Wasalt fiċ-ċentru u kjuwjajt għall-biljetti. Qabżu s-siegħa nistenna, u qattajtha naqra l-gazzetta għax-xemx. X’ħin kważi missni, waqgħatilhom is-sistema. Għallinqas mhux Malta biss jiġru dawn l-affarijiet, ikkunslajt. Stennejt nofs siegħa oħra u qtajt il-biljett. AUD40 (EUR24.58) li għal ġurnata sħiħa ta’ tennis ma stajtx ingerger. Għal logħba li hija meqjusa kultant burgiża, l-prezz ma tantx jeskludi nies.

Mat-triq u fil-kumpless, l-atmosfera rilassanti u ta’ festa. Id-deiversità etnika u kulturali tispikka. L-Isvediżi bil-kulur isfar jgħajjat u b’Ibrahimovic ma’ daharhom. Iċ-Ċileni, b’antenati li sabu posthom fl-Awstralja biex jaħarbu mill-ħakma ta’ Pinochet bil-flokkijiet ħomor u Salas ma’ daharhom. Id-dittatur ma neħħielhomx il-kburija ta’ pajjiżhom. U l-Griegi bi flokkijiet blu u b’xi isem ma’ daharhom li ma rnexxielix naqra. Ħafna popli mħallta ma’ xulxin bil-qiegħda fuq il-ħaxix bil-birra jew tazza inbid f’idejhom.

Dħalt fl-arena u sibt is-sit. Iċ-Ċiprijott Baghdatis kontra l-Isvediż Johannson. Fuq court blu, ballun aħdar jfaqqa’ bis-saħħa l-ewwel mal-paletta umbgħad mal-art. Ħoss li ma nafx għaliex jaffaxxinani, qisu beat ta’ katuba, sekonda wara sekonda. Fl-isfond skiet perfett biex il-beat jispikka aktar u li jinkiser b’applaws meta jintrebaħ punt. Ftit għajjat ta’ nkorraġiment bejn punt u ieħor u meta jieħu fit-tul aktar mis-soltu l-umpire mis-siġġu għoli jsikket bħall-għalliem lill-istudenti li għadhom ma ndunawx li daħal.

Dħalt fl-atmosferà, u rajt logħba wara oħra, interrottà bi ftit ikel u inbid, li f’ħin minnhom ma ħalliniex insegwi l-ballun min-naħa għal oħra bi klarità.

Imma ma jimpurtax, il-ġurnata u l-ewwel parti tal-lej taru u nerġa’ niġi.

Tlaqt u wasalt

2008-01-10T23:13:00.000+01:00

L-ajruplan ħa rankatura, tella r-roti u telaq. U l-maratona bdiet. Maratona mhux ta’ sitta u għoxrin mil imma ta’ ħamsa u għoxrin siegħa, fejn tkejjel fejn wasalt u kemm baqgħalek mhux b’kemm il-kantuniera dort u kemm toroq terrat imma b’kemm il-siegħa għaddiet minn mindu tlaqt. L-arloġġ jtektek sekonda wara sekonda mingħajr għaġla ta’ xejn u sħaba wara sħaba tgħaddi minn ħdejk. U wara li ssib ftit saqajk, skrin żgħir quddiemek jagħmillek kumpanija, tehda ftit fuqu, toqtol ftit ħin u tasal ftit siegħat aktar qrib id-destinazzjoni.

Dubai wasalt wara seba’ siegħat, u dawwart l-arloġġ bi tlett siegħat. Tajt titwila ħafifa f’żewġ ħwienet u tlaqt lejn il-gate tal-ajruplan li jmiss. Pruvajt insib ftit konessjoni fuq il-Wi-Fi u wara li qata’ xi darbtejn u kelli nibda mill-bidu qdadt il-kummentarju tal-logħba. U minn wieħed b’xejn minn fuq ġew wieħed b’wieħed. U għamilt il-buli. Bgħatt xi żewġ messaġġi d-dar u kif kont mitluf kważi nsejt il-ġakketta warajja. Il-bogħod mid-dar, f’nofs l-itwal vjaġġ possibli u l-ballun xorta ħalla l-effetti.

Qbadt it-tieni ajruplan, u l-istess bħal qabel, mhux ġirja kontra l-ħin imma ġlieda biex iddawwar il-ħin. L-għejja daħlet sewwa, imma ma nistax nagħlaq għajn m’għajn. Il-ktieb baqa’ magħluq quddiemi. Il-ħin din id-darba f’idi u ma nistax nużah. Kont fid-dlam, xtaqt nara, xegħluli bozza qawwija, għamxitni u ma rajt xejn. Il-monotonija tinqata ftit bi ftit ikel li jpoġġu quddiemek bi tbissima mġebbda.

Nasal Singapore u ndawwar l-arloġġ ftit siegħat oħra ‘l quddiem, u issa jonqos biss l-aħħar tappa. Imma l-itwal waħda fosthom kollha. Konsolazzjoni bi skonsolazzjoni. Bil-mod il-mod l-arloġġ jibqa’ jdur b’mod konsistenti, fidil lejn ir-ritmu tas-sekondiera u dak li deher mhux se jispiċċa qatt, fil-fatt jgħaddi u mill-ajru, nieħdu rankatura għal isfel u mmissu t-tarmak u l-art Awstraljani waqt li nimli formola għal tad-dwana li niddikjara li ma ġibt ebda ikel minn imkien.

* * * * *

‘The Australian’ hi l-gazzetta li donni addottajt għaż-żmien hawnhekk. Gazzetta minn dawk il-kbar li trid titwi min-nofs għax ma toqgħodx f’idejk, jew inkella jekk tkun qiegħed taqra fuq sufan tħakkiklek mal-art. Qisni jien biss naqraha, m’għandix għalfjen ngħaġġel biex nilħaqha, l-bqija tan-nies kollha bil-‘Herald Sun’, li għandha daqs normali u tixbah it-tabloids Ingliżi, b’titli bombastiċi li ma jħallux lok fejn jinkiteb l-artiklu.

L-istorja prinċipali meta wasalt u li tidher li qanqlet il-poplu mhux ħażin hija ż-żieda fir-rati tal-imgħax. Fejn fl-Ewropa għandna rata bażika ta’ 4%, hawnhekk l-istess rata hija ta’ 8%. Ekonomija daqshekk b’saħħitha, li m’għandiex bżonn tniżżel ir-rati tal-imgħax biex tagħti spinta? Xi kummentarji jattakkaw il-banek kummerċjali li ma’ din ir-rata jżidu ftit aktar huma, ħa jżidu aktar il-profitti waqt li jagħsru aktar lil min għandu xi self.

It-tieni storja dominanti hija l-prezz tal-petrol. Waqt li kont fuq l-ajruplan, tgħallimt li barmil żejt issa laħaq il-prezz rekord ta’ USD100 u li b’hekk inkisret il-barriera psikoloġika li jintlaħaq dan il-prezz li min jaf fejn irid iwassal. Litru petrol hawnhekk sar AUD1.50 (EUR2.44) li huwa rekord għalihom, seraq ħafna titli fl-ewwel paġni tal-gazzetti u sar bidu tipiku ta’ ħafna konversazzjonijiet.

Umbgħad logħba cricket li spiċċat il-Ħadd li għadda qiegħda tieħu proporzjonijiet diplomatiċi bejn l-Awstralja u l-Indja. Logħba li l-Awstraljani rebħu, imma allegatament skond l-Indjani kienu mgħejjuna minn deċizjonijiet dubjużi meħuda mill-umpire. U min-naħa l-oħra l-Awstraljani jakkużaw lil wieħed mill-Indjani li għajjar wieħed minnhom xadina. Min-naħa Ewropeja, Sarkozy u Bruni jidhru li qegħdin jaffaxxinaw lill-poplu ta’ dan il-kontinent!

Mixja qasira fit-toroq ta’ Melbourne, hija parata ta’ kulturi b’fattizzi u wċuh differenti li donnhom jikxfu l-antennati tagħħom. Xi wċuh jġegħluk taħseb li bqajt Malta u kważi jkollok it-tentazzjoni li ssaqsihom jekk huwiex veru. Belt u pajjiż komposta mill-emigrant, li ħalla daru, qasam id-dinja, ttanta u sab xortih hawn. Fl-istess belt, u l-aċċent jinbidel il-ħin kollu u jikxef l-egħruq etnika tiegħu.

Ltqajt ma’ ftit Taljani, jitkellmu b’Ingliż tajjeb, ħafna minnhom mwieldin hawn imma meta jargumentaw jew iridu jiddramatizzaw jitfgħu dawk l-erba’ kelmiet Taljani. Wara ikla tajba magħhom u ħafna nbid, jitfgħu d-diski tagħhom u mhux lil Kylie Minogue, bejn forsi biex ikunu ftit differenti mill-bqija u bejn bħala lament lejn l-art li missirijiethom ħallew.

Mill-kenn tal-Mediterran, ħarist u osservajt l-enormità tal-oċejan, fejn il-mewġ ħafna ogħla u akbar imma xorta huwa mortali u jinbidel f’ragħwa bajda meta jaħbat mal-blat. Il-gawwi jitlajja ma’ kullimkien u ċ-ċawl ankè ssibu mad-djar.

It-temp jaqleb u jinbidel daqs burdata ta’ adoloxxenti bil-ponot f’wiċċha li għadha tiskopri u ma tafx xi trid. Jilħaq l-erbgħin grad u kważi tbati biex tieħu nifs, u l-għada flok fl-istaġun li jmiss jinżel sa ħamsa u għoxrin grad u tixtieq li ġarrejt ġakketta miegħek.

U baqa' ħafna xi jsir u jinbidel.

Sejjer bil-mod

2008-01-01T23:27:00.000+01:00

Minn din il-bloggata għaddew l-erbgħa u tletin ġurnata, u baqa’ lejl wieħed biss u ftit siegħat oħra. U l-lejl ma nafx kif se jgħaddi, hemm ħafna friefet jduru fl-istonku, qisu llum mhux ix-Xitwa imma r-Rebbiegħa u hemm ħafna fjuri għadhom jiftħu u l-friefet qegħdin jieħdu paċir jduru fuqhom waħda wara l-oħra.

L-arloġġ tal-Ewro nimmaġina li issa tneħħa wkoll, jekk le għallinqas in-numri issa spiċċaw minn fuqu. Imma fil-kartiera, l-karti tal-Ewro għadhom ma sabux posthom u minflok hemm xi ftit karti qishom tal-plastik ħodor fl-isfar b’wiċċ bil-mustaċċi b’ħarsa kemmxejn żorra. Karti li għaż-żmien li ġej irrid nidra u li se jsiru d-denominatorju tal-prezz materjalistiku li rrid niltaqa’ miegħu.

Il-bagalja saret wkoll, ġiet miżuna u qiegħda fil-limiti. Il-ħwejjeġ sajfin ma tantx tellgħu l-piż, ismi u l-indirizz ta’ fejn sejjer imdendel f’nosha bħal meta konna għadna fil-primarja. Jonqos issa xi żewġ bċejjeċ żgħar tal-aħħar minuta u kollox jingħalaq b’katnazz żgħir. Teknoloġija antika li sserraħlek ftit moħħok li ħwejjġek mhux se tinsterqilhom il-privatezza tagħhom, hekk kif se jduru minn kontinent għall-ieħor. L-affarijiet aktar ta’ preġju jinżammu f’idejk, l-ittri tibgħathom bil-posta waqt li d-dokumenti ta’ valur tibgħathom bil-messaġġier personali.

U l-ħolma qiegħda toqrob aktar. In-nagħas għadu ‘l-bogħod imma l-ħolma kważi quddiemi, għax il-ħolma nibtet mill-immaġinazzjoni u mhux mill-irqad. U mal-ħolm hemm il-prezz tar-responsabilità. Niftakar ma’ din il-frażi ltqajt l-ewwel darba magħha fil-ktieb eċċellenti, ‘Kafka on the Shore’ tal-Ġappuniż Haruki Murakami, frażi li iżda ġejja minn Yeats.

Immaġinazzjoni ta’ rutina mkissra, ta’ arloġġ li nikkmandah jien u mhux viċi-versa, skopertà ta’ x’toffri din il-gżira tant imbiegħda minn gżiritna, u eventwalment jiena min jien fil-fond fl-isfond ta’ dan kollu. U l-prezz ta’ dan sa issa jidher li hu l-kenn offrut minn din il-blata, il-familja li se nitbiegħed minnha u l-waqfa fuq is-sellum tal-karriera meta l-karrottu se jibqa’ jogħla biex jintlaħaq bija jew mingħajri. U l-mankanza tal-ħbieb ta’ ġewwa, li xi ftit minnhom ċċelebrajt l-għeluq tal-2007 magħhom il-bieraħ, meta moħħi kien diġa mbiegħed.

U jibdel din l-immaġinazjoni ta’ x’joffri dan il-kontinent f’realta’ hemm ajruplan li rrid naqbad għada u se jżommni fl-ajru mingħajr ma mmiss b’idi erbgħa u għoxrin siegħa oħra, prezz ieħor ma’ l-oħrajn li semmejna.

Kju

2007-12-28T18:31:00.001+01:00

Tmur fejn tmur bil-kju. Passatemp favorit tagħna u waqt li qegħdin hemm nipprattikaw passatemp marġinalment favorit aktar minn hekk, it-tgergir. Fl-istess ħin, passatemp favorit u fl-istess ħin ma nafux inżommuh. Qisu dak, jew aħjar jien li jħobb il-futbol daqs dawl għajnejh, imma umbgħad xutt dritt sempliċi f’lasta vojta jispiċċa aktar iva milli le jaħbat max-xibka msadda tal-madwar milli fix-xibka tal-ħael ta’ mal-lasta.
Ninġemgħu gozz, min jimbotta xi ftit ‘l hinn u min jintrass ‘l hawn. Erba’ ljunfanti kapaċi jżommu linja dritta aktar minna. L-Inglizi aktar ħallewlna ċ-ċips fil-kultura tagħna milli sens ta’ kju, żgur. Forsi għalhekk Mintoff wara kollox neħħielhom il-bażi tagħhom minn hawn. Ħarrquh. U la nħaraq il-Perit ħraqna l-murtali biex niċċelebraw li telqu.

Tgħaddi minn quddiem bank, jew xi dipartiment tal-gvern, tara kju jew forsi aħjar ċorma nies tinġabar qabel waslu l-impjegati, qisek tipprova ssuq karozza qabel tixgħel il-magna. Imma tal-ewwel jieħu premju. Jibda l-ġurnata tal-kaxxier jew skrivan, li bħalu min jaf kemm jrid jħabbat wiċċu miegħu matul il-ġurnata. U wara jgħaddi għal tè u jiftaħar li kien l-ewwel. Iħobb ibakkar. Isarraf ċekk jew iħallas kont qisu sejjer għall-kaċċa. Dam aktar jistenna quddiem bieb magħluq milli kieku mar aktar tard, imma l-midalja tal-ewwel wara kollox ħadha hu. L-unur kollox.

Mitt elf magna u mezz biex jinqeda fil-kumdita, imma daqqa ta’ timbru aħjar minn kollox. It-timbru serħan tal-moħħ, bħal meta tara baqra ttimbrata, bla mad cow disease żgur din. Imma għat-timbru jrid jistenna. Jagħżel il-ħmara flok karozza u wara jgerger li wasal bil-mod. U jinħaraq. Imma m’għandux s-saħħa li kellu l-Perit u ma jkeċċi lil ħadd u jistenna kull darba jerga’ jkollu. U ħmar għalxejn toqorsu.

Imma għallinqas hemm kaxxiera titbissimlu meta jasal quddiemha.
‘Daqshekk biss juża ilma’, tkun qed tgħid bejnha u bejn ruħha. Ħarsa minn taħt il-għajn lejn il-kundizzjoni tal-flokk tas-suf u l-odur jikkonfermawlha d-dubji.

U t-tbissima tinbidel f’daħka.

Il-Milied it-Tajjeb

2007-12-21T21:30:00.000+01:00

Is-siġra tal-Milied baqgħet fuq ir-raff, ġo borża tal-plastik tilqalha t-trab u l-presepju tal-karta pesta maġenbha. Ħarget biss statwa ta’ tarbija f’maxtura li f’dawn l-inħawi tissejjaħ il-Bambin u tpoġġiet, fuq mejda b’liżar abjad fuqha, u ftit ġulbiena quddiemu. Meta jmut xi ħadd tal-familja mas-sena, il-luttu intern jirrikjedi li t-tiżjin tal-Milied jinżamm f’minimu. Barra t-triq hemm kemm ‘il tieqa mixgħula u donnhom jistunaw ftit għax għal mument taħseb li kulħadd bħalek għaddej minn Milied kwiet, meta d-dinja għadha għaddejja qisu xejn mhu xejn, u fl-aħħarnett in-nuqqas tas-siġra u d-dawl ma jnikktekx wisq, anzi kważi biċċa xogħol anqas.

Il-festini saru xorta, wieħed f’wieħed bħas-soltu bħal vaguni mwaħħlin ma’ xulxin u jidher li qed jitwaħħlu vaguni oħra żejda aktar ma qegħdin noqorbu lejn id-destinazzjoni. Ix-xorb baqa’ għaddej u t-tnaqqir l-istess, kultant iżżejjed, imma qisek trid tkompli. Kultant taqbeż xi wieħed għax il-borża xpakkat sewwa u dalwaqt trid terġa’ titfalha ftit ieħor.

U għal lejlet il-Milied x’se tagħmel? Qisha biċċa xogħol kbira, tipprova tagħmel xi ħaġa differenti imma x’aktarx taqa’ s-soltu, xarba f’Paceville f’post ippakkjat aktar minn ieħor, griżmejk jixxottaw sakemm tordna l-birra jew vodka ieħor u dan wara siegħa ddur mat-toroq tipprova tilmah fejn tħalli l-karozza. Imma umbgħad jbattu n-nies, tbatti r-rassa, tieħu ftit tar-ruħ, ma tbatix l-għatx bejn tazza u oħra u ċċarrat ħalqek ftit aktar. L-ingravata tħollha ftit, tiftaħ il-buttuna ta’ fuq, u waqt li qiegħed ttektek snienek mas-silġ fit-tazza tiftakar li għada jew aħjar illum stess għandek ikla ma’ ta’ ġewwa, u li l-Milied żmien ta’ hekk u t-tradizzjoni għalissa għadha togħġbok.

U l-mobajl mimli messaġġi minn min ma ndenjax jibgħatlek kartolina. Imma inti tweġibhom wieħed wieħed xorta, għax dan żmien ta’ hekk, wara kollox lanqas int ma tantx bgħatt kartolini. Grokk ieħor u tidħak fil-vojt lejn wiċċ il-mobajl.

Dawl żejjed

2007-12-14T19:26:00.000+01:00

Ħriġt mix-xogħol ghall-ħabta tas-sagħtejn u nofs, u ħaffift il-pas għax bdiet traxxax xi ftit. Taqtir nieżel konsistenti bil-mod bil-kemm jxarrbek qisu ħiereġ minn doxxa ta’ sular ta’ fuq nett bi pressa baxxa.
Dħalt fil-karozza, u bdejt insuq lejn Buġibba u l-ajru donnu krieh, il-pressa tad-doxxa żdiedet ftit u l-atmosfera mgħejjuna mis-sħab ġiet aktar griża, bħal dak li għadu mhux deċiż jmurx għall-iswed jew għall-abjad, biss donnu bħalissa qiegħed jxaqleb lejn tal-ewwel.

U għalkemm għadna kmieni wara nofsinhar xegħelt id-dawl tal-karozza. Użanza rari użata hawn Malta. Niftakar meta mort l-ewwel darba Ruma, fil-qilla tax-xemx ta’ nofsinhar f’Lulju kienet l-ewwel ħaġa li osservajt. Karozzi kollha bil-fanali ta’ quddiem jixgħelu u x-xufier kien qalli li minn studju sabu li fanali ta’ quddiem mixgħula ovvjament jiġbdu aktar l-attenzjoni tas-sewwieq oppost u l-aċċidenti tat-traffiku naqsu bi kwart.
U ħassejtni qiegħed nagħti eżempju lis-sewwieqa l-oħra, nipprova ndaħħal użanza nobbli, u kull ma kien jonqos pjattaforma għolja bir-roti għal taħt il-karozza ħalli nidher u kulħadd jieħu din it-tagħlima.

Ftit wara wasalt fejn kelli nasal u pparkjajt. Ix-xita kienet għadha nieżla, u ħaffift il-pass lejn il-bar fejn kellna niltaqgħu. Dħalna, ħadna l-ewwel birra jew vodka, u bdew il-konversazzjonijiet tas-soltu. Ml-ħin ordnajna l-pizzez, kulħadd jaqsam u jħallat bħall-aħwa, u wara wasal il-ħin tar-rigali mill-imgħallem, li aħna nsejjħu l-boss. U jien messni ktieb li l-għażla tiegħu mill-imgħallem wera li studjani ftit mhux ħażin f’dawn ix-xahrejn li ilna flimkien u laqtitni l-kwotazzjoni ta’ George Bernard Shaw, ‘You will never write a good book until you have written some bad ones’.

L-attenzjoni waqgħet fuq l-Għawdxi tal-grupp u dħakna għax qal ċumbini fuq labar tal-inxir. Umbgħad qbadnieha fuq kemm jagħmel sens pont bejn Malta u Għawdex. Bejn jnaqqas mill-istrapazz tat-traġitt u l-użu bilfors tal-vapur, bejn li jsir aktar kummerċ bejnietna, u bejn li l-esklussivita ta’ Għawdex tintilef darba għal dejjem. Ma tħossokx li nqtajt biżżejjed minn Malta jekk se tqatta’ tmiem il-ġimgħa hemmhekk għax il-kumdità u l-faċilta jnaqqsu mill-gost u l-avventura. U wara ftakarna li bħalissa lanqas kapaċi nlestu l-pont ta’ Manwel Dimech, u l-argumenti waqgħu fix-xejn bħal meta qiegħed issaqsi għasfur f’gaġġa jippreferix dud jew ħaxixa selvaġġa x’jiekol, meta quddiema skalora biss għandu.

U gerbeb il-ħin u lill-Għawdxi wegħdtu li issa nwasslu saċ-Ċirkewwa. Wasalt fejn il-karozza u nara d-dawl ta’ quddiem għadu mixgħul, din id-darba naħseb biex ngerrex xi ħalliel. Dħalt fil-karozza u ovvjament din ma qabditx, bħal molla mgħattna li ma toqmosx.

U flok pjattaforma ta’ ftit siegħat qabel xtaqt ħofra biex nitgħatta mill-Għawdxi ta’ quddiemi li issa ma stajtx inwasslu. Imma għallinqas ma kienx tfajla.

L-għodwa t-tajba

2007-12-06T21:32:00.000+01:00

Sirt inqum mingħajr żverjalin. Dak il-ħoss ta’ fil-għodu normalment waqt xi ħolma stramba kien jaqtani minn gewwa qisu d-daqq tal-qanpiena ta' tmiem l-eżami meta għadek ma wasaltx għall-konklużjoni tal-essay. U meta jkun f'nofs gimgħa ħażina fejn jekk jiġi kelb fidil jaqbeż fuqi biex jifraħ bija jispiċċa jqattali l-qalziet, il-ħoss tal-qanpiena tinbidel f'sirena.
Bhalissa differenti, sirt inqum waħdi, mingħajr wisq sforz, nixgħel id-dawl tal-kamra, ħa nsib xorz, flokk u par kalzetti, nxiddhom u noħrog barra, f'atmosfera kwieta u kemmxejn mudlama. Nimxi ftit, u wara naqsam it-triq u tibda l-ewwel attivita tal-ġurnata, ġirja għal għonq it-triq, pass wara pass, nifs wara nifs, beat wara beat ħiereġ mill-Ipod. U qabel dan kollu, l-Ipod jippreżentali l-ewwel dilemma tal-gurnata. Min se jibdieli l-ġurnata? The Beatles, Franz Ferdinand, David Bowie, The Guillemots, Pulp, Ian Brown jew Jarvis Cocker? Jew forsi s-Shack, imma llum rebhu l-REM.
U nkompli għaddej, u mit-triq nikser fuq il-lemin għal fuq il-pont u l-karozzi mill-bogħod sa dan il-ħin jidrilhom biss il-fanali ta' quddiem, bħal kollega kieku naħdem f'minjiera. U bejn diska u oħra bħalissa nisma' z-zekzik ta' xi pitirross, u għalissa x'se nsib quddiem wiċċi fl-uffiċċju mal-ġurnata għadu 'l bogħod ħafna.
Nitla' ftit ta' telgħa mserrpa, bi sforz ta' karozza tal-linja mgħobbija sa ruħ ommha u wara nerġa' nsib il-wità u n-nifs jeħfief. U l-arloġġ jkun dar xi ftit, l-attivita tiżdied, tiltaqà kultant ma' xi tlett nisa flimkien jieħdu bankina sħiħa, mid-dehra jikkumbinaw ilsienhom ma' riġlejhom b'sinkronizzazjoni sublimi biss xi ħaġa tgħidli li jinsew l-użu tal-moħħ fil-proċess. U hemm oħra tgħaddi dejjem waħedha, tieħu l-mixja bis-serjetà fejn il-mixja fiha nnifisha attivita, iżjed milli skuża għal ħarġa. U kuntrarju għat-trio ta' qabilha taf li jeans għal mixja twila qisu ġlekk għal fuq il-bahar. U jgħaddi xi wieħed għandu xi ftit taż-żmien, b'pass mgħaggel sew b'xi flokk ta' xi maratona jew nofs waħda, juri li meta trid ż-żmien ma jimpedilekx il-ġogi ta' saqajk u fl-istess nifs jfakkarni kemm jiena 'l bogħod minn atleta dilettant.
U sa dan it-tant jibda jbexbex sewwa, nibda nara s-swar tal-Imdina jiddominaw u x'hin nasal f'salib it-toroq flokk nattakka l-belt l-antika bħal furban, nagħtiha dahri u nara r-Rotunda minflok u jkun baqa' biss it-tieni nofs tat-triq, u t-telgħa tibidel f'niżla u l-karozza tal-linja mgħobbija tinbidel f'Mini Minor bis-sewwieq biss.
Jibqa' l-ahhar ftit u mingħajr ma naf nerġa' nasal minn fejn bdejt, nħoss l-għaraq nieżel minflok jxoqq u l-adrenalina tippompja tal-ahhar ftit. U d-doċċa ftit wara qisha ġelat wara ikla tajba.

'The Sopranos' u klamari

2007-11-30T22:11:00.000+01:00

Rajt episodju ieħor ta’ ‘The Sopranos’ fuq dvd li krejt. Wasalt fir-raba’ episodju tat-tieni serje u jkolli nammetti li l-aktar biċċa xogħol Amerikana li qatt sammritni. Is-soltu jekk xi ħaġa ma tkunx ħierġa mill-BBC, nkemmex xufftejja u nxammar imnieħri lejha. L-atturi, l-plot, l-aċċent Amerikan-Taljan u l-umoriżmu iswed qiegħed jwaħħalni bħal qarnita quddiem it-televiżjoni episodju wara episodju, dvd wara dvd. Illum kien hemm xena li daħħkitni sewwa.

Il-Mafjużi qegħdin Napli, u wieħed minnhom qiegħed fis-sodda waqt li l-qaħba li raqad magħha qabel qiegħda tlesti biex titlaq ‘l hemm. U hu għandu aptit jparla ftit waqt li jqabbad sigarett u jfakkarha li ‘the customer is always right’ u s-servizz għadu mhux komplut. Insomma hu mixħut minn tulu fis-sodda u hi l-istess kontra tiegħu, b’interess ta’ qattus lejn biċċa għadma. Paulie jsaqsieha minn fejn hi, u hi tgħidlu li minn Ariano Irpino. U Paulie jiddritta qisu kelb meta tiġbidlu denbu.
‘You’re shitting me, there’s where my grandfather’s from!
Our families probably know each other.’

U fakkarni bħal meta hawn Malt tiltaqa’ ma’ xi ħadd mingħajr ma tafu minn Adam, jsaqsik minn ta’ min int, tgħidlu l-laqam tal-familja, ‘u l-Alla ta’ min inti, kemm intom tfal sewwa!’.

U wara nżilt isfel għall-ikel, u sibt platt klamari jistennieni. Għamilt żmien kont nitkerrah lejn il-ħut, bħal Ingliż meta jara platt mingħajr patata moqlija. Imma xi sena u nofs ilu wiegħedt lili nnifsi biex nagħmel sforz u napprezza aktar dan il-platt differenti. U rnexxieli, ma rridux kuljum imma meta nsibu quddiemi sirt nitbissem lejh. U għalhekk sar xi ftit progress, minkejja li ninsisti li l-ħuta tkun ffiletjata għax ix-xewk jdarrasni. U nieħu pjaċir nagħżel xi flixkun inbid abjad miegħu u nieħu gost naralu l-qiegħ. Illum imma kienet differenti l-ikla. Ir-riħa ma tantx kienet pjaċevoli u bdejna wieħed minn taħt mill-ewwel. Kilt ftit u l-istonku ħadu fuq demm id-dars. U qbadt diskursata ma’ ommi u qaltli li l-ħut tippreferih f’nofsinhar u issa qiegħed naħseb li meta kiltu l-aħħar u niżilli għasel kien f’nofsinhar. Il-ħin jagħmel differenza f’kollox, il-palat forsi bil-burdati differenti tiegħu skond il-ħin ukoll. Bħall-moħħ, fil-għodu kmieni meta nkun għadni fis-sodda kultant jgħaddu mitt elf ħsieb minn moħħi, wara mmur niġri ġirja u jgħaddieli. Bħal fit-Tazza tad-Dinja tal-2002, tqum tara logħba fl-għaxra ta’ fil-għodu. Ċertu maġija titlaq. Forsi għax ma jkollokx ċans taħseb fuq li ġej? Forsi għax m’hemmx stennija? L-istess meta konna niltaqgħu għal xi logħba tajba, f’dak il-ħin, flixkun birra jew ftit vodka ttelgħalek l-istonku, kif jgħid il-Malti kollox f’ħinu u f’waqtu.

U għada xogħol u jibda tmiem il-ġimgħa. Għadni lanqas naf x’se nagħmel għada wara nofsinhar. Il-Liverpool mhux se jilgħabu s-Sibt u rrid nivvinta xi ħaġa oħra. U issa sejjer ftit ‘l hemm, għandi ‘Crime and Punishment’ jistennieni u wasalt fl-aħħar mitt paġna u bejn rrid nispiċċah u bejn rrid nibda ieħor. Xi ħaġa ta’ Murakami naħseb issa jmiss.

Se nitlaq dalwaqt

2007-11-28T18:52:00.000+01:00

L-aħħar li dħalt il-Belt sibt arloġġ enormi jilqagħni, jgħoddli l-ġranet għad-daħla tal-Ewro f’pajjiżna. Fuq il-websajt interna tax-xogħol l-istess. Illum fakkritni jew aħjar avżatni li baqa’ erbgħa u tletin jum biss. U ma’ dan in-numri jien dejjem inżid numru ieħor. Għax l-għada se nitlaq, u din id-darba se noħroġ mill-Ewropa. U se naqsam il-kontinenti, u sebgħa u għoxrin siegħa wara li l-ajruplan jgħolli r-roti mill-mitjar ta’ Ħal Luqa, ajruplan ieħor għandu jniżżilni Melbourne. U din id-darba mhux mawra qasira ta’ ġimgħa jew tnejn, imma għal kwart ta’ sena.

Se nitlaq ftit il-kenn u l-kumdita tad-dar. Se niftaħ ftit ġwienħajja u nara orrizzonti oħra, u min jaf niġix lura liebes nuċċali xi ftit differenti minn ta’ issa. U se ngħaddi minn sajf ieħor bħal li kieku li għadda ma kienx biżżejjed. U se jkolli aktar ħin għalija u min jaf x’se niskopri fija nnifsi aktar milli skoprejt s’issa. Se nibda ngħix tmien siegħat qabel il-ħajja tal-lum, kieku bħalissa per eżempju x’aktar rieqed qiegħed.

U min jaf nibdiex nħoss nostalġija għal xi mument bħal dan, x’se nħoss meta forsi nara xi bandiera bajda u ħamra tperper, u jekk jkollna l-elezzjoni waqt li jien nkun hemm hux se nqum fil-għodu niċċekja kif marru l-affarijiet.

U r-rutina se nkissirha għall-ewwel darba fi tmien snin u min jaf moħħi u ġismi kif se jilqa’ din il-bidla.

U sa dakinhar nipprepara xi ftit dettalji ‘l hemm u ‘l hawn. Il-kbir sar issa.

Ta' Qali

2007-11-23T22:34:00.000+01:00

Ta’ Qali, biċċa art vojta bejn il-Mosta u Ħ’Attard. Baħħ kbir, fejn fi żmien il-gwerra kien jintuża bħala mitjar u fil-bidu tas-sebgħinijiet apparentament ħafna Maltin ltaqgħu meta nħass terremot. Ir-riħ jaħkmek minn kullimkien, kważi anke fis-sajf kultant tħoss il-bard. U f’nofs dan kollu għandna l-istadju nazzjonali. Miċ-ċentralitá tal-Gżira għall-periferijá ta’ Ta’ Qali. U forsi sinjifikanti li poġġejna dar il-futbol tagħna f’periferijá, bħal meta twaħħal xi nkwatru mimli susa fil-kamra tal-bejt minflok fil-kamra tal-pranzu.

Ma nafx kienetx l-ewwel logħba li attendejt jew le imma żgur li l-ewwel logħba li baqgħet stampata f’moħħi. Konna kontra l-Isvediżi u missieri ħadni miegħu. Ftit riċerka żgħira għallmitni li qiegħed immur lura sas-16 ta’ Novembru, 1986 – wieħed u għoxrin sena ilu meta kien għad kelli sitt snin. Kien ħareg block-ticket ta’ għaxar liri għall-logħbiet kollha f’Ta’ Qali tal-grupp u l-investiment ta’ missieri vvendika ruħu mill-qrid ta’ ommi kmieni, meta fit-tieni logħba li kienet taħbet kontra l-Italja, l-MFA ħarġet l-irħas biljetti bil-prezz ta’ ħames liri. Niftakarni nieħdu bħal speċi ta’ cushion magħna għalija, fi żmien meta l-Valletta Side kienet tal-konkos u l-uniku sidien kienu l-bankijiet tal-injam ħodor fl-Enclosure. Għadni niftakar il-flokkijiet sofor Svediżi, u lil missieri jgħajjat OFFSIDE b’ħanġra daqsiex b’idu miftuħa, u wiċċu aħmar nirien meta qlajna l-ewwel goal, u jien bejn sorpriż u bejn mgħoxxi bid-daħk għax sa fejn naf jien missieri jitbaqbaq biss fuq il-politika. U insomma qlajna erba’ goals oħra mingħajr risposta ta’ xejn u missieri ma fetaħx ħalqu darba oħra ħlief biex forsi jkellimni jew jgħallimni xi ħaġa minn ħin għal ieħor u mingħajr ma forsi qatt għaddietlu mill-kurituri ta’ moħħu kien qiegħed jiżra’ xi ħaġa f’ibnu, xi ħaġa li ma nafx hiex warda jew xewka, saná jew ġennata.

Logħba wara logħba, f’dak il-grupp morna flimkien jien u missieri, u bqajna sejrin hekk tul is-snin. U maż-żmien missieri bired għax bħal donnu issa ra kull ma kellu jara, u jien għal xi żmien qtajt xi ftit wkoll. Imma wara saqajja bdew jerġgħu joħduni għal darb’oħra lejn Ta’ Qali, u l-Erbgħa li għaddew l-istess għamilt. It-Tlieta, mort naqta’ l-biljetti mill-gym ta’ Ta’ Qali qisu mhux se nsib biljetti dakinhar tal-logħba bħal li kieku l-logħba xi kunċert esklussiv ta’ David Bowie. Imma ħadt gost niġri bil-biljetti fil-kartiera, naf li l-għada se nara t-tim nazzjonali. Tara kemm tara logħbiet bi kwalita sublimi fuq it-televiżjoni, ftit futbol quddiem għajnejk u inti fil-grawnd dejjem tridu. U kelli ftit tamiet fil-qiegħ ta’ qalbi li wara l-famuża logħba tal-Ungerija s-sena l-oħra bdew jinbtu qabel kull logħba, u li lanqas r-riefnu tal-Greċja ma rnexxielu jtajjar.

Sibt posti fil-Millenium Stand bħas-soltu, din id-darba fuq sit minflok fuq il-konkos tal-ewwel logħba u għall-bidu l-flokkijiet ħomor anke taw id-demel lil dawk it-tamiet żgħar, żgħar. Inħares lejn l-arloġġ u ninduna li għaddiet biss kwarta u l-arloġġ jfakkarni b’mod kiesaħ daqs it-temp Norveġiż li baqa’ ħafna x’jista’ jiġri.

U l-arloġġ mgħannaq mar-realtá ma jmorrux żmerċ, meta sa nofs siegħa wara konna tlieta b’xejn minn taħt. Michael Mifsud, bil-faxxa f’idu tana ftit tama b’gowl ta’ opportunist li hu. Imma l-ħmar il-magħkus jdur għalih id-dubbien u Andrẽ Schembri tkeċċa b’deċiżjoni Stalinista mir-referee Russu, f’ħin meta aktar milli bħal ħmar magħkus il-ħomor dehru aktar bħala pony tax-Shetland li b’daqs żgħir għandu saħħa spoporzjonata mad-daqs tiegħu.

Għadda ftit ta’ ħin ieħor, qlajna gowl ieħor u wara waslet it-tisfira finali tal-logħba u niżlet il-purtiera fuq din l-avventura tal-grupp fejn mat-tumakki tas-soltu, għal tlett darbiet għollejna rasna bis-saħħa u lil min ilqatna weġġeajnieh u aħna tapptapna tnejn fuq sidirna.

Għalik zi...

2007-11-17T16:59:00.000+01:00

Niftakrek tixxkatla u ż-żebgħa tisparixxi minn mal-ħajt. Titla’ sellum qisek qiegħed titla’ taraġ wiesa’, u ttiha b'xi kazzola jew pinzell. Niftakrek fil-bidu taghmel il-post tagħna, fi żmien li kont tiġi l-Ħadd. U s-Sibt ta' qabel kien jkun qisu l-Milied, kont tiġi torqod għandna ma' martek u ziti. U dejjem ġġib xi ħaga miegħek qisek obbligat, meta l-pjacir kont qiegħed tagħmlu int. U kont nistenna s-Sibt mit-Tnejn.

U niftakar għedtlek biex toqgħodli parrinu għall-Griżma tal-Isqof. U inti aċċettajt u naħseb fraħt ħafna għax l-ewwel darba mid-dehra li qgħadt parrinu lil xi ħadd. Ġejt minn kmieni dakinhar u wara nofsinhar erħejnielha flimkien lejn ir-Rotunda. Iċ-ċerimonja kienet twila, twila ħafna u inti bi ġlekk u ingravata qisek liebes xalpa fl-eqqel tas-sajf ħassejtek skomdu u niftakrek toħrog inkiss inkiss ta' malajr ħa tieħu ftit ilma minn xi każin. Ma tantx domt, m’għedna ‘l ħadd, ħallejnieha bejnietna u ftit wara tlajt miegħi quddiem il-qassis. Għaddiet iċ-ċerimonja u morna lura d-dar għall-festin u dak inhar kienet it-Tazza tad-Dinja tal-Italja u l-Ingliżi kienu kontra l-Kamerun fil-kwarti tal-finali. Nġabar kważi kulħadd quddiem it-televizjoni u qiegħed ngibek bħalissa quddiem għajnejja tħabbat mal-koxxa tal-bieb meta David Platt fetah l-iskor.

Jien tfarfart u inti kbirt. Xtrajt appartament għalija u ġejt għal darb'ohra tbajjaduli int.

Sena wara sena, Milied wara Milied niġi għandek f'dar li semmejtha għalija ħa nagħtu l-Milied it-Tajjeb lil xulxin u martek avolja kbirt baqgħet tlestili rigal. Inti turini x'żidt fil-kamra ta' fuq il-bejt fejn tħobb tqattagħha, u tara xi film antik tal-Western. Wara nerġgħu ninżlu, inti tieħu grokk ma' missieri u jien nieħu xi ħaġa ħafifa għax il-lejl ta' qabel inkun ħadt erbgħa mhux hazin u l-istonku ma jiflaħx aktar xorb irqiq. Jsir il-ħin u nerġgħu nixtiequ il-kumplament u aktar tard il-ġimgħa jkun jmiss lilek tiġi għandna.

F’nofs din is-sena ma bqajt tixxkatla, ma bqajtx taħdem u l-kankru xkatlak minn ġewwa u bħal ħitan li kont tixxkatla int ma bqajtx tingħaraf. It-Tlieta rajtek tal-aħħar u inti ma rajtnix, u llum tajtek l-aħħar tislima fil-funeral tiegħek. Qrajtlek l-ewwel qari, u min jaf smajtnix?

Xahar u ftit ieħor il-Milied u naf li mhux se jkun l-istess bħal ta’ qabel. Pastur prinċipali tal-presepju issa nkiser, u s-seħer tal-kewkba naturali tiddi qiegħda dejjem tmajna.

Strieħ, strieħ Lel.

Il-logħba s-sabiħa u lil hinn minnha

2007-11-14T20:38:00.000+01:00

Dejjem kien hekk, naħseb minn mindu bdejt nimxi. Il-ballun kien il-ġugarell ta’ qalbi. Niftakarni waħdi niġri bil-ballun f’saqajja tul il-kuritur tal-flett fejn konna noqgħodu dak iż-żmien. U ommi tgerger għax qed indejjaq lil ta’ taħtna. Imma l-kilba li kelli għall-ballun kienet ixxejjen it-tgergir kollu, u l-bieb fit-tarf tal-kuritur kien il-lasta tiegħi. Missieri kien jħobbha l-logħba u l-ftit li kien jkun hemm dak iż-żmien fuq it-televiżjoni rari kien jitilfu. Sa dak iż-żmien kont għadni nħobb nilgħab biss u ma tantx kont inħobb nara logħob, imma darba x’aktarx biex inħallih bi kwietu missieri qalli li jekk nara din il-logħba miegħu nitgħallem ħafna u nsir tajjeb bħalhom, u donnu mpressjonani sewwa għax niftakar nistenna biex nara xi logħba li tkun qed tintwera diretta u niftakarni nistenna bil-ħerqa dak iż-żmien il-programm ‘Big League Soccer’.

L-imħabba lejn il-logħba u t-tagħrif ta’ kull statistika li kelli f’qalbi u f’moħħi iżda donnhom baqgħu hemm u qatt ma niżlu f’saqajja. L-entużjażmu u l-ħolm baqa’ hemm imma ż-żmien jibda jgħallmek li l-aktar li se tasal huwa xi goal fl-għalqa ta’ warajna u l-flokk aħmar bis-salib tal-kavallieri qatt m’hu se tilbsu. Imma jibqa’ jagħtik pjaċir xorta waħda. Forsi fid-dinja hekk, aktar ma tħobb xi ħaġa aktar tiġi mċaħħad minnha.

Imma b’daqshekk ma jimpurtax, u tibda tara l-logħba minn lenti differenti. U ttik ħafna xorta waħda. Tterraq ħafna toroq biex tara t-tim tiegħek. M’għandek l-ebda saħħa jew influwenza xi jsir fit-tim, imma dak mhux sempliċiment tim favorit, dak it-tim tiegħek, inti parti minnu. U l-logħba flimkien mat-tim tieħdok f’postijiet u bliet li kieku lanqas toħlom li tmur. Tlaqqak ma’ nies differenti u ssib ħbieb ġodda.

Niftakarni nidħol membru l-ewwel darba fis-Supporters Club tal-Liverpool hawn Malta. Il-klabb kien għadu jibda, dak iż-żmien kont għadni student u fis-sajf kont naħdem Farsons. Niftakarni qiegħed inbiddel u mal-locker kelli ritratt meħud minn gazzetta ta’ Michael Owen. Wieħed mill-istudenti l-oħra bħali rah u staqsieni jekk inżommx mal-Liverpool, weġibtu iva. Staqsiniex jekk inhiex membru u weġibtu fin-negattiv għax qisni kont niddejjaq mmur waħdi. Qalli li s-Sibt li ġej se jkun hemm u ftehemna li niltaqgħu. Dħalt membru dakinhar, għadna ħbieb sal-lum, u minn dak iż-żmien tlajt fil-kumitat, servejt ta’ segretarju u issa editur ta’ Anfield Island, ir-rivista tal-klabb.

‘You’ll Never Walk Alone’ ssir is-soundtrack ta’ ħajtek. F’xi rebħa jew suċċess fil-ħajja biex tiċċelebra, u anke f’xi telfa għax wara kollox uliedek meta jiżbaljaw uliedek jibqgħu.

Tibda taħdem, twarrab xi ħaġa u flok tixtri karozza bħall-oħrajn, tibbukja tour mal-klabb ħa tara għall-ewwel darba lit-tim tiegħek b’għajnejk f’Anfield. Il-lejl ta’ qabel is-safra ma tagħlaqx għajn m’għajn bħal tifel żgħir f’lejlet il-Milied. Tasal il-ġurnata tal-logħba, fil-għodu tmur il-ground ħa ddur ftit, tara x-Shankly Gates, il-Paisley Gates, l-istatwa ta’Bill Shankly u dak li rajt mitt darba fuq xi dokumentarju tmissu ftit b’idejk. Tmur lura l-lukanda, nintasab f’xi kamra tal-lukanda ta’ wieħed minn sħabek u kollha l-istess, għajnejn jixegħlu, l-biljett iddaħlu fil-but u mat-triq tiċċekkja li ħadtu miegħek mitt elf darba. Tidħol f’żewġ pubs ta’ ħdejn il-grawnd, tieħu żewġ fliexken birra, u anke x-xgħir tal-birra tibda ttiehem ħelu. Taqbad diskurata ma’ xi tnejn u tgħidilhom kemm ġejt mill-bogħod u timmpresjonahom u wara ftit tidħol f’Anfield. Ddur ftit mal-kurituri fejn hemm il-barijiet, sakemm issib minn fejn trid tgħaddi għall-post tiegħek, u tara l-ħaxix ta’ Anfield għall-ewwel darba b’għajnejk u b’qalbek tħabbat sitta, sitta taħlef li qatt ma rajt ħaxix aħdar isbaħ u jleqq daqs dan. Tkanta għall-ewwel darba You’ll Never Walk Alone u ssib ruħek parti minn komunitá.

Ddaħħal l-internet u s-sit uffiċjali tal-klabb tidħol fiha kuljum reliġjożament għal ftit doża ta’ aħbarijiet. Biss is-sit uffiċjali mhux biżżejjed anzi dawk indipendenti ħafna aħjar u tagħmel xi żewġ ħbieb oħra minn hemm u meta titla d-darba li jmiss se tmur tieħu żewġ fliexken birra magħhom qabel il-logħba. Huma jġibu ħbieb oħra u l-grupp dejjem jikber.

Il-belt ta’ Liverpool mhux xi Pariġi. Ma tantx tisma’ jew qatt ma tisma b’xi koppja li se jqattgħu qamar il-għasel tagħhom hemm. Imma xorta waħda partikolari b’identitá, storja u karattri partikolari. Belt li fis-snin sittin kienet iċ-ċentru tad-dinja bil-Beatles jiddominaw u jivvintaw mużika ġdida. Fit-tmeninijet il-karta nqalbet għal kollox, b’ekonomija dipressanti għall-aħħar, b’nies qiegħda kull fejn tħares, daqqiet ta’ ħarta u stmerrijiet minn kullimkien. Imma bħal kull komunitá magħquda, aktar ma taqla fuq wiċċha aktar tingħaqad u toħroġ il-kreattivitá. U l-logħba ssir strument biex tiżvoga l-frustrazzjonijiet tal-ħajja, tkanta kontra Thatcher u l-monarkija, u s-sublimita ta’ Dalglish, Barnes, Rush u l-bqija tnessiek kollox.

Tisma’ b’dan kollu, tinġibed lejn din l-istorja, trid titgħallem iżjed, taqra iżjed, tagħmel iżjed ħbieb, tikteb xi artiklu f’xi fanzine, u l-aċċent partikolari tal-abitanti jdoqq ħelu f’widnejk daqs il-kitarra ta’ George Harrison. Il-gazzetta lokali ssir it-tifkira tal-mawriet tiegħek u d-diżgrazzji tal-belt jolqtuk fil-laħam il-ħaj daqs li kieku ġraw fit-triq ta’ warajk.

Tgħajjat goal, u tħoss li bħalissa l-affarijiet miexjin ward u żahar. Tara telfa u ddendel geddum sal-art u s-Sibt fil-għaxija ma toħrogx. Jew jkun is-Sibt u wara rebħa xorta ma toħroġx, għax fil-burdata li tkun tieħu erbgħa żejda mill-klabb u għal-lum biżżejjed.

U kultant tħossok diżilluż bis-sommom oxxeni mdaħħla f’isem il-logħba. L-idolu tiegħek m’għadux dak il-ftit aħjar minnek, imma jgħix f’dar u dinja kompletament differenti minn tiegħek. Tixgħel it-televiżjoni u kultant tħoss indiġestjoni ta’ futbol. Il-kummerċjaliżmu sfrenat jaqlalek l-istonku imma taf fil-qiegħ ta’ qalbek li l-kompetizzjoni llum titlob hekk jew inkella żżarma. U l-prinċipju jsibu kunflitt u ma tikkonformax ma’ dan il-kapitaliżmu.

Tibda ddur xi erba’ pajjiżi ħalli tara t-tim jilgħab barra minn daru, u tesperjenza belt oħra waqt li tiltaqa’ mal-istess erbat’iħbieb. Tmur fil-kesħa ta’ Sofia, fejn l-istadju miftuħ beraħ u t-temperatura -9°C, Cologne fejn waqt li qiegħed fil-pub fil-lejl ta’ qabel il-logħba jidħol Benitez u taħseb li qiegħed toħlom, Lisbona, fejn in-nies hemmhekk minn tagħna ħafna u Barċellona fejn kull rokna għandha xi arti abbinata, timmeravilja bit-triq enormi tar-Ramblas anke jekk fil-għaxija trid toqgħod attent u mimlija qħab. Issib postok fin-Nou Camp u l-plejers jidhru qishom tas-subbuteo, imma tħossok privileġġjat li qiegħed hemm u wara t-tisfira finali u rebħa ta’ 2-1 minn dak l-għoli tħossok l-eqreb darba lejn il-kwiekeb.

Bill Shankly li kliemu vanġelu kien jgħid li l-futbol mhux kwistjoni ta’ ħajja jew mewt. Huwa aktar importanti minn hekk. Niftakar fit-traġedja ta’ Hillsborough, sitta u disgħin ruħ jmorru logħba u ma jirritornaw qatt. Taqleb ftit il-paġna u ssib min jgħidlek li l-futbol passatemp. U hawnhekk nħokk rasi għal darb’oħra u ngħid li l-logħba s-sabiħa ħarba mir-realtá.

Ġustizzja Għawdxija

2007-11-08T19:54:00.001+01:00

Stenbaħt fis-sitta ta’ fil-għodu. Nixref saqajja mill-kamra tas-sodda u nħoss l-ilma taħt il-pala ta’ saqajja. Nħares l-isfel u nara għadajjar sħaħ ta’ ilma. Ndur lura lejn il-kamra tas-sodda ħa nxidd flipp-flopp u nipprova ninvestiga minn fejn ġej dan il-gelgul. Nidħol fil-kamra tal-banju u niskopri s-sors tal-qatgħa ta’ dal-għodu. Flushing tat-toilet jobżoq l-ilma bħall-iljun ta’ xi funtana. Nipprova nagħlaq il-vit ta’ taħt izda l-washer jirrispondi bħal xiħ ta’ tmenin sena li ssaqsih biex jagħmillek erba’ gabrijoli. Bi prattiċita u esperjenza ta’ novizz inċempel lis-sid ħalli jiġi jsewwi dan id-diżastru.

Lil sieħbi nqajjmu bil-konversazzjoni aġitata tiegħi fuq il-mobajl u ftit wara jilqa’ huwa lis-sid. Dħalna xi tlett siegħat ilu u t-tnejn tajjarna n-nagħas. Is-sid jirranġa xi ħaġa u jaqbad mopp mill-gallarija biex jneħħi l-ilma. Wara li mingħalina li lest, niftħu l-kamra tas-sodda ta’ seħibna l-ieħor li sa issa t-tgergir tagħna għadu ma daħalx fis-subkonxju tiegħu u nsibu anke l-kamra tiegħu mimlija bl-ilma, bil-ħwejjeġ tal-lejl ta’ qabel mixħutin mal-art u b’hekk għasra. U l-ħwejjeġ għasra qishom biċċa drapp ħamra quddiem barri u t-tgergir ġustifikat jiżdied u s-sid jiġih fl-aħħar ftit sens komun u jaċċetta li jtina appartament ieħor.

Nitilgħu sular u il-veduta mill-gallarija tpaxxiek u tnessiek li ġewwa jiġbdek daqs daħka ta’ anzjana bla snien. Veduta ta’ miljun lira u saqaf ta’ għaxar liri li laqgħa żebgħa l-aħħar li ra meta l-istess anzjana kienet għadha bis-snien. Inbena bil-ħsieb li jinkera u jagħti tifsira elokwenti ta’ minimaliżmu. Mal-ħajt hemm xi żewġ inkwatri kollha susa mwaħħlin li jsebbħu daqs ponta fuq wiċċ addoloxxenti.

* * * * *

Ninżlu sax-xatt u nieħdu ftit kolazzjon li tikkonsisti f’tazza larinġ tal-pakkett u biċċtejn ħobż mixwija. Wara naqtugħa li nagħmlu mixja – mixja x’aktarx qasira għax tnejn minn tlieta, jiena nkluż qegħdin b’flipp-flopp. Nitilgħu t-taraġ ta’ mal-blat tax-Xlendi imma jwassalna sal-għar biss. Għandna aptit niċċaqalqu aktar u nibdew telgħin b’mod vertikali mal-blat. Nitilgħu passejn aktar u l-veduta tisbieħ, tħoss l-arja friska f’imnifsejk, u s-serenità tiddomina. Nitilgħu ftit aktar u naraw xi nassab l’hemm u l’hawn li jtuna ħarsa ta’ wieħed li qiegħed tirfislu fuq il-kallu. Tħoss il-ftuħ enormi umbgħad tara għasfur jitqabad ġo gaġġa. Meta John Lennon kiteb ‘Free as a bird’ żgur ma kienx ix-Xlendi jew f’Malta.

Nindunaw li tlajna il-fuq mhux ħażin u din id-darba għan-niżla mhux kull qaddis jgħin għax m’għandniex aptit nitgerrbu. Nimxu minflok mal-mogħdijiet u nsibu t-toroq asfaltati li x’aktarx jieħduna lejn ir-Rabat. Ftit wara nsibu tabella li tinfurmana li qegħdin Santa Luċija, imma ma naraw l-ebda appartament tal-gvern, bħal f’Santa Luċija ta’ Malta. Nibqgħu mexjin u niltaqgħu mal-moħħ entreprenerjali ġenjali Għawdxi fil-forma ta’ kaxxa tal-luminata mwaħħla ma’ dar privata. Nidħku ftit bejnietna bħal kif jagħmlu l-Ingliżi meta jaraw xi ħaġa Skoċċiża, għax il-vending machines Malta ma’ xi ħanut ssibhom mhux mad-djar privati. Hemm wkoll kaxxa vojta ħalli l-flixkun vojt tpoġġieh hemm u tqalla tlett ċenteżmi oħra lis-sid. Wara d-daħk iżda nirrealizzaw li wara kollox din il-kaxxa se taqtagħlna l-għatx.

Nimxu u nterrqu ftit ieħor, naslu r-Rabat u nibqgħu sejrin lejn ix-Xewkija, fejn bi ħsiebna naraw il-logħba tal-Arsenal. Ftit wara tiġi l-pizza li l-kaloriji tagħha ġustifikata bil-mixja ta’ aktar minn sagħtejn. Nħares barra u nieżla xita bil-qliel. Wara l-ilma fl-appartament ta’ fil-għodu ssir ġustizzja magħna u niskansaw tixriba bi żbrixx.

Kull deni ħudu b’ġid.

Il-programm

2007-11-01T22:08:00.000+01:00

Il-klabb huwa l-ħobż u l-ilma tiegħu. Bħalhom it-tnejn jgħajjxu u jħallih għaddej ġurnata wara ġurnata. It-tim jirrapreżenta x-xampanja ta’ ħajtu, dak li tah ħafna x’jiċċelebra matul is-snin, u sodisfazzjon personali għax ħassu parti minnu. U din ix-xampanja kultant kienet tiġi ridotta għal flixkun inbid, jew anke għall-ħall, tajjeb biss biex titfgħu fuq il-patata moqlija. Iżda dejjem kien hemm.

Dan il-ġenn u tip ta’ ħajja wirtu minn missieru. U f’dan il-wirt kompla jinvesti ħafna emozzjoni u rdoppja l-wirt oriġinali. Minn mindu daħal l-ewwel darba f’Anfield, intrebaħ darba għal dejjem. Il-ħaxix aħdar naturali maqtugħ b’tant reqqa kien l-ewwel ħaga li ra u li kien tant differenti minn dak tal-biċċa ġnien li kellhom fuq wara tad-dar. In-nies fil-Kop kollha ma’ xulxin u jkantaw f’kor wieħed mmeraviljawh, il-players lebsin kollox aħmar ħabbtulu qalbu aktar mis-soltu u fuq kollox l-għajta tan-nies kollha meta sar il-gowl. Leħen jidwi mal-istadju kollu qallhom li l-attendenza kienet ta’ 40,391. Numru infinit għalih, u hu ħaseb li laħaq professur għax tgħallem jgħodd mill-wieħed sal-mija.

U bis-saħħa ta’ din il-passjoni, dar u vvjaġġa f’ibliet u pajjiżi diversi. Il-mezzi tat-transport kollha darhom. Tal-linja meta jilgħabu f’Anfield, ix-xarabank għal xi logħba f’belt qrib, u t-tren meta ċ-ċirkustanzi jieħdu lit-tim lejn Londra. U ovvjament l-ajruplan meta barra l-pajjiż. Barra li eseperjenza bliet u pajjiżi ġodda ltaqa ma’ nies u għamel ħbieb differenti. U anke sar wiċċ partikolari fil-folla, għax lealtà bħal tiegħu titlob rispett. Fost dawn il-ħafna kien hemm tnejn partikolari – John u Bill. Bħalu ffissati imma l-imħabba u l-lealtà tagħhom kienet tinqasam mal-mara u uliedhom. Paul kien għażeb, u kultant kienu jiġbdulu saqajh meta se jsib dik il-waħda. Ommu li għadha ħajja żgur qiegħda teħodlu rasu fuq hekk. B’tbissima fuq wiċċu kien jweġibhom li għadu ma ltaqax ma’ waħda li taf bl-amment il-ħdax tat-tim li rebaħ l-FA Cup fl-1965. U t-tlieta kienu jinfaqgħu jidħku qishom semgħu lil xi ħadd jitlob li x-xemx tibda titla’ f’nofs il-lejl.

Dak it-tim tal-1965 kien jħobbu wisq. Tal-ewwel dejjem tal-ewwel, bħal l-iben il-kbir tal-familja. Kienet l-ewwel darba li missieru ħadu Londra, l-ewwel darba li mar Wembley u fuq kollox l-ewwel darba li Liverpool rebħu l-FA Cup wara tant snin ta’ stennija. Għadu s’issa ma jafx kif missieru akkwista l-biljetti tal-okkażjoni meta kienu skarsi aktar mill-qamħ fil-gwerra. Meta missieru urieh il-biljetti l-ewwel darba, ħass għaxar Milidijiet f’daqqa u kkonvinċa lil missieru jħallieh jraqqad il-biljetti miegħu taħt l-imħadda ħalli jekk tieħu n-nar id-dar jkun jista’ jsalvahom żgur. Bix-xieraq is-sieħba tiegħu tkun taf ħdax –il isem li tawh tant meta kien għadu tant żgħir. Lawrence, Bryne, Strong, Yeats, Stevenson, Callaghan, Smith, Thompson, Hunt u St John. Faċli u instintivi daqs numru tat-telefon. Ma kienx qiegħed jitlob ħafna imma s-sens komun kultant mhux daqstant komuni. Il-kanarin kultant għalxejn tiftaħlu l-bieba tal-gaġġa.

Ma’ John u Bill dar ħafna. Fl-1977 marru Ruma għall-ewwel finali tat-Tazza tac-Champions. Kienu marru bit-tren u damu sejrin kważi tlett ijiem. Meta waslu fil-għodu kienu żaru l-Colosseum. U quddiem dan il-post tal-meravilja ordnaw platt spagetti u hemmhekk tgħallmu li fuq l-ispagetti zalza ħamra tagħmel u mhux HP Sauce. Tal-egħġubijiet! Imma fil-għaxija stgħaġbu aktar meta raw lil Emlyn Hughes jgħolli dik it-tazza tant kbira u tleqq. U wara marru sa fejn it-Trevi u l-estasi niżlithom jinħaslu fiha. Finali wara finali vvjaġġaw flimkien u l-inbix ta’ xulxin kien jirriduċi vjaġġ ta’ siegħat sħaħ f’siegħa singulari.

Lejn Vladikavkaz fir-Russja Paul kien mar waħdu. Hu u sebgħa u tletin partitarju oħra marru hemm. Meta mar l-ambaxxata Russa biex japplika għall-visa, l-iskrivana ħassritlu biex ma jmurx. Rasu kienet ġa deċiża imma. F’qiegħ qalbu kien jaf li dan il-vjaġġ se jqallgħu penz mill-kbar li se jtih rank għoli u saħħa meta jkun qiegħed jiddiskuti fil-pub.

Lejn Sunderland dan l-istaġun kienu fuq tren it-tlieta flimkien. Paul ma kienx moħħu wisq f’inbix. Fuq ix-xellug tiegħu kien hemm persuna. Taha bejn tletin u erbgħin imma donnha l-ħajja ma tantx tatha fuq wiċċha, kien pjuttost lixx kważi tari.. Xagħarha iswed miġbud biżżejjed biex għajnejha kannella kbar jispikkaw iżjed, u widnejha żgħar ma tgħattewx kif ma tgħattewx zewġ fossos żgħar bħala imsielet. Liebsa flokk iswed, donnha qiegħda żżanznu llum, jeans blu u Adidas abjad f’saqajha. Taf li għal-logħba ma jmorrux tkaken ħaseb bejnu u bejn ruħu Paul. U flok jinbex taha għad-diskussjoni, juża kliem tqil kemmxejn filosofiċi għal dak il-ħin tal-ġurnata. Veru li għandu passat trejdunjonistiku iżda dal-għodu donnu bela’ ktieb ta’ Sartre minflok it-te’.

Fil-half time dam ħafna iżjed mis-soltu sabiex jġibilhom xi ħaġa mill-bar, u lura bi tlett tazzi f’idejh tiela’ tarġa, tarġa lejhom kellu daħka ta’ żebrinott li għamel xi ħaġa ħażina minn taħt. U wara l-gowl ta’ Voronin, ħareġ il-mobajl mill-but u bagħat messaġġ. Dam jistenna bil-mobajl f’idu sakemm daqqlu biex jurih li rċieva messaġġ huwa din id-darba. Għal xi ħadd li l-mobajl pjuttost invenzjoni żejda kien atteġġjament kemmxejn stramb. Fuq it-tren lura lejn id-dar l-istess waħda tal-flokk iswed kienet kumbinazzjoni fis-sidieni ta’ ħdejhom. U flimkien ma’ Sartre, il-kwotazzjonijiet sarkastiċi u umoristiċi ta’ Bill Shankly darhom waħda wara l-oħra. U l-udjenza ma tantx dehret li kienet huma.

Il-ġimgħa ta’ wara ma kellhomx jiltaqgħu. John u Bill siefru bin-nisa sa Ċipru għal ftit xemx. Malli waslu lura John ċempel lil Paul ħa jiftehmu għal-logħba li jmiss.

- Hello, Paul?
- Hawn John, kif mortu Ċipru?
- Tajjeb, tajjeb, dnub li ma ġejtx magħna. X’ħin se niltaqgħu s-Sibt li ġej?
- Ermm, mela ġejjin intom. Ħsibtkom se ddumu ħmistax mhux ġimgħa Ċipru u lħaqt ftehmt ma’ xi ħadd u sejrin bil-karozza tiegħi flok bit-tren.
- Ma ġara xejn Paul, narawk hemm mela.

Bilkemm laħaq qata’. Dlonk ċempel lil Bill.

- Hello, Bill?
- Hawn John, x’għandna?
- Għandna n-nejk.
- Jaqaw, ma telax ħaxix Goodison Park?
- U le apparti. Tiftakarha lil Eva Perón?
- Min?!
- U dik li John kiel bil-ħars id-darba l-oħra.
- Eh iva, x’ġara?
- Mhux talli taf il-ħdax ta’ kontra l-Leeds tal-finali tal-1965 imma sal-programm tal-logħba għandha!